Cuộc chiến thương mại leo thang giữa Mỹ và Trung Quốc đang đưa kinh tế thế giới đến bờ suy thoái lần đầu trong một thập kỷ. Nhà đầu tư kêu gọi các chính trị gia và các ngân hàng trung ương nhanh chóng hành động để tránh nguy cơ này.

Sản xuất công nghiệp của Đức tháng 6 giảm mạnh nhất trong gần một thập kỷ. Điều này phản ánh mức độ nghiêm trọng của sản xuất tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu. Tại châu Á – Thái Bình Dương, các ngân hàng trung ương của New Zealand, Ấn Độ và Thái Lan đã bất ngờ cắt giảm lãi suất để cố gắng bảo vệ nền kinh tế khỏi bất lợi.

Tại Mỹ, rủi ro suy thoái “cao hơn nhiều so với mức cần thiết và cao hơn so với hai tháng trước”. Đây là nhận định của Lawrence Summers – Cựu thư ký Bộ Tài chính và cố vấn kinh tế của Nhà Trắng. “Chơi với lửa thì có ngày bỏng tay”, ông nói và dự báo khả năng Mỹ bước vào suy thoái trong 12 tháng tới ít hơn 50/50.

Chứng khoán Mỹ trên sàn New York giảm. Trái phiếu tăng giá trên toàn cầu. Vàng và đồng yên cũng tăng giá. Đường cong lợi suất của cả hai nền kinh tế Mỹ và Đức đang nhấp nháy những dấu hiệu cảnh báo về sự suy thoái.

Khi quan hệ thương mại Mỹ – Trung xấu hơn, lãi suất cũng đi xuống theo. Ngân hàng Dự trữ New zealand hôm thứ tư đã khiến các nhà đầu tư choáng váng khi cắt giảm lãi suất 50 điểm cơ bản, gấp đôi so với mức dự kiến. Thái Lan cũng bất ngờ cắt giảm 25 điểm. Ngân hàng Trung ương Ấn Độ Ấn Độ thì hạ lãi suất 35 điểm một cách khác thường.

Dù thị trường lao động toàn cầu đang có tỷ lệ thất nghiệp rất thấp và các ngân hàng trung ương nới lỏng chính sách để tạo bộ đệm cho nền kinh tế thì các nhà phân tích đã bắt đầu dự báo về suy thoái. Nỗi sợ hãi của họ chủ yếu xoay quanh những tác động của thuế quan.

Theo một kịch bản, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thực hiện lời đe dọa mới nhất là áp thuế 10% đối với hơn 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Dù chi phí tác động trực tiếp bởi mức thuế này có thể nhỏ, nhưng sự bất ổn được tạo ra bởi căng thẳng thương mại leo thang sẽ ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư, tuyển dụng và cuối cùng là tiêu dùng.

Các nhà kinh tế của Morgan Stanley dự đoán nếu Mỹ áp thuế 25% đối với tất cả hàng nhập khẩu của Trung Quốc trong 4 đến 6 tháng và nước này đáp trả thì khả năng kinh tế toàn cầu sẽ giảm khoảng ba phần tư. Căng thẳng thương mại giờ không chỉ có giữa Mỹ – Trung mà còn giữa Nhật Bản – Hàn Quốc cũng như mối quan hệ tương lai của Anh với Liên minh châu Âu.

Điều đáng lo ngại là nếu các thỏa thuận “ngừng bắn” không sớm được thiết lập thì thị trường sẽ nối đà trượt dốc gần đây. Các công ty sẽ giảm đầu tư, suy yếu trong sản xuất sẽ lan sang dịch vụ. Sau đó, thị trường việc làm vốn đang vững chắc sẽ rạn nứt và người tiêu dùng sẽ nản lòng.

Mặc dù các ngân hàng trung ương có thể sẽ cắt giảm lãi suất và tiếp tục nới lỏng định lượng, nhưng điều đó có thể không còn đủ để vực dậy tinh thần. Các chính phủ có thể không đủ nhanh để nới lỏng chính sách tài khóa.

“Vì không có dấu hiệu kết thúc nên dự báo tăng trưởng Mỹ và toàn cầu sẽ vẫn tiêu cực. Nếu cuộc chiến thương mại leo thang, bao gồm cuộc chiến tiền tệ rõ ràng hơn, thì sự không chắc chắn sẽ tăng. Các điều kiện tài chính cũng bị thắt chặt”, các chuyên gia kinh tế của Bank of America cảnh báo.

Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) toàn cầu của Morgan Chase & Co đã co lại. Ngân hàng Trung ương châu Âu đã sẵn sàng tung ra đợt kích thích mới ngay sau tháng 9, khả năng bao gồm việc cắt giảm lãi suất sâu hơn. Tại Mỹ, tăng trưởng sản xuất đã chậm lại trong bốn tháng liên tiếp. Các chiến lược gia của Citigroup đã cắt giảm dự báo thu nhập tại các công ty S&P 500.

Tiếp đến là người tiêu dùng. Người dân Trung Quốc và Mỹ vẫn tiếp tục chi tiêu, có lẽ được khuyến khích bởi thị trường lao động tích cực. Nhưng các nhà kinh tế của JPMorgan cho rằng, tốc độ tuyển dụng toàn cầu nửa cuối năm sẽ chậm lại. Doanh số ôtô sụt giảm lịch sử ở Trung Quốc đang là một dấu hiệu.

Các ngân hàng trung ương đang quay lại “chế độ cứu hộ” sau khi đã hoàn toàn dừng can thiệp từ những cuộc suy thoái cuối cùng. Với việc cắt giảm lãi suất lần đầu kể từ năm 2008 cách đây một tuần, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) sẵn sàng làm điều đó một lần nữa vào tháng tới.

Ông Trump hôm thứ tư tiếp tục hối thúc FED và gọi cơ quan này là “bất tài”. “Họ phải cắt giảm lãi suất nhiều hơn và nhanh hơn, và dừng sự thắt chặt định lượng vô lý của họ ngay bây giờ”, ông viết trên Twitter.

Nhưng lần này, các ngân hàng trung ương có thể không đủ mạnh để cắt lãi suất vì tỷ lệ vốn đã ở mức thấp và hành động tiếp theo có thể khó chống đỡ được sự sụp đổ từ những rắc rối thương mại.

Các nhà đầu tư được khảo sát gần đây bởi Bank of America Corp nói chính sách tiền tệ là mối quan tâm lớn nhất của họ. “Chúng ta đang dùng công cụ lãi suất để khắc phục vấn đề không thể giải quyết”, Patrick Bennett – chuyên gia của Canadian Imperial Bank of Commerce tại Hong Kong bình luận.

Một điều phức tạp nữa là quyết định của Bộ Tài chính Mỹ xem Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ, sau khi Trung Quốc lần đầu cho nhân dân tệ (CNY) xuống dưới mốc quan trọng 7 CNY một USD trong 11 năm qua. “Một lần nữa, chúng ta đi từ vài thứ không chắc chắn đến vô số những điều không chắc chắn”, chuyên gia 20 năm kinh nghiệm về kinh tế Trung Quốc Fraser Howie bình luận.

Theo Bloomberg

Bài viết Kinh tế toàn cầu bên bờ suy thoái vì căng thẳng Mỹ – Trung đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

IMF cho biết căng thẳng thương mại và những biến động bên ngoài đã ảnh hưởng đến Việt Nam vào năm 2018, nhưng kinh tế Việt Nam vẫn đứng vững nhờ tăng trưởng lành mạnh về thu nhập cũng như hoạt động tiêu dùng của tầng lớp trung lưu, mùa màng nông nghiệp bội thu và sự phát triển nhanh của ngành chế tạo.

Những động lực kinh tế mạnh mẽ sẽ tiếp tục được duy trì trong năm 2019 với chi phí lao động khá cạnh tranh và các yếu tố cơ bản mạnh mẽ bao gồm cơ cấu thương mại đa dạng và các hiệp định thương mại tự do mới ký kết đang thúc đẩy quá trình cải cách tại Việt Nam. Tuy nhiên, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam dự kiến sẽ “hạ nhiệt” và đạt mức tăng 6,5% vào năm 2019, duy trì tốc độ này trong năm 2020 cũng như trung hạn do sự suy yếu của các yếu tố bên ngoài.

IMF cũng dự báo tỷ lệ lạm phát của Việt Nam sẽ tăng nhẹ lên 3,6% trong năm 2019 và 3,8% trong năm 2020 nhưng vẫn duy trì ở dưới mức mục tiêu 4% của Chính phủ. Cơ quan này nhận định căng thẳng thương mại và bất ổn toàn cầu đã ảnh hưởng không nhỏ tới Việt Nam trong năm 2018 nhưng nền kinh tế vẫn vững vàng nhờ thu nhập và tiêu dùng của nhóm trung lưu tăng ổn định, mùa màng thuận lợi cùng khu vực sản xuất phát triển mạnh.

Trong báo cáo, IMF đánh giá cao những chính sách thận trọng của Chính phủ Việt Nam, góp phần tích cực cho sự phục hồi và tăng trưởng kinh tế ấn tượng trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu và các yếu tố bất ổn bên ngoài. Cơ quan này hoan nghênh cam kết tiếp tục bình ổn kinh tế vĩ mô và cải cách trên diện rộng của chính phủ Việt Nam và đồng tình với ưu tiên tập trung tăng cường quản trị, thúc đẩy năng suất lao động và tăng trưởng dựa trên khu vực kinh tế tư nhân.

IMF kêu gọi Việt Nam tiếp tục cải cách nhằm giảm các rào cản vẫn còn tồn tại đối với đầu tư, bao gồm việc cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng và vốn của nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy nguồn vốn đầu tư tư nhân và tăng năng suất lao động.

Trước đó, trong báo cáo Điểm lại công bố ngày 1/7, WB cũng nhận định kinh tế Việt Nam tăng trưởng chậm lại trong bối cảnh bất định cao với tác động của những yếu tố bất lợi bên ngoài lên các ngành kinh tế quan trọng. WB dự báo tăng trưởng GDP trong năm 2019 theo giá so sánh của Việt Nam sẽ giảm còn 6,6%, do sức cầu bên ngoài yếu đi và chính sách tài khóa, tín dụng tiếp tục bị thắt chặt.

IMF lưu ý rằng Việt Nam nên tập trung hơn nữa vào chất lượng các biện pháp điều chỉnh để giữ nợ công giảm dần, tạo dư địa để ưu tiên phát triển cho cơ sở hạ tầng và chi tiêu xã hội, chuẩn bị cho giai đoạn già hóa dân số tiềm ẩn và đối phó với các tác động của biến đổi khí hậu cũng như nền kinh tế chuyển dịch theo hướng số hóa.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế đưa ra vài khuyến nghị cần ưu tiên để cải thiện môi trường kinh doanh tại Việt Nam, bao gồm giảm sự can thiệp, tăng cường giám sát doanh nghiệp nhà nước và kiểm soát tham nhũng. Khuyến nghị những rào cản về hành chính đối với khu vực kinh tế tư nhân và nước ngoài cần phải tiếp tục cắt giảm hơn nữa nhằm thúc đẩy liên kết giữa khối doanh nghiệp tư nhân và FDI, tăng tính cạnh tranh và năng suất lao động, thúc đẩy đầu tư và chuyển giao công nghệ.

IMF cho rằng quy định sở hữu và cho thuê đất nên được thay đổi nhằm giảm sự tập trung vào các cơ quan nhà nước và các cuộc đấu giá đất cạnh tranh nên được đưa thành tiêu chuẩn. Bên cạnh đó, IMF cho rằng khả năng tiếp cận tín dụng tại Việt Nam hiện bị ảnh hưởng với trần tăng trưởng tín dụng của Ngân hàng Nhà nước và thị phần lớn trong hệ thống ngân hàng vẫn thuộc về các ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước. IMF khuyến nghị tỷ lệ sở hữu nhà nước trong các ngân hàng nhà nước nên ở mức dưới 65%, đồng thời nâng trần sở hữu của nước ngoài.

Theo Đức Minh/ Công Luận

Bài viết IMF dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng 6,5% trong năm 2019 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.