Doanh nghiệp phát hành trái phiếu tăng lại

Chiều 25/7, Bộ Tài chính đã có văn bản báo cáo tình hình thị trường trái phiếu riêng lẻ 6 tháng đầu năm và cảnh báo một số rủi ro nhà đầu tư cần lưu ý.

Theo Bộ Tài chính, trong 6 tháng đầu năm 2022, tổng khối lượng trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) phát hành riêng lẻ là gần 258.000 tỷ đồng, tập trung chủ yếu trong tháng 1/2022, các tháng còn lại có xu hướng giảm.

Cụ thể, riêng trong tháng 1, số lượng trái phiếu phát hành ước đạt 55.900 tỷ đồng, nhưng đến tháng 4 đã giảm xuống 30.600 tỷ đồng. Dù vậy, từ tháng 5,khối lượng phát hành tăng trở lại, ước đạt 44.200 tỷ đồng, và sang tháng 6 là 47.500 tỷ đồng.

Về hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn, trong quý I/2022, khối lượng mua lại trước hạn khoảng 12.800 tỷ đồng, khối lượng mua lại trước hạn trong quý II/2022 khoảng 49.100 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm 2022, các doanh nghiệp đã mua lại trước hạn khoảng 61.900 tỷ đồng TPDN.

Bộ Tài chính cảnh báo

Theo Bộ Tài chính, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) thời gian qua đã tăng trưởng rất mạnh, thế nhưng, lại đang tiềm ẩn rủi ro, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của thị trường vốn, thị trường trái phiếu nếu không được kiểm soát hiệu quả.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng cảnh báo nhà đầu tư cẩn trọng khi rót tiền vào thị trường trái phiếu.

Bộ Tài chính nhấn mạnh: TPDN không phải là tiền gửi ngân hàng. TPDN được doanh nghiệp phát hành theo nguyên tắc tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm về khả năng trả nợ. Theo đó, nhà đầu tư mua TPDN cần nhận thức rõ và chấp nhận rủi ro khi mua trái phiếu trường hợp doanh nghiệp không đảm bảo được nghĩa vụ trả nợ gốc, lãi trái phiếu.

Hai là, theo quy định của pháp luật hiện hành, TPDN riêng lẻ là sản phẩm đầu tư chỉ dành cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp là những nhà đầu tư có năng lực tài chính, có kinh nghiệm đầu tư, có khả năng phân tích rủi ro và chấp nhận rủi ro khi xảy ra.

Khác với TPDN chào bán ra công chúng được UBCKNN cấp giấy chứng nhận đăng ký chào bán để chào bán cho không giới hạn nhà đầu tư, TPDN riêng lẻ không được cơ quan quản lý cấp phép.

Với sự phát triển nhanh của thị trường TPDN trong thời gian gần đây, một số nhà đầu tư cá nhân đã tham gia mua TPDN riêng lẻ, đặc biệt là trái phiếu có lãi suất cao thông qua các tổ chức phân phối (công ty chứng khoán, ngân hàng thương mại).

Khi được giới thiệu mua TPDN riêng lẻ, nhà đầu tư phải hết sức lưu ý các quy định của pháp luật chỉ cho phép nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp được mua TPDN phát hành riêng lẻ.

Do đó, nếu nhà đầu tư không phải nhà đầu tư chuyên nghiệp thì không được mua loại trái phiếu này. Trường hợp nhà đầu tư dùng các cách thức không đúng quy định pháp luật để trở thành nhà đầu tư
chứng khoán chuyên nghiệp thì cả nhà đầu tư và tổ chức cung cấp dịch vụ xác nhận nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Ba là, nhà đầu tư cũng cần lưu ý việc các tổ chức tín dụng, công ty chứng khoán phân phối chào mời mua TPDN không có nghĩa là các tổ chức này đảm bảo an toàn cho việc mua trái phiếu.

Các tổ chức này chỉ là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, hưởng phí dịch vụ từ doanh nghiệp phát hành mà không chịu trách nhiệm về việc thẩm định/đánh giá về tình hình tài chính và khả năng trả nợ của doanh nghiệp phát hành, do đó không có trách nhiệm về việc doanh nghiệp có hoàn trả gốc và lãi trái phiếu khi đến hạn hay không. Rủi ro của trái phiếu vẫn là rủi ro của doanh nghiệp phát hành.

Bốn là, bảo lãnh phát hành trái phiếu không phải là bảo lãnh thanh toán trái phiếu. Trường hợp TPDN được giới thiệu là có bảo lãnh thì nhà đầu tư phải lưu ý phân loại là trái phiếu đó được bảo lãnh thanh toán hay bảo lãnh phát hành.

Bảo lãnh phát hành chỉ là việc tổ chức bảo lãnh có cam kết với doanh nghiệp phát hành để phân phối số trái phiếu cần phát hành. Tổ chức bảo lãnh phát hành không có bất kỳ nghĩa vụ nào với nhà đầu tư.

Đối với bảo lãnh thanh toán, nhà đầu tư cũng cần tìm hiểu kỹ phạm vi bảo lãnh (bảo lãnh thanh toán gốc, lãi hay chỉ một phần gốc, lãi và nhà đầu tư sẽ phải chịu rủi ro đối với phần còn lại).

Năm là, tài sản đảm bảo của trái phiếu doanh nghiệp hay các khoản vay tín dụng có nhiều loại như nhà đất, cổ phần, cổ phiếu, các chương trình, dự án đầu tư…

Trên thị trường TPDN riêng lẻ hiện nay phần lớn tài sản đảm bảo là bất động sản và các chương trình, dự án, chứng khoán hoặc kết hợp các loại tài sản (bất động sản, chứng khoán).

Thông tin về tài sản đảm bảo được các doanh nghiệp phát hành nêu tại bản công bố thông tin, nhà đầu tư cần tìm hiểu kỹ về điều kiện của tài sản đảm bảo, chất lượng, giá trị của tài sản đảm bảo và các kết về bảo đảm của doanh nghiệp phát hành.

Nhà đầu tư cần lưu ý rằng, đối với các tài sản đảm bảo là các dự án, tài sản hình thành trong tương lai hoặc cổ phiếu, khi thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản có nhiều biến động, giá trị tài sản đảm bảo có thể bị sụt giảm và không đủ để thanh toán gốc, lãi trái phiếu.

Như vậy, Bộ Tài chính lưu ý: Trước khi tham gia mua TPDN riêng lẻ, nhà đầu tư cần hiểu rõ quy định pháp luật về nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, nghiên cứu các quy định về điều kiện, tài liệu chứng minh và các quy định về xử phạt vi phạm đối với nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp để đảm bảo mình đủ điều kiện được xác nhận là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Việt Vũ | Nhà báo & Công luận

Bài viết Trái phiếu doanh nghiệp tăng mạnh trở lại, Bộ Tài chính cảnh báo: “Đừng tin tưởng quá vào các công ty chứng khoán” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Trong báo cáo mới đây, Công ty Chứng khoán MB (MBS) dẫn số liệu từ FiinPro cho biết trong nửa đầu tháng 6 đã có 11.850 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp đã được phát hành ở thị trường trong nước. Trong đó, khối lượng phát hành trái phiếu của của nhóm ngân hàng tiếp tục dẫn đầu bảng với 5.900 tỷ đồng.

Cụ thể, có 6 ngân hàng đã phát hành trái phiếu trong nửa đầu tháng 6 là OCB, ACB, MSB, SHB, BIDV, HDBank.

Trong đó, OCB là ngân hàng phát hành nhiều nhất với giá trị 1.500 tỷ đồng. Trái phiếu có kỳ hạn 3 năm, lãi suất 3,3%/năm.

Ngoài ra, ACB cũng huy động được 1.200 tỷ đồng từ phát hành trái phiếu kỳ hạn 3 năm, lãi suất 4%/năm.

MSB, SHB đều huy động được 1.000 tỷ đồng từ phát hành trái phiếu trong nửa đầu tháng 6. Trong đó, trái phiếu của MSB là trái phiếu kỳ hạn 3 năm, lãi suất 4%/năm; SHB là kỳ hạn 2 năm, lãi suất 3,8%/năm.

BIDV và HDBank phát hành trái phiếu kỳ hạn dài hơn, đều là kỳ hạn 7 năm với khối lượng lần lượt là 700 tỷ và 500 tỷ. Lãi suất trái phiếu BIDV là 6,2%/năm trong khi HDBank là 7,8%/năm.

Trái phiếu của các ngân hàng tiếp tục thấp hơn rất nhiều so với các doanh nghiệp. Chẳng hạn, Công ty cổ phần Đầu tư Hải Phát huy động trái phiếu kỳ hạn 1 năm với lãi suất lên tới 11%, hay Công ty tài chính FE Credit huy động 1.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 2 năm, lãi suất 7,5%/năm. Công ty Cổ phần Điện gió Trung Nam Đăk Lăk 1 phát hành khối lượng trái phiếu lớn nhất đạt 2.400 tỷ đồng với lãi suất là 9,5%/năm.

Trước đó, trong tháng 5, ngân hàng cũng là nhóm phát hành trái phiếu nhiều nhất. Các ngân hàng thương mại đã huy động hơn 18.400 tỷ đồng qua kênh này, chiếm gần 64% tổng khối lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường.

Bài viết 6 ngân hàng huy động được gần 6.000 tỷ đồng vốn rẻ nửa đầu tháng 6 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Bộ phận phân tích Công ty chứng khoán SSI (SSI Research) vừa có báo cáo về thị trường tiền tệ tuần qua (7-11/6/2021).

Cụ thể, tuần qua, thị trường mở có giao dịch đầu tiên sau gần 4 tháng không hoạt động nhưng lượng rất nhỏ, Ngân hàng Nhà nước bơm ròng 1,08 tỷ đồng thông qua mua kỳ hạn 7 ngày. Nguồn cung VND từ các ngân hàng thương mại lớn dồi dào hơn khiến lãi suất liên ngân hàng giảm từ 30-32 bps, chốt tuần ở mức 1,123%/năm với kỳ hạn qua đêm và 1,255%/năm với kỳ hạn 1 tuần.

Trong khi đó, lãi suất tiền gửi tiếp tục ổn định ở mức 2,9-4%/năm với kỳ hạn từ 1 đến dưới 6 tháng; 3,5-5,3%/năm với kỳ hạn 6 – dưới 12 tháng; và 4,6- 6,5%/năm với kỳ hạn 12-13 tháng nhưng mức độ chênh lệch lãi suất giữa các nhóm ngân hàng đang có xu hướng tăng khi một số ngân hàng thương mại cổ phần tăng nhẹ (10-30 bps) với các khoản tiền gửi khách hàng cá nhân.

SSI cho rằng, trong bối cảnh tỷ giá USD/VND có xu hướng giảm, xác suất các ngân hàng thương mại hủy ngang các giao dịch bán kỳ hạn USD đã ký kết vào tháng 1,2/2021 là rất thấp. Bởi vậy, trong tháng 7 và 8 tới, một lượng tiền đồng lớn sẽ được bơm ra thị trường, lãi suất sẽ vẫn duy trì ổn định trong ngắn hạn.

Trong tuần qua, Ngân hàng Nhà nước đã hạ 150 đồng/USD đối với tỷ giá mua vào ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, xuống mức 22.975 đồng/USD đã khiến cho tỷ giá USD/VND giảm mạnh. Cụ thể, tỷ giá USD/VND niêm yết của các ngân hàng giảm 50 đồng/USD chiều mua vào, 80 đồng/USD chiều bán ra, xuống mức 22.820 – 23.050 đồng/USD. Trên thị trường tự do, tỷ giá giảm 125 đồng/USD chiều mua vào và 135 đồng/USD chiều bán ra, xuống mức 23.030 – 23.080 đồng/USD.

Cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 2,7 tỷ USD trong tháng 5/2021, lũy kế nhập siêu 470 triệu USD trong 5 tháng đầu năm 2021 – kém thuận lợi hơn so với mức xuất siêu 3,87 tỷ USD của cùng kỳ 2020. Tuy nhiên, theo SSI, dòng vốn đầu tư FDI và kiều hối vẫn khả quan nên cung cầu ngoại tệ trong nước khá cân bằng. Đồng USD vẫn đang duy trì ở vùng thấp trên thị trường quốc tế nên tỷ giá USD/VND sẽ giữ xu hướng đi ngang trong ngắn hạn.

Bài viết Thị trường mở có giao dịch đầu tiên sau gần 4 tháng không hoạt động đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Sau một thời gian khá dài duy trì ở mức thấp, từ giữa tháng 4 vừa qua, lãi suất VND trên thị trường liên ngân hàng đột ngột tăng mạnh. Cụ thể, đầu tháng 4, lãi suất bình quân tiền đồng giao dịch giữa các ngân hàng các kỳ hạn qua đêm, 1 tuần, 2 tuần, 1 tháng chỉ ở mức từ 0,25-1,27%/năm. Đến ngày 28/4, lãi suất liên ngân hàng ở kỳ hạn qua đêm tăng lên 1,2%/năm, 1 tuần tăng 1,46%/năm, 2 tuần tăng lên 1,33%/năm, 1 tháng tăng tới 1,5%/năm. Còn tại thời điểm hiện nay, lãi suất VND trên thị trường liên ngân hàng qua đêm đã tăng lên mức 1,21%/năm, và 1 tháng ở mức 1,53%/năm. Như vậy, đến nay, lãi suất liên ngân hàng đã tăng gấp 2-3 lần so với cách đây gần 2 tháng.

Nhận định về nguyên nhân khiến lãi suất liên ngân hàng tăng cao, nhóm nghiên cứu của Công ty Chứng khoán Sài Gòn (SSI) cho biết, lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh là do nhu cầu nhận nguồn tăng ở một số ngân hàng thương mại lớn.

Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) thì cho rằng, nguyên nhân khiến lãi suất liên ngân hàng tăng cao là do cầu tín dụng tăng mạnh, trong khi mức tăng cung vốn lại thấp hơn, không đáp ứng nhu cầu.

Một lý do nữa là nếu trước đây các ngân hàng có hai kênh hỗ trợ thanh khoản từ cơ quan quản lý Nhà nước là kênh thị trường mở OMO và việc mua vào ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thì hiện nay NHNN đã chuyển sang mua ngoại tệ kỳ hạn, khiến việc bơm tiền đồng để hỗ trợ thanh khoán thông qua động thái mua vào ngoại tệ bị hạn chế khá nhiều.

Cùng với diễn biến của lãi suất, quy mô giao dịch vay mượn vốn giữa các ngân hàng cũng tăng mạnh. Vào tuần đầu tháng 5, trung bình mỗi ngày các tổ chức tín dụng vay mượn nhau tới hơn 147.000 tỷ đồng, tăng 14% so với tuần liền trước. Việc gia tăng quy mô vay mượn lẫn nhau giữa các ngân hàng phản ánh lượng cầu lớn. Đây là một trong những yếu tố làm lãi suất liên ngân hàng tăng nhanh.

Việc lãi suất liên ngân hàng lập đỉnh làm dấy lên lo ngại lãi suất cho vay có thể sẽ đi lên. Tuy nhiên, theo Bộ phận Phân tích Chứng khoán SSI (SSI Research), trong bối cảnh dịch bệnh phức tạp như hiện nay, cầu tín dụng có thể bị ảnh hưởng và NHNN sẽ kiên định mục tiêu giữ lãi suất thấp để hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế. Do đó, mặt bằng lãi suất có thể sẽ vẫn được giữ ổn định ở mức thấp trong quý II/2021.

Nhóm nghiên cứu của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) đánh giá, diễn biến phức tạp của dịch bệnh sẽ khiến cầu tín dụng bị ảnh hưởng. Song, việc dòng tiền thông qua kênh giao dịch mua ngoại tệ sẽ quay trở lại vào cuối tháng 6 đầu tháng 7 tới sẽ cung cấp một lượng thanh khoản đáng kể cho hệ thống ngân hàng. Vì thế, lãi suất liên ngân hàng sẽ dần ổn định trở lại.

Trên thực tế, chưa có nhiều diễn biến tăng lãi suất ở các ngân hàng thương mại, nếu có tăng cũng chỉ ở biên độ hẹp. Lãi suất huy động tại một số ngân hàng lớn như Techcombank, BIDV, VietinBank,… hiện dao động quanh mức 3,1 – 5,9% cho các kỳ hạn từ 1 tháng tới 1 năm. Lãi suất cho vay được công bố ở ngưỡng 6 – 10%/năm.

Điều đó cho thấy, việc lãi suất liên ngân hàng tăng thời gian qua chủ yếu mang yếu tố thời vụ do sự thiếu thanh khoản cục bộ ở một số ngân hàng mà không phản ánh toàn hệ thống ngân hàng. Trong khi đó, thanh khoản của toàn hệ thống ngân hàng hiện vẫn khá dồi dào.

Trước đây, khi một số ngân hàng nhỏ thiếu vốn, thị trường từng chứng kiến mức lãi suất liên ngân hàng lên tới 24%/năm. Tuy nhiên, tình hình trên đã có những thay đổi khi giữa năm 2012, khi NHNN ban hành Thông tư quy định lãi suất tối đa đối với tiền gửi bằng tiền đồng của tổ chức, cá nhân tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Theo đó, lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới một tháng là 2%/năm; lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi có kỳ hạn từ một tháng đến dưới 12 tháng là 9%/năm… Lãi suất tiền gửi có kỳ hạn từ 12 tháng trở lên do tổ chức tín dụng ấn định trên cơ sở cung – cầu vốn thị trường.

Có ý kiến cho rằng, lãi suất liên ngân hàng tăng hiện nay chỉ mang tính thời điểm, hiện lãi suất sẽ sớm giảm nhiệt, nhất là khi đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp trở lại.

Thanh khoản căng thẳng cục bộ

Theo chuyên gia tài chính – ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu, việc các ngân hàng tăng cường mua trái phiếu chính phủ có thể đã khiến thanh khoản căng thẳng cục bộ, dẫn đến lãi suất liên ngân hàng tăng trong thời gian qua.

TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định, có thể các ngân hàng đang thiếu vốn do mạnh tay cho vay hơn. Các ngân hàng cũng chủ động cho vay ngay từ những tháng đầu năm, chứ không để đến nửa cuối năm mới đẩy mạnh như nhiều năm trước. Tuy nhiên, tình hình huy động lại không song hành thực tế cho vay, nên đã có những khó khăn nhất định về thanh khoản. Thiếu thanh khoản thường là các ngân hàng nhỏ (dưới 5.000 tỷ đồng – PV), do vậy, các ngân hàng này tập trung vay vốn trên thị trường liên ngân hàng, khiến lãi suất tăng mạnh.

Đề cập câu chuyện các ngân hàng báo cáo lãi lớn trong khi các doanh nghiệp tiếp cận vốn khó khăn, gặp nhiều trở ngại do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, sở dĩ các ngân hàng đạt lãi cao năm qua là do tỷ lệ NIM (biên độ lãi ròng) tăng cao khi chi phí đầu vào giảm mạnh, lãi suất cho vay ra có giảm nhưng chưa theo kịp đà giảm của lãi suất huy động.

Trong năm 2021, tỷ lệ NIM có chiều hướng tiếp tục đi lên bởi các ngân hàng phải nới biên độ lãi suất huy động và cho vay trong bối cảnh nợ xấu có xu hướng tăng do cơ cấu nợ cho khách hàng bị ảnh hưởng dịch bệnh. Lợi nhuận thu về cao hơn, nhưng các ngân hàng cũng phải dành nhiều nguồn lực hơn để trích lập dự phòng.

Dự báo về diễn biến lãi suất trong năm nay , TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, lãi suất cho vay khó giảm, cho dù lãi suất đầu vào có thể giảm thêm. Điều quan trọng là cần tiếp tục theo dõi tình hình Covid-19, nếu dịch tiếp tục được kiểm soát tốt thì cầu vốn của nền kinh tế sẽ tăng trở lại./.

Bài viết Lãi suất liên ngân hàng tăng liệu lãi suất cho vay có tăng? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.