Sau đại dịch Covid-19, người dân bắt đầu thích ứng với các xu hướng của nền kinh tế kỹ thuật số và thanh toán kỹ thuật số. Theo các chuyên gia, đại dịch đã đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số toàn cầu lên 3 – 5 năm, khiến hậu Covid-19 trở thành thời kỳ bùng nổ cho ngành Fintech.

Cuộc khảo sát gần đây được thực hiện bởi “gã khổng lồ” thanh toán kỹ thuật số VISA chỉ ra, 65% người Việt Nam đang mang ít tiền mặt hơn trong ví và 1/3 nói rằng họ sẽ ngừng sử dụng tiền mặt sau đại dịch. Gần 76% người tiêu dùng hiện nay sử dụng ví di động và thậm chí nhiều hơn (82%) sử dụng thẻ.

VISA cũng chỉ ra rằng mua sắm trực tuyến và các lựa chọn thay thế tiền mặt đều có khả năng tiếp tục duy trì sau đại dịch. Hai phần ba người Việt Nam đã thử mua sắm trực tuyến trong thời kỳ đại dịch và một nửa trong số họ mua hàng lần đầu qua mạng xã hội. 9 trong số 10 người tiêu dùng hiện đang sử dụng dịch vụ giao hàng tận nhà và hầu như tất cả họ hiện sử dụng dịch vụ này thường xuyên hơn so với
trước khi xảy ra đại dịch.

Ông Jonas Eichhorst, Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Tài chính ngân hàng số Timo đánh giá, Fintech Việt Nam có nhiều lợi thế, tiềm năng so với khu vực. Cụ thể, Việt Nam đang có các yếu tố nền tảng tạo điều kiện cho Fintech phát triển như dân số trẻ năng động và có kiến thức am hiểu về công nghệ. Đồng thời, cơ chế kinh tế khá cởi mở trong những năm qua cũng giúp nước ta được đánh giá là “miền đất hứa” phát triển ngân hàng số.

“Tôi cho rằng lĩnh vực tài chính – ngân hàng số tại Việt Nam sẽ còn có nhiều cơ hội phát triển trong thời gian tới, bởi vẫn còn rất nhiều người Việt Nam hiện vẫn chưa có tài khoản ngân hàng. Nếu chúng ta có thể tiếp cận được tập khách hàng chưa có tài khoản ngân hàng này hoặc nâng cấp dịch vụ trải nghiệm theo hướng cá nhân hóa tạo ra sự mới mẻ và đột phá thì thị trường Việt Nam đương nhiên sẽ vẫn còn rất nhiều tiềm năng”, ông Jonas Eichhorst nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, so với một số nước khác trong khu vực và trên thế giới, Việt Nam được xem là quốc gia còn non trẻ trong lĩnh vực Fintech. Xét riêng về khu vực, so với những thị trường được cho là đã “chín” như Trung Quốc hay Ấn Độ, các nước thuộc Đông Nam Á dự báo còn nhiều tiềm năng hơn để Fintech xâm nhập và khai thác.

“Với vị thế là người xuất phát chậm hơn, Việt Nam lại có cơ hội được học hỏi từ các quốc gia đi trước, lĩnh hội các bài học và sự phát triển của công nghệ. Với việc Fintech hiện tại đang bắt đầu bùng nổ tại Việt Nam, việc tận dụng được những tiến bộ của thế giới về công nghệ có thể thúc đẩy quá trình chuyển đổi và số hóa của các doanh nghiệp tại Việt Nam diễn ra nhanh chóng hơn bao giờ hết”, Phó Tổng Giám đốc Timo nhận định.

Song, ông Jonas Eichhorst cũng chỉ ra những thách thức ngành Fintech nước ta phải đối mặt khi ngày càng có nhiều đối thủ và tên tuổi lớn trong lĩnh vực ngân hàng số đã và đang tạo ra cuộc cạnh tranh vô cùng gay gắt trong hệ sinh thái số.

Ngoài ra, công nghệ nói chung hay công nghệ tài chính nói riêng là ngành đòi hỏi sự nghiên cứu, nâng cấp và cải tiến liên tục, nếu không các tính năng và sản phẩm có thể bị lỗi thời và bị thay thế. Chính vì vậy, khả năng tạo ra những đột phá về mặt công nghệ luôn là yếu tố cực kỳ quan trọng.

Bên cạnh việc đưa ra những sản phẩm dịch vụ tài chính hoàn hảo và cập nhật, còn phải thật sự am hiểu thị trường, nhu cầu mong đợi của khách hàng và quan trọng hơn hết là xác định được những vấn đề và khó khăn mà họ đang gặp phải mỗi ngày. Từ đó các ngân hàng số có thể đưa ra những sản phẩm mang lại giải pháp hỗ trợ cuộc sống của khách hàng ngày một dễ dàng và tiện lợi hơn.

“Một số vấn đề về chính sách của Việt Nam sẽ cần được hoàn thiện và bổ sung trong thời gian tới. Là một doanh nghiệp đã hoạt động tại thị trường Việt Nam được 7 năm, Timo nhìn thấy được những chuyển biến rất tích cực từ các chính sách của Chính phủ, hỗ trợ và tạo điều kiện ngày một cởi mở và thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp Fintech có thể hoạt động và phát triển mạnh hơn nữa tại Việt Nam”, ông Jonas Eichhorst nêu.

Phó Tổng Giám đốc Timo cho biết, ngân hàng số này đang tập trung mở rộng hệ sinh thái đối tác cả trong lĩnh vực tài chính và phi tài chính thông qua hợp tác với nhiều tên tuổi như NAPAS, 7-Eleven, McDonald’s, VinaCapital… nhằm tăng cường sự kết nối với khách hàng.

Kỳ Hoa | Nhà báo & Công luận

Bài viết Hậu Covid-19 trở thành thời kỳ ‘bùng nổ’ cho ngành Fintech? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Dịch vụ cho vay nắm bắt tốt tâm lý người dùng

Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã cố gắng điều chỉnh thị trường tín dụng và cho vay tiêu dùng trực tuyến, khiến các công ty fintech – chẳng hạn như Ant Group, công ty có dịch vụ tín dụng vi mô trước đây đã phục vụ ít nhất 350 triệu người vay – đã phải tuân theo các tiêu chí quy định giống như các ngân hàng truyền thống. Tuy nhiên, thói quen “mua ngay, trả sau” đã bén rễ trong nhóm dân số trẻ.

Theo nhiều nguồn tin cho rằng: Các dịch vụ cho vay trực tuyến về cơ bản đã phủ sóng mạnh mẽ trên khắp các trang mạng xã hội, len lỏi trong mọi ứng dụng giúp người dùng có thể truy cập trên điện thoại của mình. Hình thức phủ sóng dồn dập này vô hình chung khiến giới trẻ cảm thấy việc vay tín dụng là điều quá đỗi đời thường, mà không hề mảy may đến hậu quả của nó.

Khi Trung Quốc đưa ra lập trường cứng rắn về tín dụng trực tuyến đã thuyết phục nhiều công ty Công nghệ lớn thu hẹp quy mô hoạt động liên quan, tuy nhiên các dịch vụ nhỏ hơn đã gia tăng. Theo các nhà phân tích và người tiêu dùng, chính phủ hầu như không thể triệt tiêu, loại bỏ tất cả vì các khoản vay này phủ sóng rất nhiều.

Gary Wang, 25 tuổi, kỹ sư công nghệ thông tin với mức lương 8.000 nhân dân tệ (hơn 27 triệu VND), tuy nhiên vì hành vi mua sắm quá mức, anh hiện không thể trả tất cả các khoản mua sắm của mình, dẫu vậy anh vẫn tiếp tục mua. Cạn kiệt tài chính, anh bắt đầu để mắt đến các nền tảng cung cấp vay tín dụng. “Vay tiền từ các nền tảng trực tuyến dễ dàng hơn rất nhiều so với người quen”, anh chia sẻ.

Vào thời điểm nhận ra rằng mình không đủ khả năng chi trả cho cuộc sống của mình, anh đã vay 150.000 nhân dân tệ, chủ yếu là để ăn tối và trang trải chi phí hẹn hò.

Để trả các giao dịch mua sắm, “chốt đơn online”, cô gái 26 tuổi lần đầu tiên phải vay nợ trực tuyến. Dần dần, hành vi mua sắm đã “chai sạn” kéo theo các hóa đơn chồng chất, cô chuyển sang dùng nhiều kênh tín dụng hơn, cuối cùng tích lũy các khoản nợ trên 9 nền tảng bao gồm Alipay (Ant Group), Meituan, ByteDance’s Douyin và Qihoo 360.

Internet phát triển – Nợ tín dụng tăng dần

Do hệ thống ngân hàng chưa phát triển của Trung Quốc, nên tồn tại một thị trường “xám” cho vay tư nhân. Trong khi thế hệ lớn tuổi có thể vay từ các thành viên trong gia đình, Thế hệ Z nhanh nhạy tiếp cận tri thức kỹ thuật số đã quen với việc nhận hỗ trợ trực tuyến.

“Thật quá dễ dàng để thực hiện các khoản vay trên các nền tảng internet,” một người đi vay thuần thục họ Xia, sống ở tỉnh Hồ Bắc, cho biết. “Việc đi vay tín dụng cũng giống như cái cách mà bạn chuyển tiền từ tài khoản của mình, tất cả chỉ gói gọn bằng vài cú “click”.”

Được biết, một trong những ứng dụng mà anh Xia sử dụng để trang trải khoản nợ cá cược thể thao của mình là 有钱花 (Youqianhua) – nghĩa đen là “Tôi có tiền để tiêu”.

Theo trang web của ứng dụng, dịch vụ này thuộc công ty fintech khổng lồ của Baidu, hứa hẹn sẽ phê duyệt đơn đăng ký vay trong thời gian ngắn nhất là 30 giây, điều này được coi là khoản ưu việt của các ứng dụng vay tiền trực tuyến. Vì nếu phải đi vay một cách truyền thống sẽ thật phức tạp.

Hơn nữa, đi vay trực tuyến sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc đi vay tại ngân hàng, vốn thường phải có tài sản thế chấp và giấy tờ, hơn những thế tốn nhiều thời gian, thủ tục rườm rà hơn. Hầu hết các dịch vụ tín dụng trực tuyến chỉ cần yêu cầu số ID và các thông tin cá nhân cơ bản khác.

Trong khi các ngân hàng thông thường đang cố gắng bắt kịp bằng cách cung cấp tín dụng tiêu dùng nhanh hơn và dễ dàng hơn với các ứng dụng của riêng họ, tuy nhiên đây vẫn là lựa chọn khó có thể xảy ra đối với những người tiêu dùng trẻ tuổi – những người hiếm khi đến các chi nhánh ngân hàng thực hoặc mở các ứng dụng ngân hàng.

Bao Linghao, nhà phân tích cấp cao tại công ty nghiên cứu Trivium China, cho hay: “Các công ty Internet có thể kiếm tiền bằng các khoản cho vay vi mô vì các ngân hàng trong nước dường như thiếu sự sẵn sàng và nỗ lực để theo đuổi lĩnh vực này”.

Đối với nhiều nhà cung cấp dịch vụ internet, việc cung cấp tín dụng tiêu dùng cũng có thể tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh chính của họ: khi người tiêu dùng cân nhắc xem có nên đăng ký dịch vụ phát trực tuyến video hay mua túi xách từ nền tảng thương mại điện tử hay không, thì khả năng tín dụng dễ dàng có thể khiến mọi quyết định được đưa ra nhanh chóng hơn.

Được biết, các nền tảng như đại lý du lịch trực tuyến Trip.com, ứng dụng video ngắn Kuaishou và nền tảng thương mại điện tử Pinduoduo đều cung cấp quyền truy cập vào tín dụng tiêu dùng.

Rủi ro từ dịch vụ tín dụng trực tuyến

Theo dữ liệu từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, dư nợ cho vay tiêu dùng tại các tổ chức tài chính được cấp phép của quốc gia này ở mức 9 nghìn tỷ nhân dân tệ vào cuối tháng 5, chiếm chưa đến 5% tổng dư nợ 200 nghìn tỷ nhân dân tệ của quốc gia này.

Theo ước tính của công ty nghiên cứu iResearch, các khoản vay tiêu dùng được cấp bởi các nền tảng trực tuyến của Trung Quốc có thể lên tới 2 nghìn tỷ nhân dân tệ vào cuối năm ngoái. Chính phủ không công bố số liệu thống kê về các khoản vay nhỏ từ các nền tảng trực tuyến.

Tang Yinan, một nhà nghiên cứu tại Viện Trung Quốc của Đại học Phúc Đán, cho biết các dịch vụ tín dụng trực tuyến khiến người tiêu dùng dễ bị tổn thương, vì họ có thể dễ dàng ký vào khoản nợ có lãi suất cao và các điều kiện không công bằng, chẳng hạn như các khoản phí bổ sung.

Một nhân viên bán xe hơi có trụ sở tại tỉnh ven biển Giang Tô chia sẻ mình đã ký hai hợp đồng khi đăng ký tín dụng thông qua nền tảng blog giống Twitter Weibo. Trong đó, một khoản vay có lãi suất 8%, trong khi khoản vay còn lại đòi phí dịch vụ 14% với Weibo đóng vai trò là người bảo lãnh. Tổng chi phí của hai khoản vay, cùng với các khoản phụ phí khác, lên tới 22,4%, ngoài khoản tiền gốc là 10.000 nhân dân tệ.

Vào ngày đầu tiên khi khoản nợ quá hạn, người đàn ông cho biết những người thu nợ đã nhanh chóng gửi cho anh một tin nhắn văn bản lúc 8 giờ sáng, các cuộc gọi lúc 9 giờ sáng.

“Tôi tràn đầy lo lắng và hối hận, nhưng tôi là người đã đi sai đường,” anh nói. “Có vô số lời đe dọa và cuộc gọi đòi nợ từ các số lạ trên khắp Trung Quốc.”

Những người đòi nợ sau đó đã xác định được danh tính của anh trên mạng xã hội, điều đó đã khiến anh bị căng thẳng tinh thần rất nhiều. Cuối cùng, anh đã trả được các khoản vay của mình với sự giúp đỡ của gia đình và thề sẽ không bao giờ lặp lại sai lầm của mình.

Ngành công nghiệp fintech mang lại sự gián đoạn và tạo ra rủi ro tài chính khiến Bắc Kinh bối rối. Chẳng hạn, các chương trình cho vay ngang hàng (P2P) ở Trung Quốc đã chứng kiến một chu kỳ bùng nổ và phá sản chỉ trong vài năm, để lại một đống nợ xấu. Ngay cả với sự giám sát mới của Bắc Kinh đối với fintech, những lo ngại vẫn sẽ hiện hữu.

Khi nền kinh tế suy yếu và tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên đạt mức cao mới, đây là cơ hội tốt để những ứng dụng vay tài chính trực tuyến nở rộ. Cảnh giác và tiêu dùng thông thái là điều mà các thế hệ thanh thiếu niên cần.

Lê Na (Theo SCMP) | Nhà báo & Công luận

Bài viết Giới trẻ Trung Quốc rơi vào cảnh “nợ nần chồng chất” với các khoản vay siêu nhỏ fintech đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

McKinsey mới đây đã có báo cáo về hành vi sử dụng dịch vụ ngân hàng kỹ thuật số của 20.000 khách hàng cá nhân sử dụng dịch vụ ngân hàng tại các khu vực đô thị ở 15 thị trường Châu Á – Thái Bình Dương (Châu Á – TBD).

Theo báo cáo, ứng dụng dịch vụ ngân hàng kỹ thuật số tại các thị trường mới nổi ở Châu Á – TBD, đặc biệt ở Việt Nam, đã đuổi kịp các thị trường phát triển. Sự thay đổi hành vi này đã đưa độ chín của ngành dịch vụ tài chính lên một tầm cao mới, mở ra những cơ hội mới cho các ngân hàng cũng như các tổ chức phi ngân hàng. Cửa sổ để nắm bắt cơ hội này sẽ nhanh chóng thu hẹp khi khách hàng nghiêm túc cân nhắc các đề xuất đổi mới từ phía các ngân hàng số.

McKinsey cho biết, số lượng người tích cực sử dụng dịch vụ ngân hàng số tại Việt Nam gia tăng mạnh hơn so với các thị trường Châu Á – TBD mới nổi và một số thị trường Châu Á – TBD phát triển.

Trong giai đoạn 2017 – 2021, 88% khách hàng cá nhân tại các thị trường Châu Á – TBD mới nổi tích cực sử dụng ngân hàng số, tăng 33 điểm phần trăm. Còn tại Việt Nam, tỷ lệ này tăng 41 điểm phần trăm, đạt 82% ở năm 2021.

Đồng thời, mức thâm nhập dịch vụ fintech (công nghệ tài chính) và ví điện tử của Việt Nam đạt 56% trong năm 2021, tăng 40 điểm phần trăm so với năm 2017. Mức thâm nhập này thậm chí còn cao hơn so với mức bình quân 54% của các thị trường Châu Á – TBD mới nổi và 43% của các thị trường Châu Á – TBD phát triển.

Đại đa số (73%) khách hàng cá nhân Việt Nam sử dụng dịch vụ ngân hàng qua nhiều kênh khác nhau. Điều này có nghĩa là họ sử dụng kết hợp ngân hàng số và các chi nhánh vật lý. Tỷ lệ này cao hơn so với các thị trường Châu Á – TBD mới nổi và các thị trường Châu Á – TBD phát triển.

Tuy nhiên, McKinsey cho rằng các ngân hàng chưa làm đủ để nắm bắt doanh số qua kênh kỹ thuật số, do hạn chế về các sản phẩm dịch vụ số và thiếu tương tác gắn kết có ý nghĩa với người dùng kỹ thuật số.

Theo đó, các ngân hàng cần tăng cường hiệu quả triển khai đa kênh của các chi nhánh – đo lường cả mục tiêu tài chính và mức độ hài lòng của khách hàng – đảm bảo rằng các tương tác có sự tham gia của con người tại chi nhánh không chỉ dừng lại ở sự thuận tiện về chức năng giao dịch, mà phải thể hiện sự vượt trội về khả năng thấu cảm và thấu hiểu khách hàng. Chuyển đổi mô hình kinh doanh theo hướng ưu tiên kỹ thuật số, hoặc theo mô hình tương tác gắn kết đa kênh tích hợp xoay quanh triển khai nhanh gọn, linh hoạt công nghệ trí tuệ nhân tạo và năng lực máy học.

Các ngân hàng cũng cần triển khai các đề xuất giá trị thông minh (tự động hóa các quyết định then chốt và đưa ra gợi ý hành động), cá nhân hóa (dựa trên hiểu biết về hành vi khách hàng), và đa kênh (nhúng năng lực ngân hàng số vào các hệ sinh thái đối tác). Đóng vai trò một ngân hàng tấn công bằng công nghệ số hoặc một ngân hàng “ông lớn” với mô hình đa kênh để duy trì sức cạnh tranh. Để làm được điều đó, các ngân hàng phải tạo khác biệt cho bản đề xuất giá trị số của mình so với các sản phẩm dịch vụ hiện có, tập trung nỗ lực để giành được khả năng tiếp cận đến hệ sinh thái khách hàng rộng lớn nhằm mở rộng quy mô nhanh chóng và nắm bắt giao dịch và số dư của khách hàng với tư cách ngân hàng chủ đạo của họ.

Các ngân hàng tại các thị trường mới nổi đã và đang đi đầu về đổi mới kỹ thuật số, nhưng thị trường đang ngày càng trở nên đông đúc và cạnh tranh hơn. Để duy trì vị thế và tầm ảnh hưởng của mình, các ngân hàng nên nghĩ đến việc xây dựng (hoặc mua lại) năng lực trí tuệ nhân tạo và máy học ở ba lĩnh vực: bán hàng và dịch vụ; vận hành và công nghệ thông tin; tổ chức và nhân tài.

Bài viết Mức độ thâm nhập của ngân hàng số, ví điện tử tại Việt Nam đang đến đâu? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.