Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn phòng ngừa lây nhiễm bệnh đậu mùa khỉ trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Theo Bộ Y tế, các biến chứng thường gặp của bệnh đậu mùa khỉ như nhiễm trùng máu (có nguy cơ gây tử vong), viêm não, viêm phế quản phổi, nhiễm trùng giác mạc, mất thị lực.

Đối với các vết thương trên da trở nên nghiêm trọng hơn khiến da bong ra thành từng mảng lớn.

Tỷ lệ tử vong do bệnh đậu mùa khỉ dao động trong khoảng 3%-6%  trên số người mắc bệnh, đặc biệt trẻ em mắc bệnh đậu mùa khỉ có tỷlệ tử vong cao hơn.

Bệnh đậu mùa khỉ là một bệnh đậu mùa do vi rút (một loại vi rút truyền từđộng vật sang người) với các triệu chứng tương tự như bệnh đậu mùa trước đây.

Hướng dẫn của Bộ Y tế cũng cho biết, vật chủ động vật bao gồm các loài gặm nhấm và động vật linh trưởng không phải con người.

Vi rút đậu mùa khỉ lây truyền từ động vật sang người, qua dịch tiết của động vật nhiễm bệnh, bao gồm các giọt bắn ở đường hô hấp hoặc tiếp xúc với dịch tiết của vết thương.

Vi rút đậu mùa khỉ lây  truyền  từ người sang người  xảy  ra  khi  tiếp  xúc  gần  và  lâu với người nhiễm bệnh.

Các con đường lây truyền bao gồm các giọt bắn ở đường hô hấp khi tiếp xúc trực diện hoặc tiếp xúc trực tiếp với các tổn thương da của người bị bệnh và đồ vật ô nhiễm.

Với các dịch tiết trên da tồn tại trong thời gian cách ly kéo dài cho đến khi các tổn thương đóng vảy, bong vảy và hình thành một lớp  da  non bên dưới.

Cũng theo Bộ Y tế, người bệnh mắc đậu mùa khỉ sẽ khiến các nhân viên y tế, thành viên trong gia đình và những người xtiếp xúc gần khác của các ca bệnh đang hoạt động có nguy cơ cao bị lây nhiễm.

Khi giặt, giũ đồ vải, trải ga giường hoặc các hoạt động gây xáo trộn đồvải khác có thể làm phát những hạt tiểu phần da này vào không khí.

Ngoài dữ liệu lây truyền đậu mùa khỉ qua đồ vải ô nhiễm, hiện có rất ít dữliệu về lây truyền đậu mùa khỉ qua các loại môi trường bề mặt ô nhiễm khác.

Vi rút đậu mùa khỉ có thể tồn tại trên nhiều loại bề mặt môi trường khác nhau trong khoảng 1ngày đến 56 ngày tùy thuộc nhiệt độ, độ ẩm phòng.

“Trong đợt bùng phát năm 2022, nhiều ca bệnh xảy ra do lây truyền khi quan hệ tình dục hoặc quan hệ thân mật, có thể do  tiếp  xúc trực tiếp với các tổn thương đậu mùa khỉ hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết ở đường hô hấp của người nhiễm bệnh đậu mùa khỉ.

Nhiều ca mắc bệnh đậu mùa khỉ hiện nay là nam giới có quan  hệ tình dục đồng giới và người song tính” – hướng dẫn của Bộ Y tế nêu rõ.

Cũng theo Bộ Y tế, cách ly người bệnh xác định nhiễm hoặc ca bệnh nghi ngờ, xác định nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh đậu màu khỉ từ khu sàng lọc được chuyển về Khoa Truyền nhiễm hoặc khu cách ly của cơ sở khám chữa bệnh.

Trong quá trình vận chuyển người bệnh phải cho người bệnh mang khẩu trang, che các nốt phỏng và báo trước cho nơi sẽ chuyển người bẹnh đến.

Các đơn vị lâm sàng của cơ sở khám chữa bệnh bố trí sẵn sàng một buồng cách ly để sử dụng khi phát hiện người bệnh nội trú nhiễm hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh đậu mùa khỉ hoặc để điều trị người bệnh vừa hoặc nhẹ kèm theo bệnh chuyên khoa mà không thể chuyển về đơn vị riêng điều trị đậu màu khỉ của cơ sở khám chữa bệnh.

Tùy theo tình hình bệnh dịch, có thể tăng số buồng cách ly cho người bệnh đậu mùa khỉ tại đơn vị lâm sàng.

Buồng cách ly bệnh nhân phải được dán biển cảnh báo “Buồng cách ly” và nêu rõ các biện pháp cách ly cần áp dụng, giường bệnh cách nhau tối thiểu 1 mét.

Bài viết Bệnh nhân mắc đầu mùa khỉ phải điều trị cách ly đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Bệnh đậu mùa khỉ hiện nay đã lan rộng ra nhiều quốc gia. Tổ chức y tế thế giới đã công bố bệnh đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng toàn cầu do tốc độ lây truyền nhanh, nguy cơ về sự lan rộng hơn nữa tới các quốc gia khác.

Trước thực trạng trên, Bộ Y tế đã có hướng dẫn về cách phòng chống bệnh đậu mùa khỉ để người dân có thể nhận biết và phòng chống dịch.

Sau đây là Infographic:

Trinh Phúc | Nhà báo & Công luận

Bài viết Infographic: Hướng dẫn của Bộ Y tế về các biện pháp tự phòng chống bệnh đậu mùa khỉ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Dịch đậu mùa khỉ đang gây ra 16 nghìn ca bệnh trên thế giới, trước tình trạng đó  Bộ Y tế tổ chức họp khẩn theo hình thức trực tuyến với nhiều tỉnh thành.

Tại cuộc họp này, nhiều chuyên gia cho rằng cần có đánh giá xem tác nhân gây bệnh đậu mùa khỉ có phải bệnh truyền nhiễm nhóm A không để có kế hoạch về sau.

Về vấn đề giám sát Việt Nam chưa ghi nhận nhưng nguy cơ lây qua cửa khẩu, khách nhập cảnh lớn vì thế chúng ta cần tăng cường giám sát tại cửa khẩu, đặc biệt là khách đến từ các quốc gia đang có dịch, cần có tuyên truyền, có pano, thông tin, tờ rơi…

Đồng thời, cần giám sát trong cộng đồng những trường hợp phát ban, nốt phỏng.

Theo WHO cơ bản các ca mắc là nam giới chiếm 98%, trong đối đối tượng nam quan hệ tình dục đồng giới tương đối cao.

Giáo sư Đặng Đức Anh Viện trưởng Viện vệ sinh dịch tể Trung ương cho biết: “Chúng tôi đang đề nghị WHO cập nhật thêm quy trình chẩn đoán vì chúng ta chưa có quy trình chẩn đoán bệnh đậu mùa khỉ trong phòng thí nghiệm. Chúng ta đang đợi nhận bộ mồi và trứng dương của WHO cung cấp”.

Về vaccine, theo thông tin CDC Hoa Kỳ có 2 loại vaccine được FDA cấp phép sử dụng. Đây đều là vaccine có thành phần virus sống, sử dụng hai liều, mỗi liều cách nhau 4 tuần, cho những người trên 18 tuổi, tuy nhiên vẫn đang thảo luận về cách sử dụng- sử dụng vaccine trước hay sau khi phơi nhiễm.

Trong khuyến cáo thì sử dụng cho nhóm nguy cơ rất cao, người phơi nhiễm, không sử dụng đại trà.

PGS.TS Nguyễn Vũ Trung – Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM  bày tỏ mong muốn WHO, CDC hỗ trợ một số đơn vị ở Việt Nam các hóa chất, sinh phẩm để dùng phát hiện trường hợp nghi ngờ và ca bệnh đầu mùa.

“Chúng tôi mong muốn Bộ Y tế, WHO, CDC có khuyến cáo tạm thời dùng một số hóa chất sinh phẩm dùng trong nghiên cứu, phòng xét nghiệm trong tình huống cần khẩn cấp, tạm thời để sàng lọc ca nhiễm”- PGS.TS Nguyễn Vũ Trung nói.

Đối với công tác điều trị, TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế thông tin, ngay sau khi nhận thông tin bùng phát đậu mùa khỉ trên thế giới, Cục Quản lý Khám chữa bệnh đã soạn thảo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị.

“Tuần tới, chúng tôi sẽ tiến hành tập huấn cho các cơ sở y tế. Đa số ca bệnh đều là những trường hợp nhẹ, một số trường hợp có biến chứng như nhiễm khuẩn huyết, biến chứng phổi, não.

Chúng tôi phân ra tuyến xã, huyện điều trị ca nhẹ, tuyến tỉnh và tuyến cuối điều trị ca biến chứng”, TS Khoa thông tin.

Phó Cục trưởng Nguyễn Trọng Khoa cho rằng, đường lây chính đậu mùa khỉ là do tiếp xúc trực tiếp và giọt bắn, nguy cơ lây ở cơ sở y tế khá cao, phải có phương án phòng hộ cho nhân viên y tế.

Về chẩn đoán, do Việt Nam chưa có bộ kít xét nghiệm đậu mùa khỉ, trước mắt chúng ta dựa vào triệu chứng lâm sàng để sàng lọc. Sau này có các chẩn đoán cận lâm sàng đặc hiệu sẽ áp dụng.

Bác sĩ Đỗ Hồng Hiên, Chuyên gia dịch tễ, Tổ chức WHO tại Việt Nam, cho biết thêm về sinh phẩm xét nghiệm. Hiện Nhật Bản đã sẵn sàng cung cấp cho Việt Nam một số sinh phẩm nhất định, sẽ được chuyển về Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện dịch tễ Pasteur TP HCM.

Chuyên gia của WHO cũng cho rằng, do khó trong việc chẩn đoán bệnh, ca bệnh lâm sàng không điển hình vì vậy chúng ta cần truyền thông để các ca có triệu chứng chủ động đến cơ sở khám chữa bệnh sớm để bảo vệ mình và cộng đồng.

Phát biểu tại cuộc họp, PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương – Thứ trưởng Bộ Y tế cũng nhận định bệnh đậu mùa khỉ khó lây, lây qua tiếp xúc trực tiếp qua giọt bắn lớn và không lây qua không khí.

Bên cạnh đó, hiện nay thế giới chưa có thuốc đặc hiệu, vaccin đặc biệt cho bệnh. Việt Nam cũng không còn dữ trự vaccine đậu mùa.

Về năng lực xét nghiệm, theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương hiện nay chúng ta đang chờ hỗ trợ về sinh phẩm xét nghiệm từ WHO, tuy nhiên theo báo cáo của Viện Pasteur TP HCM, chúng ta có thể dùng sinh phẩm trong phòng thí nghiệm để có thể chẩn đoán bệnh trong trường hợp khẩn cấp.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương cũng đề nghị nhanh chóng hoàn thiện quy trình xét nghiệm chẩn đoán đậu mùa khỉ vì không có hướng dẫn, không thể chẩn đoán ca mắc.

“Hàng tuần Cục Y tế Dự phòng làm đầu mối họp với các đơn vị để cập nhật tình hình thống nhất các biển pháp triển khai trong thời gian sớm nhất.

Đồng thời, cần có công điện gửi ngay cho các tỉnh thành phố, bộ ngành liên quan để cùng phối hợp thực hiện”- Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu.

Về việc phân loại bệnh đậu mùa khỉ là bệnh nhóm A, hay B, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị Cục Dự phòng họp với các đơn vị đề xuất sớm. Hiện bệnh đậu mùa chung đang ở nhóm A.

Tập huấn cho cán bộ y tế các tuyến về giám sát và các biện pháp phòng chống, truyền thông, phòng chống lây nhiễm trong cơ sở y tế, chăm sóc điều trị bệnh nhân đậu mùa khỉ.

Phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, nông nghiệp và các bộ ngành liên quan trong việc quản lý buôn bán, sử dụng, phòng chống dịch từ động vật hoang dã, đặc biệt là nhóm động vật có nguy cơ cảm nhiễm cao.

Bài viết Bệnh đậu mùa khỉ không lây qua không khí đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.