Là một doanh nghiệp (DN) chế biến thực phẩm đông lạnh xuất khẩu thành lập từ năm 1976, Công ty CP Việt Long Sài Gòn (quận 8, TP HCM) đã nỗ lực rất lớn triển khai mô hình “3 tại chỗ” để duy trì hoạt động sản xuất – kinh doanh, tạo công ăn việc làm cho người lao động. Tuy vậy, trong tình hình dịch bệnh hiện nay, đó lại là một bài toán đánh đổi rất lớn với một DN quy mô vừa và nhỏ.

Triển khai nhanh và quyết liệt

Từ giữa tháng 6-2021, khi thấy tình hình dịch bệnh tại TP HCM và các tỉnh, thành phía Nam ngày càng phức tạp khôn lường, HĐQT công ty đã thu thập thông tin, phân tích vấn đề một cách khoa học và đưa ra nhận định “dịch bệnh còn kéo dài và sẽ bùng phát hơn nữa trong thời gian tới”.

Trước những thách thức đó, ban lãnh đạo công ty quyết định duy trì sản xuất – kinh doanh với trọng tâm chính là tạo việc làm cũng như thu nhập cho người lao động, thu mua nguồn nguyên vật liệu là sản phẩm nông nghiệp cho nông dân, giữ vững thị phần sản phẩm tiêu thụ tại các thị trường Âu, Mỹ và đem ngoại tệ về góp phần xây dựng đất nước vượt qua đại dịch.

Với quyết tâm đó, ban tổng giám đốc đã lập kế hoạch và triển khai”chương trình 5C: cùng ăn – cùng ở – cùng sinh hoạt – cùng sản xuất – cùng làm việc” trong phạm vi khuôn viên nhà máy dựa trên mô hình “3 tại chỗ” của Chính phủ ban hành và thông tin cho toàn thể công nhân – lao động được biết mục đích, ý nghĩa chương trình này và cho người lao động tự nguyện đăng ký tham gia. Ai không tham gia thì được quyền nghỉ ngơi tại nhà và tạm thời nghỉ không hưởng lương.

Sau khi chốt danh sách số lượng nhân viên tham gia chương trình 5C, các phòng ban, nhất là khối kỹ thuật sửa chữa đã chạy đua với thời gian bắt tay tự cải tạo chuyển đổi công năng một phần khối văn phòng làm việc và nhà ăn tập trung trở thành ký túc xá và phòng cách ly tại chỗ với trang bị giường tầng, mùng chiếu cùng những vật dụng sinh hoạt nhỏ nhặt nhất nhằm phục vụ đời sống hằng ngày cho công nhân – lao động. Công ty còn cho lắp đặt thêm hệ thống nhà tắm, nhà vệ sinh phân khu nam – nữ riêng biệt, đây chính là khâu khó nhất cho công tác chuẩn bị.

Song song với việc chuẩn bị cơ sở vật chất phục vụ ăn – uống – ở, ban tổng giám đốc còn triển khai cho Công đoàn cùng Đoàn thanh niên của DN chăm lo đời sống tinh thần cho người lao động với trang bị không gian tập thể dục thể thao hằng ngày như khu vực tập gym và yoga cùng màn hình tivi lớn để theo dõi tin tức thời sự, tình hình dịch bệnh bên ngoài khuôn viên nhà máy.

Đầu tháng 7, công ty đã mời bệnh viện đến xét nghiệm cho toàn bộ nhân sự trước khi “gia nhập 5C” và đáng mừng là toàn bộ đều có kết quả âm tính, sẵn sàng “nhập ngũ vào doanh trại”, một cụm từ vui mà anh chị em ở đây hay gọi khi tham gia chương trình 5C.

Một khó khăn lớn thời điểm đó là bảo đảm ăn uống ngày 3 lần cho tất cả 120 công nhân, nhân viên là một áp lực rất lớn với DN. Bởi, trong bối cảnh các chợ đầu mối cũng như chợ truyền thống tạm ngưng hoạt động, tất cả đổ dồn vô siêu thị, dẫn đến giá thực phẩm tăng khá cao trong những ngày đầu. Bếp ăn mua rau củ, quả rất khó khăn, dẫn đến bữa ăn xanh của anh chị em nhân viên bị gián đoạn.

Các anh chị phụ trách bếp ăn phải nỗ lực rất lớn để tìm nguồn cung cấp thịt cá, rau củ quả tươi xanh ổn định với mức giá hợp lý. Sau khoảng 10 ngày, mọi việc mới dần đi vào ổn định, công nhân viên đã yên tâm ăn ở, sinh hoạt, làm việc và sản xuất trong phạm vi khuôn viên nhà máy. Và sau hơn 40 ngày thực hiện “3 tại chỗ”, ban lãnh đạo công ty đã thở phào nhẹ nhõm, bớt lo lắng hơn những ngày đầu mới triển khai.

Khó khăn và tốn kém

Tuy vậy, từ đây, mô hình này cũng bắt đầu bộc lộ những bất cập. Cụ thể, việc áp dụng khoảng cách 1,5 m trong dây chuyền sản xuất sẽ giảm năng suất lao động đáng kể của mỗi tổ chuyền, tăng chi phí giá thành trên mỗi đơn vị sản phẩm. Bên cạnh đó, để bảo đảm an toàn trong khâu tiếp nhận nguyên vật liệu từ nhà cung cấp bên ngoài vào nhà máy, việc khử khuẩn phương tiện giao nhận cũng tăng một phần chi phí đáng kể cho DN.

Lãnh đạo DN thì luôn lo lắng về nguy cơ dịch bệnh lây nhiễm đến đội ngũ bất cứ lúc nào, từ bên ngoài vào cũng như sự bùng phát từ bên trong khuôn viên nhà máy, công ty đối diện với nguy cơ bị phong tỏa, dẫn đến đình trệ sản xuất và thậm chí đóng cửa. Bởi, khi DN bắt đầu triển khai “3 tại chỗ” cũng là lúc nguy cơ lây lan dịch bệnh vô cùng lớn. Vì vậy, ban lãnh đạo cùng các giám đốc chức năng thường xuyên theo dõi và nhắc nhở công nhân – lao động hằng ngày, hằng giờ phải nâng cao ý thức trong việc giao nhận nguyên vật liệu, xuất khẩu thành phẩm cũng như giao tiếp với bên ngoài, mỗi một sơ sẩy sẽ là đại họa.

Tuy vậy, dù DN có tuân thủ đến đâu thì nguy cơ lây nhiễm Covid-19 trong khuôn viên nhà máy vẫn có thể xảy ra thông qua sản phẩm nguyên vật liệu sản xuất, giao nhận chứng từ văn bản từ đơn vị bên ngoài… Và khi đó, người đứng đầu DN phải đối diện với nguy cơ bị “hình sự hóa” vì để xảy ra lây nhiễm bệnh. Đó là một rủi ro không đáng có, nó như một cái dây thòng lọng treo lơ lửng trên đầu người đứng đầu công ty, cũng là trưởng ban chỉ đạo phòng chống Covid-19 của DN.

Công nhân – lao động với tâm lý lo ngại sẽ bị nhiễm bệnh khi phải ở tập trung nên nhiều người đã chọn phương án nghỉ việc ở nhà cho an toàn. Những công nhân còn lại phải làm việc tăng ca để đáp ứng đơn hàng, đẩy chi phí quỹ lương tăng cao, dẫn đến giá vốn sản phẩm tăng thêm, giảm tính cạnh tranh trên thị trường. Do đó, DN đề nghị Chính phủ cũng như TP HCM có chính sách hỗ trợ người lao động đang tham gia mô hình “3 tại chỗ” với số tiền khoảng 3,5 – 4 triệu đồng/người trong mỗi đợt giãn cách xã hội.

Với công ty quy mô vừa và nhỏ, những khoản chi phí trang bị cơ sở vật chất cũng như tinh thần ban đầu này là khá lớn, song điều đó lại khá nhỏ với các chi phí khi vận hành theo mô hình “3 tại chỗ”. Đầu tiên là khoảng chi phí xét nghiệm Covid-19, cứ 7 ngày/lần cho toàn bộ công nhân viên, mỗi người 238.000 đồng/lần. Mỗi lần như vậy công ty phải trả khoản chi phí khoảng 30 triệu đồng và mỗi tháng xét nghiệm 4 lần hết khoảng 120 triệu đồng, khoản tiền khá lớn với DN, dẫn đến đội giá thành, giảm tính cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp Việt Nam trên thị trường thế giới. Vì vậy, chúng tôi kiến nghị Chính phủ cũng như chính quyền TP hỗ trợ DN “3 tại chỗ” khoảng chi phí xét nghiệm này.

Cuối cùng, để tập thể công nhân, nhân viên yên tâm, an toàn trong sản xuất – kinh doanh, phát triển bền vững áp dụng mô hình “3 tại chỗ”, đề xuất chính quyền TP hỗ trợ tiêm vắc-xin cho toàn bộ người lao động, nhất là những người đang tham gia nỗ lực hằng ngày cùng ăn – cùng ở – cùng sản xuất trong khuôn viên nhà máy tạo ra sản phẩm xuất khẩu, duy trì thị phần sản phẩm nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bài viết Người trong cuộc kể chuyện về “3 tại chỗ” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

“Doanh nghiệp cần kích hoạt năng lượng tinh thần của tập thể”

Trước những diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19, nhiều địa phương, trong đó có TP. HCM đã yêu cầu một số doanh nghiệp sản xuất hàng hóa thiết yếu, chuyển đổi sang mô hình hoạt động “3 tại chỗ”, vừa đảm bảo công tác phòng, chống dịch bệnh, vừa thúc đẩy quá trình sản xuất hàng hóa, cung ứng ra thị trường kịp thời, phục vụ nhu cầu của người dân.

Việc các doanh nghiệp quan tâm tới yếu tố tinh thần của người lao động là rất cần thiết.Thế nhưng, sau thời gian ngắn triển khai, việc thực hiện giải pháp “3 tại chỗ” hiện đã bộc lộ nhiều bất cập.

Dù vậy, vẫn có một số doanh nghiệp đã có bước chuẩn bị tốt trước khi triển khai mô hình “3 tại chỗ”, từ đó tạo ra một nguồn động lực lớn cho người lao động, giữ vững tinh thần lao động, sản xuất.

Trong buổi Pit-stop “Bí quyết quản trị năng lượng đội ngũ & tổ chức”, được tổ chức trực tuyến ngày 13/8, bà Trần Uyên Phương, Phó Tổng giám đốc Tân Hiệp Phát cho biết: Trong bối cảnh hiện nay, ban lãnh đạo mỗi doanh nghiệp cần phải kích hoạt năng lượng tinh thần, trước hết là cho chính bản thân họ, sau đó truyền lửa cho người lao động.

“Trong thời gian qua, mọi ý kiến đều chỉ tập trung vào vấn đề thể chất, mà chưa đề cập tới yếu tố tinh thần. Việc chúng ta đang đối mặt có thể kéo dài thêm vài tháng nữa. Do đó, việc các doanh nghiệp quan tâm tới yếu tố tinh thần của người lao động là rất cần thiết”, bà Phương nói.

Theo bà Phương, riêng với Tân Hiệp Phát được tuyển chọn là ngành hàng thiết yếu, được duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh theo mô hình “3 tại chỗ”. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội cho Tân Hiệp Phát chứng tỏ được giá trị cốt lõi của doanh nghiệp.

Nói rõ hơn về điều này, bà Phương cho hay: “Ban lãnh đạo, người lao động của tập đoàn luôn ý thức được rằng, chúng tôi đang sản xuất những mặt hàng thiết yếu, phục vụ nhu cầu của người dân trong bối cảnh dịch bệnh khó khăn như hiện nay. Cũng vì là mặt hàng thiết yếu, nên mọi người đều hăng say làm việc, vì họ ý thức được việc làm của mình là giúp đỡ cộng đồng”, Phó Tổng giám đốc Tân Hiệp Phát chia sẻ.

Tạo ra những hoạt động gắn kết cộng đồng 

Nhằm nâng cao tinh thần của người lao động, Tân Hiệp Phát chăm lo chu đáo cho từng cán bộ nhân viên từ những điều nhỏ nhất như vật dụng sinh hoạt hay từng bữa ăn hàng ngày. Đặc biệt bếp ăn do chính doanh nghiệp tự triển khai và lên thực đơn hàng ngày để đảm bảo sức khỏe cho người lao động.

Thông qua những bữa ăn tập thể, người lao động có thể phản ánh tới lãnh đạo công ty bữa ăn hôm nay có phù hợp không, có đảm bảo dinh dưỡng hay không. Việc lắng nghe, cải thiện từ bữa ăn cho người lao động cảm thấy mình luôn được tôn trọng và quan tâm.

Trong thời điểm sản xuất “3 tại chỗ” như hiện nay, nhân viên tại Tân Hiệp Phát vẫn duy trì các hoạt động văn hóa văn nghệ để khích lệ nhau như sáng tác nhạc, viết truyện, viết nhật ký vui sống mùa Covid,… Những hoạt động này mang ý nghĩa quan trọng để mọi người cùng gắn kết, chung sức đồng lòng vượt qua thời điểm khó khăn tứ bề hiện nay.

Đặc biệt, sự chia sẻ không chỉ đến từ các anh chị em trong nội bộ mỗi nhà máy mà còn chia sẻ liên nhà máy. Bà Phương không thể “ngờ” được rằng có một ngày nào đó nhà máy tại Bình Dương lại có thể nhận được những món quà thiết thực như khẩu trang, gel rửa tay từ các anh chị em tại nhà máy Hà Nam, Chu Lai gửi vào. Sự đồng hành dù là những việc nhỏ này đã làm đông đảo người lao động vô cùng xúc động.

“Những món quà đó sẽ mang lại năng lực tích cực, người lao động sẽ cảm thấy sự chia sẻ, đồng cảm trong đó. Từ đó, tinh thần của họ sẽ vực dậy để tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, hỗ trợ cộng đồng và cho xã hội”, bà Uyên Phương bộc bạch.

Người lãnh đạo sẽ là yếu tố gắn kết mọi người

Chia sẻ thêm về những giải pháp nâng cao tinh thần của người lao động “3 tại chỗ”, bà Phương nói: Lãnh đạo doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng gắn kết mọi người, từ nhân viên, cho tới công nhân.

Bã Phương chia sẻ, hiện nay, Tân Hiệp Phát vẫn triển khai mô hình sản xuất “3 tại chỗ”. Nhưng sau gần 1 tháng triển khai, một số người lao động có tâm lý muốn về nhà là điều dễ hiểu. Họ mong chờ từng ngày, từng giờ đến ngày 15/8, thời điểm kết thúc 15 ngày giãn cách xã hội tại TP. HCM.

Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh phức tạp, có lẽ TP. HCM sẽ tiếp tục gia hạn thêm thời gian giãn cách xã hội. Trước tình cảnh này, lãnh đạo của Tân Hiệp Phát quyết định “ăn cùng, ở cùng, ngủ cùng” người lao động, để chia sẻ khó khăn vất vả với họ.

“Tại Tân Hiệp Phát, một số anh, chị là lãnh đạo cấp cao, có người thân mất, nhưng vì tôn trọng tổ chức, họ không xin về nhà. Nhiều lãnh đạo cũng tạm thời bỏ qua các hoạt động gia đình, để cùng gánh vác trọng trách với người lao động. Lãnh đạo làm gương, không có chuyện lãnh đạo được về mà nhân viên phải ở lại làm việc. Từ đó, tạo ra sự gắn kết giữa mọi người, không phân biệt công nhân hay giám đốc”, bà Phương chia sẻ.

Bà Phương nhấn mạnh về những giải pháp vực dậy tinh thần của người lao động trong khi triển khai mô hình “3 tại chỗ”. “Nếu đưa ra những giải pháp quá xa vời, có thể sẽ rất khó thực hiện được, khó tạo ra sự gắn kết giữa mọi người. Cho nên, thời điểm này cần có sự linh hoạt, sự thấu hiểu lẫn nhau, mới tạo ra được sự gắn kết của doanh nghiệp”, bà Phương nói.

Bài viết Bà Trần Uyên Phương: “Chúng ta tập trung vào an toàn thể chất mà chưa đề cập đến an toàn về tinh thần” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.