Xem trọn bộ cẩm nang dành cho bố mẹ chăm sóc trẻ F0 tại đây.

Hậu Covid-19, trẻ em cũng bị di chứng nặng nề

Tại hội nghị tập huấn xử trí, chăm sóc và điều trị cho trẻ em mắc Covid-19 sáng 16/2, TS.BS Phan Hữu Phúc, Phó Trưởng khoa điều trị tích cực nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, trẻ em nhiễm Covid-19 thường không có triệu chứng hoặc nhẹ, tỷ lệ tử vong thấp, nhưng có thể gây ra các biểu hiện cấp tính nghiêm trọng và MIS-C (hội chứng viêm đa hệ thống).

Theo bác sĩ Phúc, những yếu tố nguy cơ khiến trẻ em mắc Covid-19 diễn biến nặng, gồm: béo phì, thừa cân; trẻ đẻ non, nhẹ cân; mắc đái tháo đường, các bệnh lý gene và rối loạn chuyển hoá; các bệnh lý phổi mạn tính, hen phế quản; bệnh tim mạch (tim bẩm sinh, suy tim, tăng áp phổi, bệnh động mạch vành hoặc bệnh cơ tim, tăng huyết áp).

Hoặc trẻ mắc bệnh lý thần kinh; bệnh hồng cầu hình liềm, bệnh thalassemia, bệnh huyết học mạn tính khác; suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải ung thư, đang điều trị bằng thuốc corticoid hoặc các thuốc ức chế miễn dịch khác; ghép tạng hoặc cấy ghép tế bào gốc; bệnh gan; bệnh thận mạn tính; các bệnh hệ thống.

Trẻ mắc Covid-19 ở thể nhẹ thường không có triệu chứng hoặc chỉ ho, chảy nước mũi, đau họng; nhịp thở bình thường, SpO2 ≥ 96% khi thở khí trời; X-quang phổi bình thường. Những trẻ này được chăm sóc tại nhà/ cộng đồng.

Trẻ mắc Covid-19 mức độ trung bình thường có những triệu chứng viêm phổi như thở nhanh so với tuổi. SpO2 từ 94 – 95% (thở khí trời).

Còn trẻ mắc Covid-19 nặng thường có 1 trong các dấu hiệu như thở nhanh theo tuổi, dấu hiệu thần kinh, SpO2 từ 90 – < 94% thở khí trời. X-quang phổi tổn thương dạng mô kẽ, kính mờ lan tỏa ≥ 50% phổi.

Trẻ mắc Covid-19 nguy kịch có một trong các dấu hiệu sau: suy hô hấp nặng SpO2 < 90% khi thở khí trời, cần hỗ trợ hô hấp; dấu hiệu nguy hiểm đe dọa tính mạng như tím trung tâm, thở bất thường, rối loạn nhịp thở, ý thức giảm khó đánh thức hoặc hôn mê, bỏ bú/ăn hoặc không uống được.

Ngoài ra, trẻ nguy kịch cũng sẽ có dấu hiệu của hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), suy tuần hoàn, suy đa cơ quan, hội chứng MIS-C có sốc/suy đa cơ quan.

Trẻ mắc Covid-19 từ mức độ trung bình trở lên cần được điều trị theo tầng tại bệnh viện.

Cũng tại hội nghị, TS. Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, tỷ lệ trẻ em mắc Covid-19 là 19,2%. Trong đó, tuổi từ 13-17 chiếm 4,8%; 6-12 tuổi chiếm 8%; 3-5 tuổi là 2,8%; 0-2 tuổi là 3,6%. Tỷ lệ tử vong trẻ em là 0,42% so với tỷ lệ chung.

Ông Khoa nhận định số trẻ em tử vong do Covid-19 rất ít, tuy nhiên phải bảo vệ nghiêm ngặt nhóm thừa cân béo phì, đang điều trị bệnh nền, mạn tính, bị suy giảm miễn dịch bởi khi nhóm này nhiễm Covid-19 thì khả năng nguy cơ tử vong cao hơn.

TS.BS Đậu Việt Hùng, Phó trưởng khoa Điều trị tích cực, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, 3 tuần trở lại đây, số trẻ nhập viện vì mắc hội chứng MIS-C có xu hướng gia tăng. Tại bệnh viện, trẻ được chẩn đoán mắc hội chứng này do trước đó đã nhiễm Covid-19, nhưng gia đình không hề biết trẻ từng mắc bệnh.

Theo bác sĩ Hùng, đối với trẻ em, hậu Covid-19 còn rất mới, các kiến thức còn chưa phổ cập hết đến các hệ thống y tế. Bệnh cảnh hậu Covid-19, đặc biệt là hội chứng MIS-C lại dễ lẫn với rất nhiều bệnh khác như hội chứng thực bào máu, sốc nhiễm trùng…

Từ giáp Tết đến nay, tại Bệnh viện Nhi trung ương, có khoảng 10 trẻ có tình trạng tương tự nhập viện. Các bé có những biểu hiện suy giảm chức năng tĩnh mạch, sốc, sốt kéo dài, ban trên da…

Nhiều bố mẹ trước đó không biết con mình mắc Covid-19. Các bác sĩ đã làm xét nghiệm tìm kháng thể, nếu dương tính, thì khẳng định trẻ từng nhiễm bệnh.

Bác sĩ Hùng cho biết, tỷ lệ trẻ mắc hội chứng MIS-C chỉ là 2/100.000 nhưng hậu quả rất nặng nề. Đây là nguyên nhân chính gây tử vong sau khi mắc Covid-19 ở trẻ nhỏ.

“Nói về viêm đa hệ thống tức là di chứng này sẽ làm tổn thương rất nhiều cơ quan, còn bản chất về bệnh lý giờ vẫn chưa rõ, có thể là một phản ứng miễn dịch không hợp lý, có thể tăng miễn dịch quá mức làm tổn thương nhiều cơ quan.

Đặc biệt với trẻ bị nhiễm Covid-19 mà bố mẹ không biết, nếu có triệu chứng mệt mỏi kéo dài, nên được đưa đến các cơ sở y tế để được chẩn đoán”, bác sĩ Hùng nói.

Bác sĩ khuyến cáo, với trẻ đã từng mắc Covid-19, các gia đình không được chủ quan. Sau khi trẻ âm tính 2- 6 tuần nếu có biểu hiện như sốt cao trở lại, phát ban, phù nề, rối loạn tiêu hoá, da tái, nhịp tim nhanh… cần cho trẻ đi khám và điều trị kịp thời.

Trong trường hợp trẻ không nhiễm Covid-19 nhưng khu vực sinh sống có nhiều người nhiễm hoặc gia đình có F0, cha mẹ cũng nên cần chú ý quan sát, khi thấy con có các biểu hiện trên cần đưa trẻ đến bệnh viện để được khám và điều trị.

Chăm sóc trẻ mắc Covid-19 tại nhà như thế nào?

PGS.TS. Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tại hội nghị cho biết, trẻ mắc Covid-19 mức độ nhẹ, không có nguy cơ diễn biến nặng, có người chăm sóc khỏe mạnh và hiểu biết, sẽ được điều trị tại nhà.

Khi chăm sóc trẻ tại nhà, gia đình cần chú ý những triệu chứng bất thường của trẻ để báo nhân viên y tế gồm: Sốt > 38 độ C; đau rát họng, ho; tiêu chảy; mệt mỏi không chịu chơi; đau ngực; SpO2 < 96%; khó thở; ăn bú kém.

Nếu thấy trẻ có dấu hiệu chuyển nặng như thở nhanh, khó thở; cánh mũi phập phồng, rút lõm lồng ngực, li bì, lờ đờ, bỏ bú, tím môi, đầu chi, chi lạnh tái, nổi vân tím, người chăm sóc cần báo ngay với nhân viên y tế để cấp cứu kịp thời.

Theo ông Hiếu, khi chăm sóc với trẻ mắc Covid-19, người chăm sóc cần đeo khẩu trang, tấm che giọt bắn, vệ sinh tay thường xuyên, mở cửa sổ thông thoáng nơi ở,vệ sinh bề mặt, xử lý chất thải theo hướng dẫn.

F0 trên 2 tuổi phải đeo khẩu trang, vệ sinh tay; dùng khăn giấy che khi ho, hắt hơi, sau bỏ khăn giấy; tập thể dục nhẹ nhàng đối với trẻ lớn; đo SpO2, nhiệt độ 2 lần/ngày (tự đo hoặc người chăm sóc giúp đỡ; ổn định tâm lý cho trẻ, nhận biết dấu hiệu nặng.

Nếu trẻ sốt:

– Chườm hạ sốt: Lấy nước ấm, lau nhẹ chỗ nách, bẹn, lòng bàn tay chân cho trẻ. Chườm khoảng 10-15 phút kẹp lại nhiệt độ. Dừng chườm khi nhiệt độ dưới 37.5 độ C.

– Uống hạ sốt khi trẻ sốt trên 38,5 độ C: Paracetamol 10-15 mg/kg/lần. 4-6 giờ sau có thể uống lại nếu sốt.

– Uống thêm nước.

Nếu trẻ tiêu chảy đi ngoài trên 3 lần/ngày hoặc phân lỏng nước, thì tiếp tục cho trẻ bú mẹ, uống thêm Oresol, báo nhân viên y tế để tư vấn. Oresol pha nguyên gói với lượng nước đủ theo khuyến cáo trên bao bì, cho trẻ uống từng thìa nhỏ.

Nếu trẻ ho, đau họng: – Người chăm sóc cho trẻ sử dụng thuốc ho khi thật sự cần thiết, đúng chỉ định.

– Thuốc ức chế ho: Dùng khi ho quá nhiều, ảnh hưởng đến ăn uống, sinh hoạt. Không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi.

– Thuốc loãng đờm: Một số loại không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi, có thể thay thế bằng uống nhiều nước.

– Thuốc ho thảo dược: Khuyến cáo dùng.

Ông Hiếu khuyến cáo phụ huynh không tự ý dùng thuốc chống viêm, chống đông cho trẻ khi không có ý kiến bác sĩ.

Minh Nhân

Bài viết Trẻ mắc COVID-19 không triệu chứng, sớm khỏi bệnh nhưng sau đó suy đa tạng, bác sĩ cảnh báo mối nguy hậu COVID-19 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Khi chống lại nhiễm trùng, cơ thể cần nhiều năng lượng và chất lỏng hơn. Đồng thời, nhu cầu protein phải tăng lên để hỗ trợ hệ thống miễn dịch và giúp sửa chữa các mô cơ thể trong quá trình phục hồi. Lượng vitamin và khoáng chất cũng giúp ích cho các quá trình này. Nếu không ăn uống đầy đủ, cơ thể cần sử dụng các nguồn dự trữ năng lượng, protein, khoáng chất và vitamin tự nhiên. Từ đó dẫn đến sút cân hoặc cơ bắp ngày càng teo nhỏ và yếu hơn.

Vì vậy, trong thời gian 7 – 20 ngày chống lại COVID-19, cơ thể gần như đã sử dụng tất cả sức mạnh sẵn có để đẩy lùi kẻ địch. Ngay cả khi hồi phục, những thiệt hại vẫn cần được sửa chữa. Nhiệm vụ của chúng ta lúc này là bù lại phần năng lượng bị mất, khối lượng cơ suy giảm, thay đổi chứng chán ăn trong khi đối mặt với hậu quả của dùng thuốc mạnh và chấn thương tâm lý.

Mary Hickson, giáo sư về dinh dưỡng tại Đại học Plymouth (Anh), nhận định: “Ăn đúng chế độ rất quan trọng để giữ thể chất và tinh thần tốt. Yếu tố quan trọng của quá trình hồi phục sau COVID-19 là đảm bảo chế độ ăn uống của bạn lành mạnh, hợp lý”. Tuy nhiên, nói thì dễ hơn làm vì bản thân chứng chán ăn do mất mùi vị, giảm mức năng lượng và suy nhược là yếu tố cản trở việc ăn uống, và trên hết, nhiệm vụ nấu bữa ăn cho chính bạn dường như cũng khó khăn hơn. Sau đây là một số lưu ý về chế độ dinh dưỡng hậu COVID-19 mà bạn cần theo đuổi.

Ăn thực phẩm tươi sống

Bổ sung chất đạm (protein) vào mỗi bữa ăn là điều tối quan trọng để xây dựng lại cơ thể. Protein cạn kiệt cũng đồng nghĩa với việc giảm khả năng miễn dịch. Dù vậy, ăn quá nhiều protein trong một bữa ăn sẽ không hiệu quả vì cơ thể khó phân giải và sử dụng chúng. Thay vào đó, bạn có thể ăn một quả trứng cùng bánh mì vào bữa sáng, thịt heo cho bữa trưa và gà hoặc đậu phụ cho bữa tối. Nên ăn trái cây, rau, các loại đậu, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt (ví dụ như yến mạch, gạo lứt hoặc các loại củ giàu tinh bột như khoai tây, khoai mỡ, khoai môn hoặc sắn).

Mỗi ngày, người trưởng thành nên ăn 250g trái cây, 300g rau củ, 250g ngũ cốc hoặc gạo, 160g thịt và đậu. Đối với bữa ăn nhẹ, các sản phẩm từ sữa cũng là nguồn cung cấp protein chất lượng tốt. Đồng thời hãy chọn rau sống và trái cây tươi thay vì thực phẩm có nhiều đường, chất béo hoặc muối. Không nấu quá chín rau và trái cây vì điều đó có thể làm mất các vitamin quan trọng. Khi sử dụng rau và trái cây đóng hộp hoặc sấy khô, hãy chọn những loại không thêm muối hoặc đường.

Uống đủ nước mỗi ngày 

Nước rất cần thiết cho sự sống, giúp vận chuyển các chất dinh dưỡng và hợp chất trong máu, điều chỉnh nhiệt độ cơ thể, loại bỏ chất thải và bôi trơn các đệm khớp. Mọi người cần uống 8 – 10 cốc nước mỗi ngày. Nước lọc là sự lựa chọn tốt nhất, nhưng bạn cũng có thể tiêu thụ các loại đồ uống khác, trái cây và rau quả có chứa nước, ví dụ như nước chanh, trà và cà phê. Vitamin C là một chất chống ô-xy hóa mạnh, đặc biệt tốt cho sức khỏe của phổi. Lưu ý không tiêu thụ quá nhiều caffein và tránh nước trái cây ngọt, xi-rô, nước ép trái cây cô đặc, đồ uống có ga vì tất cả đều chứa nhiều đường.

Giảm chất béo và dầu

Tiêu thụ chất béo không bão hòa (có trong cá, trái bơ, các loại hạt, dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu hướng dương và ngô) tốt hơn là chất béo bão hòa (từ thịt mỡ, bơ, dầu dừa, kem, pho mát…). Ưu tiên chọn thịt trắng như thịt gia cầm và cá thay vì thịt đỏ. Tránh các loại thịt đã qua chế biến vì chúng có nhiều chất béo và muối. Nếu có thể, hãy chọn các sản phẩm từ sữa ít béo và tránh xa chất béo công nghiệp có trong thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, đồ chiên, bánh pizza đông lạnh…

Ăn ít muối và đường 

Khi nấu và chế biến thức ăn, hãy hạn chế lượng muối và các gia vị có hàm lượng natri cao (ví dụ như nước tương và nước mắm) để lượng muối ăn hằng ngày của bạn ở dưới mức 5g (khoảng một muỗng cà phê) và nên sử dụng muối i-ốt. Mặt khác, hạn chế uống nước ngọt và đồ uống khác có nhiều đường (ví dụ như nước trái cây, nước ép trái cây cô đặc, sữa có đường và sữa chua uống có đường). Chọn trái cây tươi thay vì đồ ăn nhẹ ngọt như bánh quy, bánh ngọt và sô-cô-la.

Nên ăn tại nhà nhưng vẫn dạo chơi ngoài trời 

Thói quen ăn ở nhà giúp giảm tỷ lệ tiếp xúc với người khác và đem lại cho bạn khả năng kiểm soát chế độ dinh dưỡng tốt hơn. Tuy nhiên, bạn cần tiếp xúc ánh nắng vì một số nghiên cứu đã phát hiện ra mối tương quan tích cực giữa vitamin D và kết quả hồi phục tốt hơn sau COVID-19. Hãy cố gắng đón một chút ánh nắng vào buổi sáng sớm trong ít nhất 20 phút để cơ thể tổng hợp các tiền tố vitamin D.

Ngọc Hạ (theo WHO, NDTC, Times of India)

Bài viết Dinh dưỡng chống suy nhược sau COVID-19 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Theo thống kê từ Bản tin Bộ Y tế tình hình chống dịch Covid-19 tại Việt Nam, ngày 24/7 có thêm 2.047 bệnh nhân Covid-19 được xuất viện.

Nâng tổng số ca điều trị khỏi tính từ khi dịch bệnh bắt đầu là 17.583 ca. Số bênh nhân nặng đang điều trị ICU 130 ca; số bệnh nhân nguy kịch đang điều trị ECMO 17 ca.

Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM Nguyễn Hữu Hưng cho rằng, đây là tín hiệu đáng mừng trong công tác điều trị bệnh Covid-19 của TP. Bác sĩ Hưng dự tính, trong những ngày tới, số ca bệnh được xuất viện tại TP sẽ tiếp tục tăng, khoảng 1.000 ca/ngày.

Sau khi trở về nhà, các bệnh nhân trên sẽ tiếp tục cách ly thêm 14 ngày, theo dõi các diễn biến của bệnh, khi có dấu hiệu bệnh phải liên hệ ngay với cơ quan y tế. Ngoài ra, họ phải thực hiện nghiêm việc cách ly, cũng như tiếp tục lấy mẫu xét nghiệm nCoV.

Theo ThS.BS Calvin Q Trịnh Quang Anh, bệnh nhân COVID-19 thể nhẹ, không triệu chứng hoặc người đã trị khỏi hoàn toàn Covid-19, có thể áp dụng bài tập phục hồi chức năng phổi.

Ông đã cùng đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện 1A xây dựng quy trình phục hồi phổi cho bệnh nhân Covid-19. Quy trình gồm một chuỗi bài tập đơn giản mà ai cũng có thể tự tập theo clip ở nhà hoặc bất cứ đâu.

Việc hồi phục chức năng phổi giúp bệnh nhân Covid-19 nhanh bình phục hơn, ThS. BS Trịnh Quang Anh chia sẻ.

Quy trình này sẽ được ứng dụng đa dạng cho nhiều đối tượng: người bệnh Covid-19 không triệu chứng, ngăn ngừa các biến chứng xấu lên hệ hô hấp, bệnh nhân Covid-19 thể nhẹ sau khi đã được điều trị khỏi; người mắc các vấn đề hô hấp khác cần tăng cường chức năng phổi…

Theo ThS.BS Trịnh Quang Anh, các nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra các vấn đề sức khỏe lâu dài ở người bệnh Covid-19 sau khi đã được điều trị khỏi (tức âm tính với SARS-CoV-2) lên mọi hệ cơ quan, đặc biệt là các ca bệnh nặng.

Do đó, phục hồi chức năng sau Covid-19 rất quan trọng trong việc đưa người bệnh sớm trở về cuộc sống bình thường. Phục hồi chức năng phổi là bước đầu tiên rất quan trọng trong việc giúp bệnh nhân sớm khôi phục sức khỏe, BS. Anh nhận định.

Bạn đọc có thể xem video clip bác sĩ giới thiệu bài tập hồi phục chức năng phổi với những động tác khá đơn giản, có thể tập tại nhà:

Bài viết Bài tập phục hồi chức năng phổi cho bệnh nhân sau nhiễm COVID-19 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.