Bài viết Ba Chẽ mùa nước đổ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Tôi đi ngang qua những cánh đồng sau mùa gặt trong một sáng bình minh tươi tỉnh. Đứng trên bờ đất cao ngắm dãi đồng sớm mai được nắng xuân trải rợp một sắc vàng lung linh tinh khôi. Từ lúc xa quê đến giờ, đã bao lần tôi trở lại nơi này, mỗi lần là một xúc cảm khác nhau len lỏi trong lòng, ấm áp và trong trẻo, nó vây lấy hồn tôi, nó khiến tôi mỉm cười rồi bình tâm hít một hơi thật sâu làn gió mát lành phảng phất hương lúa vàng sót lại cuối mùa hoa lẫn hương đồng quê nội cỏ…

Má nói “Tết thì phải về nhà, ăn Tết xứ người thấy vậy chứ… không có vui”. Nhớ lời má dặn, Tết năm nào tôi cũng về nhà. Dẫu có khi chuyến xe chở tôi về là chuyến xe cuối cùng của năm cũ về xóm xa heo hút. Chừng ấy năm xa xứ làm ăn, chưa lần nào tôi ăn Tết xứ người, chưa lần nào tôi bỏ má. Cứ được nghỉ là lòng tôi lại đau đáu hướng về quê hương. Tôi qua đò, đi bộ một quãng mới về đến xóm. Lần nào cũng vậy, tôi thường đứng trên bờ đất này ngắm nhìn quê hương của mình. Những cánh đồng mùa lúa đẹp như trải vải lụa vàng. Khi đã suốt lúa, cánh đồng trơ gốc rạ nhưng vẫn giữ lấy nét đẹp mộc mạc, bình dị, tựa hồ như tâm hồn thuần khiết và hồn hậu của người quê.

Tôi co chân nhảy qua con đập. Con đập này hồi xưa, lúc tôi còn bé xíu, mỗi lần đi ngang là má cõng tôi. “Để má cõng con qua nghen” – câu nói đó của má cứ luẩn quẩn đâu đó trong đầu tôi mỗi khi tôi đi ngang qua nơi này. Má cõng tôi đi, trên đôi vai của má, tôi thấy mình bé nhỏ, được chở che, được yêu thương…

Bà tôi đón tôi trước sân nhà. Nhà tôi ở cuối con đường xóm nhỏ, cạnh ngã ba sông, chỗ mà hồi xưa tôi với má hay bơi xuồng ra vớt lục bình, vớt bèo tai tượng về băm nhuyễn ra trộn với cám cho vịt rỉa. Ngôi nhà nhỏ nơi tôi gắn bó suốt chặng dài tuổi thơ đầy ắp tiếng cười, khiến tôi bình yên vô ngần. Tôi ôm choàng lấy bà, thời gian khiến lưng bà thêm còng, tóc bà bạc phếu. Bà bảo tôi ra cái lu sau hè khoát nước rửa mặt cho sảng khoái. Dường như đó là một thói quen. Hễ đi xa về, đi đâu về là bà lại bảo tôi khoát nước rửa mặt, để nước rửa trôi bụi bẩn, muộn phiền, khiến tôi thư thả. Má dọn cơm cho tôi ăn. Bữa cơm quây quần, chúng tôi ngồi bên nhau, bà vẽ miếng cá thật to bỏ vào chén của tôi, thêm cái trứng cá béo bở. Tôi kể bà nghe chuyện ở xứ người. Còn bà với má kể tôi nghe chuyện ở xứ mình, chuyện mùa lúa năm nay, chuyện bán bầy gà ăn Tết…

Tôi nằm trên đồng. Cánh đồng sạch sẽ còn sót lại vài bụi lúa cuối mùa chưa ai gặt, thơm thơm, nồng nàn – dư vị quen thương chưa bao giờ tôi quên được. Tôi gọi đó là “mùi quê”. Ở thành phố thì lắm mùi, nhưng “mùi quê” vẫn len lỏi từng góc nhỏ tim tôi, gợi nhớ gợi thương, kéo chân tôi về với bình yên xưa cũ. Bầu trời biêng biếc, đôi cánh chim trời vỗ cánh bay về phương Nam. Trên cánh đồng này tôi từng cười từng hát, từng bình yên. Ba nắm tay tôi đi những bước đầu đời đẹp như giấc mộng. Má dặn tôi đời có đánh gục mình thì mình vẫn gắng gượng mà đứng lên, sống như cỏ dại, không bao giờ khuất phục. Khi nào mệt mỏi thì tìm về quê nhà để thanh tĩnh trong lòng sau những cuồng xoáy bão giông…

Tôi về. Mùa này quê tôi đẹp lắm, dường như là đẹp nhất trong mười hai tháng trôi nhanh như con sông hiền lành trước nhà. Gió quê an trú thổi mát tâm hồn tôi, gợi những kí ức xa xưa. Nắng xuân rơi trên đồng, gió xuân lồng lộng cọng rơm vàng lất phất trước sân nhà. Ôi quê hương bình dị của tôi, dẫu thành phố đầy những mời gọi xa hoa thì tình cảm của tôi dành cho quê hương vẫn không hề thay đổi. Dẫu đi bốn phương trời thì đất quê, cảnh quê, người quê và những hoài niệm về quê hương vẫn chiếm một vị trí không đổi trong tâm trí tôi!

Bài viết Mùi quê đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Cánh đồng – nơi tôi được sinh ra – nằm đối diện nhà. Ngay trước mặt nhà có mấy đám ruộng được tre bao bọc hai bên hông. Tiếng là ruộng nhưng không trồng được lúa vì nằm ngay chỗ trũng, sát lù mương nên quanh năm đọng nước, tạo thành lớp bùn dày đặc, xóm gọi “đầm bùn”. Mấy đám ruộng bùn đó mẹ dâm rau muống nước còn lũ nhóc trong xóm ra đó nghịch bùn. Bùn nhiều lắm! Mùa nắng lội tới đùi, mùa mưa bùn trồi qua hông. Hồi còn nhỏ xíu, những buổi chiều mùa hè tôi được chị Hai dắt ra đứng bên đầm bùn, coi người lớn giăng câu, bắt cá. Thấy mấy anh chị lớn hơn được ngập hai chân dưới bùn, tôi thèm… khủng khiếp. Thể nào cũng len lén thọc chân xuống bùn và thể nào tôi cũng bị chị la chơi bẩn. Giới hạn là chỉ được đứng nhìn mẹ dâm rau muống. Ức quá tay!

Sau này, khi được cấp “giấy phép” lội bùn, tôi đã tận hưởng cảm giác nghe bùn ngấm vào từng thớ thịt.

Tôi cá là đứa trẻ nhà quê nào cũng có sở thích lội bùn – như tôi. Còn sao nữa, bùn mềm mịn vỗ về da thịt, mát lạnh khoan khoái. Bùn lên tới đâu, cảm xúc trào tới đó. Hay hơn nữa là được tự tay chạm vào những con vật cư ngụ trong bùn mềm, cảm giác như được trải qua một cuộc phiêu lưu kỳ thú. Vì nỗi hay ho đó mà buổi trưa lũ nhóc trong xóm thường trốn mẹ đi lội bùn bắt cá. Cá đâu không thấy chỉ thấy… bùn, thấy bịnh! Y như người… bùn! – đó là câu “mắng” kinh điển của mẹ. Và tôi lỏn lẻn cười vì trúng ý.

Hồi đó, tôi còn tin có niềm vui tuổi thơ nào hấp dẫn bằng những phút giây được tắm mưa ngoài đồng và dầm lút đôi chân vào ổ bùn. Cực thích là những buổi chiều mùa hè. Bầu trời cao xanh. Gió đồng lao xao mát rượi nhưng đứa nào cũng dõi mắt lên cao cầu mưa. Nếu thấy tín hiệu một đám mây đen thì mừng khấp khởi, chực lột áo, bỏ mũ để cõng mưa. Đứng ngửa mặt dưới mưa, thấy đất dưới chân bỗng mềm mại, hóa bùn. Rồi chúng tôi khom xuống, đưa nay hốt những nắm bùn to, ném tung tóe vào nhau rồi cười ha ha sảng khoái. Tưng bừng nhất là trò chơi với bùn – chúng tôi gọi là bùn nguyên chất, bùn sạch. Sau màn ném bùn thì đi tìm những ụ đất rồi thi nhau đưa chân dẫm. Thứ bùn dẻo quánh ấy được chế tác thành con bò cộ có cái ụ hoành tráng và hai cái sừng cong vút. Đứa nào cũng ngắm nghía thành phẩm của mình và nghĩ đó là sáng tác đáng được vinh danh cấp… thế giới.

Mười lăm năm “quyện” với bùn nên sau này nó bết vào tôi, ám ảnh. Đến nỗi, những lúc sạch bóng áo lụa thơm tho, tôi vẫn có cảm giác mùi bùn đang phảng phất ở đâu đó quanh mình.

Xa cánh đồng quê, trở thành công dân xóm núi, tôi nhớ da diết cái mùi hăng hăng, nồng nồng, tanh tanh của những thửa bùn mềm nhuyễn quê nhà. Đến nỗi sau cơn chấn thương kinh hoàng, dù ký ức lơ lửng nhiều đoạn nhớ quên thì những ngày bầu bạn với bùn mềm cứ hiện về đầy rẫy và sống động trong tâm trí. Tôi không thể nhịn cười khi ký ức tìm về một ngày mưa, lội bùn tím chân và hoảng hốt la oai oái, la vỡ cánh đồng làng lúc phát hiện dưới bắp chân bết bùn có một em đỉa mập béo. La làng xóm kêu cứu mà co cẳng chạy hết tốc độ, chạy bã thì nằm ào ra đám ruộng có nước chân, lăn lộn tới mức đám rạ hóa… bùn. Lúc đứng dậy, tôi bị bùn nhuộm từ đầu đến đít làm cả bọn cười toe.

Bây giờ, mỗi dịp về thăm quê, tôi thường chọn con đường nhỏ băng qua cánh đồng làng để được “hội ngộ” mùi bùn tanh tanh, nồng nồng, hăng hắc. Cái mùi thân thương dắt tôi về tuổi thơ, níu giữ hồn tôi với nơi cắt rốn.

Bài viết Mùi… bùn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Má nói với tôi hồi má còn nhỏ, mỗi lần bà ngoại đi chợ xa má đều chạy ra con đê trông đứng trông ngồi, đợi quà bánh. Ngoại về, má thon thót chạy ra mừng ngoại hồ hởi. Ngoại giở giỏ lấy bánh phân phát trong bóng râm trước hiên nhà, rồi ngoại vội vã quệt mồ hôi đang chảy dài trên khuôn mặt hóp hép. Má đi lấy chồng, cũng rước dâu ngang qua con đê này. Từng chiều ngoại đứng ở hàng ba ngóng về phương xa, kiếm tìm bóng má.

Tuổi ấu thơ đã bao lần tôi được má dẫn về thăm ngoại trên con đê làng già nua này. Má đi trước, tôi đi sau. Bóng má trùm lấy bóng tôi. Còn tôi cố nấp vào sau lưng má cho đỡ nắng. Những ngày nhà hết gạo má dẫn tôi về ngoại xúc đỡ mấy lon về ăn. Ngoại gói bánh tét má cũng dắt tôi về ngoại ăn mấy khoanh bánh tét nhân chuối, nhân mỡ thơm lừng. Được mấy mùa xuân kể từ khi tôi bắt đầu biết mình thì ngoại mất. Mỗi lần nhớ ngoại, tôi lại thấy ngoại hiện về trên con đê nhiều tuổi này. Ngoại vẫn đứng trước hiên nhà như những ngày xưa ấy. Đợi tôi! Ngoại móm mém cười, hiền từ dang tay đón đợi tôi để ôm ấp vào lòng…

Con đê làng, nơi có đàn trâu thung thăng gặm cỏ trong mỗi buổi trưa hè và có đám trẻ thơ thả diều bay vi vu trong mỗi khi hoàng hôn tắt nắng. Sáng nào tôi cũng thấy có người trong làng quảy gánh hàng rong đi trên con đê ra chợ. Con đê chở nỗi mưu sinh, nỗi lắng lo cơm áo gạo tiền. Trên con đê làng, ba tôi vác cuốc về nhà khi khói cơm chiều vẩn lên trên nền trời biêng biếc. Ngày nhỏ, có lần ba cõng tôi trên lưng chạy ròng trên con đê này, tôi thấy mình như cánh chim xanh đang sải cánh trên tầng cao tít ngắm nhìn cảnh đẹp quê hương. Này là cỏ cây, hoa lá xanh rờn. Này là cánh đồng mùa lúa trổ bông chín vàng, hương thơm thoang thoảng…

Ngần ấy năm, tôi vẫn xem con đê này là một phần kí ức tuổi thơ, một phần hồn làng quê thanh bình yêu dấu. Má nói con đê này bao nhiêu năm sừng sững mà cứ mãi vững chắc, nó ngăn nước mặn tràn vào đồng, ngăn lũ, giữ gìn từng hạt phù sa sông nước quê nhà. Con đê hằn in dấu chân bao người từ khi họ còn bé thơ cho đến khi trưởng thành, biết sống sao cho trọn vẹn nghĩa tình, biết yêu thương cái làng nhỏ của mình dù tháng năm đổi dời, kiếp người bôn tẩu…

Ngày tôi xa quê, trời đổ mưa. Từng đợt mưa giăng giăng trên lối đê nhỏ nhắn. Ruộng đồng chìm trong màn mưa. Cánh chim mồ côi bay trên nền trời, trông cô độc và đầy thương cảm. Má đứng trông mưa tiễn tôi đi theo tiếng gọi của giấc mơ xanh. Ngày tôi về, trời nắng như đổ lửa. Qua con đê, rửa chân dưới ruộng phù sa, tôi thấy tim mình xao xác bồi hồi. Con đê vẫn như xưa, cỏ vẫn xanh làm êm ái chân người. Ngọn gió đồng ùa ngang qua mang theo hương đồng, hương lúa trổ bông, hương từng nếp nhà tranh rơm rạ phía làng. Má đứng đợi tôi trước hiên nhà mà tôi đã từng lớn lên, từng sống những ngày êm thắm. Trông má y hệt ngoại tôi năm ngoái. Trong má có hình bóng ngoại thương yêu, có cả hơi ấm khi tôi tựa vào trong những đêm giông bão…

Con đê làng tôi, xin mãi giữ gìn cái hình hài tươi đẹp ấy!

Bài viết Về với đê làng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.