Từ năm học 2022- 2023, Bộ GD&ĐT triển khai Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 ở lớp 3, lớp 7 và lớp 10. Trong đó, chương trình lớp 10 được đặc biệt quan tâm. Thay vì học 17 môn, học sinh sẽ học 12 môn và được lựa chọn theo năng khiếu, sở thích của mình.

Đáng chú ý, bộ môn Lịch sử sẽ thuộc nhóm môn lựa chọn. Nhiều ý kiến lo ngại học sinh sẽ quay lưng với môn học này bởi tình trạng học trò không ham thích học Lịch sử, điểm thi thấp đã được bàn nhiều năm nay.

Thầy giáo Lê Đình Hiển – giáo viên Lịch sử tại Hệ thống Giáo dục Tuyensinh247.com: “Bỏ môn Lịch sử sẽ đào tạo nên thế hệ công dân không nhớ tới cội nguồn của mình”

Hàng ngàn năm nay, các quốc gia dân tộc đều phát triển hay suy vong dựa trên nền tảng mà lịch sử để lại. Hồ Chủ tịch từng dạy rằng “Dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. Nhưng trong thời đại ngày nay, không chỉ để tường gốc tích, mà còn là để soi rõ lối đi đến con đường văn minh, hội nhập, là để chúng ta tự tin mà không tự ti, nắm bắt thời cơ nhưng thấy rõ nguy cơ, chủ động hội nhập mà không chủ quan khinh suất.

Một đất nước luôn tự hào mấy ngàn năm văn hiến, một dân tộc luôn tự hào với truyền thống hào hùng trong lịch sử, một nền giáo dục vốn dựa trên nền tảng lịch sử, văn hóa, dân tộc với đạo lý truyền thống tốt đẹp thì phải tôn trọng Lịch sử. “Kẻ nào không nhớ quá khứ chắc chắn sẽ tái phạm lỗi lầm”. Dù dưới bất kỳ hình thức gì đi nữa thì bỏ đi môn Lịch sử sẽ là một sai lầm to lớn bởi chúng ta sẽ đào tạo ra một thế hệ công dân không nhớ tới quá khứ và cội nguồn của mình.

Đáng nói, chính việc đưa môn lịch sử tích hợp với môn Địa lý, Giáo dục công dân ở cấp TH- THCS và đưa thành môn tự chọn ở cấp THPT chính là việc tạo ra “điều kiện” và “tư tưởng” để học sinh và phụ huynh loại môn học này ra khỏi chương trình của bản thân. Bởi môn học này đã chứng kiến sự thảm bại về mặt điểm số qua các kỳ thi gần đây. Ai sẽ chọn môn học khó này khi không cần học vẫn có thể đạt điểm cao và đậu đại học bằng các môn khác “dễ ăn” hơn. Động lực nào để một học sinh chọn môn Lịch sử, khi học là để thi.

Nhiều người nói rằng môn lịch sử thật khô khan, bắt học sinh thuộc lòng nhiều trang giấy, ghi nhớ hàng đống sự kiện và số liệu. Xin hỏi, có môn học nào không cần ghi nhớ. Lịch sử không chỉ có số liệu khô khan đó (dù số liệu đó phải đổi bằng rất nhiều máu của cha ông ta) và trong đề thi cũng không bao giờ hỏi những cái đó, đừng biện minh hay đổ lỗi khi chính bản thân chúng ta không coi trọng việc học nó một cách nghiêm túc.

Đặc biệt, đại đa số giới trẻ hiện tại, nhất là lứa tuổi đang học phổ thông gần như không hiểu biết gì về lịch sử dân tộc, đây không phải đánh giá chủ quan mà là sự thật phũ phàng. Đơn giản như Quang Trung và Nguyễn Huệ là anh em. Điều gì sẽ xảy ra, nếu như giới trẻ hiện tại và tương lai không biết gì về lịch sử nước nhà, hoặc nếu biết thì cũng dừng lại những hiểu biết ngây ngô, lơ mơ, đại khái, thậm chí với những nhận thức méo mó, lệch lạc?

Cái rất cần là thay đổi trong cách dạy học, cách tiếp cận, biên soạn tài liệu, đổi mới phương pháp…làm mềm kỹ năng chứ không phải như Bộ GD&ĐT đang tạo ra cơ chế “bạn nào thích và có khả năng thì học”.

Bộ GD&ĐT phải chịu trách nhiệm trước Lịch sử và dân tộc nếu để những điều trên trở thành hiện thực. Hãy nhớ rằng, nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục, tương lai sẽ nã vào đầu anh bằng đại bác.

Nguyễn Quỳnh Anh- Lớp trưởng lớp 10A12 trường Hữu nghị Việt-Lào (T78): “Em tự hào khi kể về dân tộc mình cho các bạn nước Lào nghe”

Ngôi trường em đang học khá đặc thù, không chỉ có học sinh Việt Nam (bao gồm cả dân tộc Kinh và dân tộc thiểu số) mà còn có cả các bạn học sinh, thầy cô đến từ Lào.

Chỉ mới đây thôi, em được đại diện lớp tham dự liên hoan Chúc mừng năm mới các bạn Lào. Tại đây, em được hiểu hơn về văn hoá nước bạn và cũng là dịp em chia sẻ cho các bạn nghe nhiều hơn về nước mình.

Là một học sinh còn đang ngồi trên ghế nhà trường và cũng là một người yêu thích môn Lịch sử, em cảm thấy khá buồn và hụt hẫng khi từ năm sau bộ môn này trở thành môn tự chọn. Quả đúng là ngay trong lớp em, không phải ai cũng thích môn Lịch sử nhưng ngược lại, bất cứ khi nào được cô giáo kể về những câu chuyện cha ông ta đánh giặc ra sao? Quân địch đoạ đày người dân thế nào?…Tất cả lớp đều thích thú lắng nghe.

Do đó, chúng em mong rằng sẽ được học Lịch sử theo một cách đổi mới không phải là tự chọn hay bắt buộc mà được khám phá nhiều hơn, được tìm hiểu sâu, linh hoạt, sinh động, không chỉ gói gọn trong sách giáo khoa. Em tin rằng, các bạn học sinh đồng trang lứa với em sẽ không còn cảm thấy Sử khô khan nữa.

Và em sẽ có thêm nhiều câu chuyện hay để “khoe” với các bạn Lào về một đất nước 4 nghìn năm lịch sử.

Ông Lê Khánh Hà, Trưởng Phòng Phóng viên Tạp chí Giao thông vận tải:

Giảm tải cho học sinh là điều nên làm, nhưng cân nhắc giảm tải liều lượng của các môn học để các em đến trường theo khẩu hiệu của ngành Giáo dục “mỗi ngày đến trường là một ngày vui”.

Nếu để các em tự chọn không học một giáo dục tôi nghĩ là rất nhiều học sinh sẽ chọn là không học bởi vì sao: Đây là một môn học thuộc lòng, có nhiều sự kiện trải dài từ thời Vua Hùng đến lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của ông cha ta và gần đây nhất là 2 cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp xâm lược, Đế quốc Mỹ và chiến tranh Biên giới Tây Nam. Để nhớ lịch sử đòi hỏi các em phải có sự say mê tìm hiểu, nhưng vốn dĩ trong giáo dục coi đây là môn phụ do đó ham tìm hiểu của các em cũng bị mất nhiệt, bên cạnh đó sự ” truyền lửa” đam mê vào các em là không nhiều dẫn đến các tiết học lịch sử không còn hào hứng, từ các em.

Sinh thời Bác Hồ đã nói: “Dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

Câu nói này quá nổi tiếng, vì đặt vào hoàn cảnh nước nào cũng vậy thôi “phải biết gốc tích” của mình xuất phát từ đâu, là ai, như thế nào… Các bạn không thể ra nước ngoài nói chuyện với người nước ngoài mà không có một chút kiến thức nào về lịch sử, văn hóa, con người nơi bạn sinh ra và lớn lên. Bạn không thể xây một ngôi nhà, một tương lai tốt đẹp nếu nền móng yếu (ở đây là nền tảng văn hóa của dân tộc, đất nước) và hổng về kiến thức cơ bản.

Theo tôi, Lịch sử phải là môn học bắt buộc do đó tôi tha thiết kiến nghị với những người có thẩm quyền trong ngành giáo dục như vậy. Và tôi cũng nhớ một câu nói nổi tiếng “Nếu anh bắn vào lịch sử một viên đạn súng lục, thì tương lai sẽ trả lại anh bằng viên đại bác”. Đây chính là hậu quả của việc quay lưng lại với quá khứ, và tôi cũng không mong muốn con tôi cũng như các thế hệ tương lai của đất nước phải chịu hậu quả từ những sai lầm của cha ông nó.

Theo Trí thức trẻ

Bài viết Khi Lịch sử trở thành môn học tự chọn: Sẽ ra sao nếu thế hệ mai sau không còn biết đến 4000 năm hào hùng dân tộc? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

“Đo” năng lực học sinh

Mới đây, tại Hà Nội, bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã tổ chức hội nghị Tổng kết chương trình Đánh giá diện rộng quốc gia kết quả học tập của học sinh lớp 5, 9, 12 năm học 2019 – 2020. Đây là một trong những cấu phần của dự án RGEP tham mưu xây dựng chính sách để phát triển bền vững chương trình giáo dục phổ thông mới.

Chương trình được thực hiện trong hai năm. Trong đó, năm 2019 là xây dựng, thử nghiệm và chuẩn bị công cụ khảo sát, đánh giá diện rộng. Năm 2020 là giai đoạn bước vào thực hiện khảo sát chính thức; phân tích xử lý dữ liệu và báo cáo; khảo sát thử nghiệm ba môn lớp 12 và xây dựng ngân hàng câu hỏi bổ sung.

Chương trình có mục tiêu chính là đánh giá, phát hiện khoảng cách giữa năng lực của học sinh đang học chương trình hiện hành so với chuẩn đầu ra mong đợi của chương trình giáo dục phổ thông mới, để có những giải pháp bổ sung, điều chỉnh, nhằm hỗ trợ tốt nhất cho học sinh khi chuyển sang học chương trình giáo dục phổ thông mới, nhất là học sinh lớp 5 sẽ bắt đầu học vào năm học 2021 – 2022, học sinh lớp 9 sẽ học từ năm học 2022 – 2023. Chương trình đồng thời nghiên cứu những yếu tố có ảnh hưởng kết quả học tập của học sinh, như: hệ thống chính sách; các điều kiện giảng dạy – học tập…

Cụ thể, nhằm triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018, bộ GD&ĐT đã tổ chức đánh giá (chọn mẫu ngẫu nhiên) trên gần 57.000 học sinh của ba khối lớp 5, 9, 12; gần 51.000 phụ huynh học sinh; hơn 5.200 giáo viên, 1.029 Hiệu trưởng, của 1.029 trường tiểu học, THCS, THPT trên 63 tỉnh thành.

Tại hội nghị Tổng kết chương trình Đánh giá diện rộng quốc gia kết quả học tập của học sinh lớp 5, 9, 12 năm học 2019 – 2020, ông Phạm Quốc Khánh – Cục phó cục Quản lý chất lượng (bộ GD&ĐT) – báo cáo, theo kết quả đánh giá đa số học sinh của chương trình hiện nay nắm vững kiến thức, kỹ năng cơ bản và vận dụng vào giải quyết tình huống thực tiễn quen thuộc hoặc tương đối phức tạp.

Học sinh nữ có kết quả học tập tốt hơn học sinh nam ở hầu hết các môn học, các khối lớp; mức độ đạt chuẩn yêu cầu của chương trình mới giữa học sinh các vùng miền có sự khác biệt…

Để thực hiện hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông mới, chương trình đánh giá khuyến nghị tiếp tục bồi dưỡng, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục để đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá theo yêu cầu của chương trình mới, đổi mới hoạt động quản trị nhà trường. Việc nâng cấp hệ thống học liệu, cơ sở vật chất phục vụ dạy học cần được quan tâm đầu tư hơn, bên cạnh việc xây dựng và thực thi một số biện pháp gắn kết giữa cha mẹ học sinh với nhà trường trong hoạt động hỗ trợ giáo dục học sinh.

Trao đổi về chương trình này, ông Nguyễn Hoàng Chương – Trưởng phòng Khảo thí (sở GD&ĐT tỉnh Đắk Lắk) – cho biết: “Năm nay, tỉnh Đắk Lắk có 24 cơ sở giáo dục được lựa chọn ngẫu nhiên lấy kết quả đánh giá học sinh cuối cấp. Sở GD&ĐT tại các địa phương phối hợp cùng trung tâm Đánh giá chất lượng giáo dục (cục Quản lý chất lượng, bộ GD&ĐT), tập huấn cho các học viên và phổ biến, hướng dẫn đến các trường, chuyển dữ liệu lên trung tâm để chọn ngẫu nhiên, đánh giá kết quả”.

Giá trị thực tiễn và tác động lớn

Nhận xét về chương trình Đánh giá diện rộng quốc gia kết quả học tập của học sinh lớp 5, 9, 12, đại diện các sở GD&ĐT cho rằng, đây là hoạt động rất cần thiết, có giá trị thực tiễn và tác động lớn. Chương trình giúp “nhận diện” chính xác thực tế giáo dục của nhà trường, địa phương, quốc gia; biết được các học sinh lớp 5, lớp 9 cần bổ sung kiến thức như thế nào để có thể tiếp cận ngay với chương trình mới khi lên lớp 6, lớp 10.

Trước đó, TS. Lê Thị Mỹ Hà – Giám đốc trung tâm Đánh giá chất lượng giáo dục – nhấn mạnh: “Đội ngũ giáo viên toàn quốc có trình độ khác nhau là đương nhiên. Các thầy cô ở thành phố sẽ có nhiều lợi thế, điều kiện tiếp xúc thông tin hơn các thầy cô ở vùng nông thôn, miền núi. Chính vì vậy khi tiếp xúc với một vấn đề mới, với những nền tảng khác nhau thì sự tiếp nhận và xử lý của các giáo viên cũng sẽ khác nhau.

Mỗi chương trình tập huấn đều có những phương pháp, định hướng và mục tiêu, kết quả cụ thể. Với chương trình này, chúng tôi đặt ra mục tiêu rất rõ ràng để làm sao sau khi được bồi dưỡng, thực hành thì tất cả các giáo viên đều có những kiến thức lý luận và khả năng thực hành xây dựng câu hỏi  đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Tuy nhiên, chất lượng câu hỏi như thế nào cũng phụ thuộc từng giáo viên cụ thể”.

Tới đây, bộ GD&ĐT sẽ có hướng dẫn các nhà trường tổ chức việc dạy học cho học sinh lớp 5, lớp 9 để có bước chuyển tiếp sang học chương trình giáo dục phổ thông mới hiệu quả. Chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hữu Độ yêu cầu trong thời gian tới cần tiếp tục duy trì và nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giáo viên về đánh giá diện rộng nói riêng và hoạt động đánh giá chất lượng giáo dục nói chung.

Đánh giá trong năm học đặc biệt vì Covid-19

Theo bà Nguyễn Thị Vân Hồng – Hiệu trưởng trường THCS Chương Dương (Hoàn Kiếm, Hà Nội), năm học 2019 – 2020, học sinh cả nước đều ít nhiều bị ảnh hưởng từ dịch Covid-19, dẫn đến kết quả học tập khi được đánh giá sẽ thấp hơn nhiều so với các năm trước. “Cụ thể, năm nay, học sinh lớp 6 khi nhà trường tiếp nhận, năng lực của các con kém hơn rất nhiều so với những năm trước, nhưng đó là do ảnh hưởng của dịch Covid-19, học sinh không được duy trì đến lớp thường xuyên, các thầy cô vẫn “gồng mình” cố gắng, nỗ lực gấp ba lần để đưa học sinh vào nền nếp” – vị Hiệu trưởng cho biết. Chính vì vậy, các tiêu chí đánh giá cũng phải thật linh hoạt trước thực tiễn.

Bài viết “Đo” năng lực học sinh để đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.