Ngày 29/9, Sở Giaos dục & Đào tạo (GD&ĐT) TP. HCM cho biết đã ban hành văn bản số 3468/SGDĐT-GDTrH về việc hướng dẫn về việc xây dựng kế hoạch giáo dục ngoài giờ lên lớp, hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp trong trường trung học, năm học 2022-2023.

Theo đó,  Sở GD&ĐT yêu cầu các trường thực hiện dạy học hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp là hoạt động bắt buộc 3 tiết/tuần theo chương trình GDPT 2018.

Đối với các khối lớp 8, 9, 11, 12, Sở GD&ĐT nhấn mạnh các cơ sở giáo dục cần tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong chương trình chính khóa với thời lượng 2 tiết/tháng; tăng cường thay đổi hình thức tổ chức hoạt động cho phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt là tình hình phòng chống dịch theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Đồng thời, nhà trường cần đổi mới nội dung các chủ đề phù hợp với xã hội; nghề tương lai 4.0; giao tiếp mạng xã hội, smartphone trong đời sống văn hóa giao thông, văn hóa gia đình,…

Đáng chú ý, các trường THPT, THCS cần chỉ đạo và tạo điều kiện cho bộ môn Sinh học – Giáo dục công dân phối hợp xây dựng kế hoạch tổ chức và nội dung các hoạt động giáo dục sức khỏe sinh sản vị thành niên, Luật hôn nhân gia đình, bình đẳng giới với thời lượng tối thiểu 180 phút/khối/học kỳ.

Bên cạnh đó, nhà trường tiếp tục giáo dục kỹ năng sống trong tiết sinh hoạt lớp; trong hoạt động buổi 2 hoặc chương trình giáo dục có tổ chức hoạt động dạy học kỹ năng sống cho học sinh, phải đảm bảo tất cả chương trình giảng dạy được thẩm định và được xây dựng thành chương trình trong kế hoạch giáo dục năm học.

Bài viết TP. HCM: Yêu cầu các trường dạy học sinh về văn hóa giao thông, ứng xử trên mạng xã hội đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Triết lý chương trình có bị bóp méo?

Sáng 23/5, tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XV, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành cho biết Chính phủ sẽ nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của nhân dân, đại biểu Quốc hội về quy định Lịch sử là môn bắt buộc trong chương trình giáo dục THPT. Trong báo cáo tổng hợp kiến nghị của cử tri và nhân dân gửi đến kỳ họp, ông Đỗ Văn Chiến – Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, còn ý kiến trái chiều về việc đưa Lịch sử là môn học tự chọn ở bậc THPT. “Việc này có thể sẽ gây ra hậu quả, hệ lụy khó lường” – ông Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh.

Trước đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội – bà Nguyễn Thị Mai Hoa cũng thông tin, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục sẽ đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu ý kiến cử tri, nhân dân, quy định Lịch sử là môn học bắt buộc đối với cấp THPT trong chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Với những ý kiến như trên, việc tranh cãi về môn Lịch sử là tự chọn hay bắt buộc đã gần như “hạ hồi phân giải”. Tuy nhiên, sau khi những ý kiến trên được báo chí đăng tải thì lại có những ý kiến trái ngược.

Theo bà Nguyễn Thị Kim Thúy – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội: “Toàn bộ kiến thức cơ bản, cốt lõi về lịch sử Việt Nam và thế giới đã được dạy học bắt buộc ở cấp học THCS. Nếu Lịch sử thành môn bắt buộc ở cấp THPT thì phải sửa cả chương trình môn học này”.

Bà Thúy còn cho rằng: “Nếu sửa thì trong bối cảnh này có phù hợp hay không, khi chỉ còn 3 tháng nữa là năm học mới bắt đầu, hay lại là “đẽo cày giữa đường”. Đó là những vấn đề chúng ta phải xem xét thật kỹ”.

Theo các chuyên gia giáo dục, Chương trình giáo dục phổ thông mới được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn giáo dục cơ bản (5 năm tiểu học và 4 năm THCS) nhằm trang bị cho học sinh tri thức phổ thông nền tảng. Giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (3 năm THPT) bảo đảm học sinh tiếp cận nghề nghiệp, chuẩn bị cho giai đoạn học sau phổ thông.

Riêng đối với môn Lịch sử, nội dung chương trình phân môn Lịch sử cấp trung học cơ sở trang bị cho học sinh những kiến thức phổ thông, cơ bản, cốt lõi của toàn bộ lịch sử thế giới, lịch sử Việt Nam từ nguyên thủy đến cổ đại, trung đại, cận đại và hiện đại.

Với cách thiết kế chương trình như trên, ở giai đoạn giáo dục cơ bản, tất cả học sinh đều được học lịch sử dân tộc Việt Nam đầy đủ, cơ bản và toàn diện.

Còn ở cấp THPT – giai đoạn định hướng nghề nghiệp, Lịch sử được bố trí là một môn trong tổ hợp xã hội. Các chuyên đề, chủ đề của môn Lịch sử là nội dung chuyên sâu. Học sinh không học thiên về khoa học xã hội vẫn có thể lựa chọn Lịch sử nếu thấy môn này cần thiết cho bản thân hoặc cần thiết để phục vụ nghề nghiệp mà các em lựa chọn.

Bàn về Chương trình phổ thông mới, trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết – Tổng Chủ biên Chương trình phổ thông mới 2018 cho rằng, cấp học bắt buộc phổ cập chỉ hết lớp 9. Trong chương trình phổ cập từ lớp 1 đến lớp 9 học sinh được học đầy đủ các kiến thức cơ bản, cốt lõi. Còn ở bậc THPT là cấp học không phải ai cũng học. Ở bậc học này, người học đi vào các ngành nghề lựa chọn. Học sinh định hướng ngành nào thì học theo các môn phù hợp ngành đó. Hiện có 3 nhóm ngành để học sinh lựa chọn. Riêng môn Lịch sử, học sinh học theo chuyên các môn KHXH thì học 3 tiết/tuần, còn học không chuyên thì 2 tiết/tuần.

Không nên tô đậm môn Lịch sử hơn các môn học khác

Đưa quan điểm liên quan đến tranh cãi về môn Lịch sử, thầy Nguyễn Văn Hòa – Chủ tịch Hội đồng quản trị Hệ thống giáo dục Nguyễn Bỉnh Khiêm không tán thành với quan điểm bắt buộc học môn Lịch sử chỉ vì đây là môn học giáo dục lòng yêu nước.

“Quan điểm dạy học môn Lịch sử để giáo dục lòng yêu nước là quá coi trọng môn Lịch sử mà không nghĩ đến các môn học khác” – thầy Hòa nhấn mạnh.

Theo vị này, giáo dục lòng yêu nước thì có nhiều môn học có chức năng này. Mỗi môn có cách giáo dục khác nhau. Trong thời kỳ chiến tranh trước đây, giáo dục lòng yêu nước, đi vào con tim khiến hàng triệu thanh niên xung phong vào chiến trường lại là môn âm nhạc. Thế hệ thanh niên trước đây khi được nghe những bài hát cách mạng làm rung động đến trái tim và sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.

Vị này cho rằng: “Việc nói không học môn Lịch sử ở bậc THPT mà lo giảm bớt lòng yêu nước, đất nước có nguy cơ là không đúng. Nhiều môn học đều có ý nghĩa trong giáo dục lòng yêu nước như Giáo dục Công dân, Địa lý, Văn học, Giáo dục Quốc phòng, Âm nhạc, Mỹ thuật…

Hiện nay, Giáo dục Quốc phòng là môn học bắt buộc, học sinh được học về lịch sử quốc phòng, học lịch sử đấu tranh bảo vệ đất nước, học cách để biết sau này làm chiến sĩ bảo vệ đất nước. Nếu lấy tiêu chí giáo dục lòng yêu nước thì nhiều môn học đều có tác dụng và có ý nghĩa ngang nhau cho nên không thể nói môn nào hơn môn nào”.

Một vấn đề đặt ra lúc này theo thầy Nguyễn Văn Hòa là việc lấy Lịch sử làm môn bắt buộc thì chủ trương giáo dục toàn diện sẽ thực hiện thế nào. “Môn nào tự nhiên trội lên đi đầu thì đương nhiên các môn khác bị coi thường. Môn nào cũng nói tôi quan trọng nhất trong giáo dục lòng yêu nước là không phải. Ở bậc THPT, theo Nghị quyết 29 của Đảng về đổi mới toàn diện giáo dục thì phải thiết kế làm sao để học sinh bắt đầu đi vào hướng nghiệp. Việc định hướng nghề nghiệp thì có môn phải ít, có môn phải nhiều tùy theo nghề nghiệp các em hướng tới” – thầy Hòa nêu quan điểm.

Thầy Hòa cũng khẳng định, khi môn Lịch sử là môn tự chọn không có nghĩa các em bỏ, không học. Riêng ở Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm có hơn 80% học sinh chọn lịch sử. Chỉ có một vài lớp ở ban khoa học tự nhiên không lựa chọn vì các em định hướng theo ngành nghề khoa học kỹ thuật.

“Theo tôi, duy trì học môn Lịch sử tự chọn ở bậc THPT là hợp lý. Nghị quyết 29 của Đảng về Đổi mới toàn diện giáo dục là cách sâu sắc nhất, tuyệt vời nhất. Còn bây giờ nếu thay đổi môn Lịch sử thì nó sẽ làm xộc xệch, mất cân đối, hài hòa “bức tranh” tổng thể của chương trình phổ thông 2018. Việc nhấn mạnh, tô đậm môn học nào đó quá mức thì “bức tranh” tổng thể không còn hài hòa nữa”- Thầy Hòa nêu ý kiến.

Cũng theo thầy Hòa, môn Lịch sử muốn thu hút học sinh lựa chọn thì phải thay đổi cách dạy học, cách thi. Còn đừng vì lấy lý do giáo dục lòng yêu nước mà bắt học sinh học môn Lịch sử bởi trong chương trình còn nhiều môn học khác có chức năng này. Ngoài ra, tại các nhà trường phổ thông còn các chương trình trải nghiệm, hoạt động tập thể khác nữa cũng lồng ghép để giáo dục tư tưởng cho các em.

“Không lo môn Lịch sử thành môn học tự chọn thì lòng yêu nước sẽ bị mai một” – thầy Nguyễn Văn Hòa nhấn mạnh.

Trinh Phúc | Nhà báo & Công luận

Bài viết Môn Lịch sử thành môn học bắt buộc: Tiếp tục tranh cãi nảy lửa! đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Tại tọa đàm, ông Lê Hoàng, Phó chủ tịch Hội xuất bản Việt Nam cho rằng, việc hình thành và phát triển thói quen đọc sách cho học sinh trong nhà trường chính là góp phần thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới (chương trình giáo dục phổ thông năm 2018).

Bởi lẽ, chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng đến việc hình thành và phát triển cho học sinh 5 phẩm chất chủ yếu (gồm yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và 10 năng lực cốt lõi (gồm 3 năng lực chung là năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo và 7 năng lực đặc thù gồm năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực khoa học, năng lực công nghệ, năng lực tin học, năng lực thẩm mỹ và năng lực thể chất).

Em Lê Nguyễn Vân Anh, học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Triệu Thị Trinh (quận 10) cho biết, từ một cô bé không biết nhận khuyết điểm của bản thân, chưa biết nhường nhịn bạn, khi làm sai chưa biết nhận lỗi nhưng nhờ quyển sách Hạt giống tâm hồn – Cho lòng dũng cảm và tình yêu cuộc sống đã khiến em thay đổi.
Vân Anh cho biết, câu chuyện “Chắp cánh ước mơ” trong quyển sách đã giúp em nhận ra mình quá sung sướng nhưng còn nhiều thiếu sót, phải biết tự chấp nhận và thay đổi chính bản thân mình. Câu chuyện về một bạn học sinh bất hạnh, bị khuyết tật cả chân và tay nhưng vẫn cố gắng để đi học và tập viết bằng cách kẹp bút vào cằm. Nhờ những nỗ lực đó, bạn đã được rất nhiều bằng khen trong học tập. Câu chuyện đã cho em bài học là chúng ta phải biết coi trọng cuộc sống của mình, bởi chúng ta còn may mắn hơn những người khác rất nhiều.

Còn theo Cao Thanh Hiếu, học sinh lớp 9, Trường THCS Nguyễn Du (quận Gò Vấp), thói quen đọc sách giúp em có được kiến thức để học tốt hơn, nói năng lưu loát, giao tiếp tốt, đồng thời em có thể hiểu và phân biệt được những điều tốt, xấu quanh em, nhận ra điểm mạnh, điểm tốt của bạn bè, giúp em mạnh dạn nhận lỗi khi có lỗi, biết giữ trật tự, vệ sinh, ngăn nắp, đúng giờ…

Mỗi khi đọc sách, Thanh Hiếu lấy một cây bút cầm sẵn trên tay, khi thấy những câu hay, bài học ý nghĩa và kiến thức mới, em sẽ cẩn thận gạch dưới những dòng chữ đó. Về nhà, em ghi lại những điều em đã chú ý vào trong một quyển sổ, nếu có thời gian em sẽ vẽ sơ đồ tư duy cho quyển sách đó để khi rãnh sẽ mở ra xem và nhớ lại.

Ngoài ra, khi vào lớp, cô học trò nhỏ còn nói chuyện và tranh luận với bạn bè về những quyển sách mình đã đọc cũng như giới thiệu, chia sẻ cho bạn những tác phẩm hay và thú vị.

Với cô Đỗ Hoàng Mai, giáo viên Trường Tiểu học Trần Văn Ơn (quận 11), là một giáo viên chủ nhiệm lớp 3, cô Mai đã nhận ra học sinh của mình thay đổi rõ rệt như viết văn sáng tạo hơn, nói năng lưu loát, có ý thức tự học cao hơn nhờ đọc sách. Học sinh trung bình đã không còn dán mắt vào những bộ game mà đã chuyển sang xem các bộ sách phù hợp với lứa tuổi các em như Atlat, Vòng quanh thế giới, Thế giới khủng long, Mười vạn câu hỏi vì sao…

Cô Mai cho biết: “Lứa tuổi từ 3-9 tuổi, các em còn là tờ giấy trắng, là thời điểm tốt nhất để thói quen đọc sách được hình thành, đón nhận những nhân cách chuẩn mực từ lời kể chuyện của cha mẹ hoặc từ trang sách của thầy cô hướng dẫn”. Song song đó, cô Mai kiến nghị đưa môn học Đọc sách vào chương trình giảng dạy chính thức của Bộ GD-ĐT.

Tương tự, cô Nguyễn Thị Ngọc Hạnh, giáo viên Trường Tiểu học Trần Thị Trinh (quận 10) đề nghị có một tiết đọc sách trong thời khóa biểu chính khóa để giáo viên có thời gian giúp học sinh có thói quen đọc sách tốt hơn. Trước mắt, Sở GD-ĐT TP nên cho phép các trường thực hiện tích hợp tiết đọc sách trong tiết sinh hoạt lớp giúp học sinh phát triển tốt về mặt trí tuệ và tình cảm.

Theo Thu Tâm/ SGGPO

Bài viết Kiến nghị đưa tiết đọc sách vào chương trình giáo dục chính khóa cho học sinh ở TP.HCM đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.