Ngày 12/2, Nghị viện châu Âu (EP) đã phê chuẩn EVFTA với 401 phiếu thuận, 192 phiếu chống, 40 phiếu trắng (63,33%) và EVIPA (Hiệp định bảo hộ đầu tư) với 407 phiếu thuận, 188 phiếu chống, 53 phiếu trắng. Dự kiến, Quốc hội Việt Nam sẽ bỏ phiếu chấp thuận vào tháng 5/2020.

EVFTA là “thỏa thuận tham vọng, chi tiết, hiện đại nhất mà EU từng ký với một nước đang phát triển”. Việt Nam là nước thứ hai trong ASEAN ký FTA với EU. Tháng 2/2019, Singapore được Nghị viện châu Âu chấp thuận (với 425 phiếu thuận, 186 phiếu chống, 41 phiếu trắng). EVFTA chỉ cần Nghị viện châu Âu phê chuẩn là có hiệu lực (tạm thời), trong khi EVIPA phải được nghị viện 28 nước thành viên EU và Nghị viện châu Âu chấp thuận.

Việc ký kết thành công hiệp định EVFTA và EVIPA đánh dấu một mốc lớn trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và EU. Đó là một thông điệp tích cực để Việt Nam thúc đẩy sự hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới trong tình hình kinh tế, chính trị thế giới đang có nhiều diễn biến phức tạp và khó lường (như dịch bệnh Covid-19). EVFTA “là cú hích lớn” để Việt Nam đa dạng hóa quan hệ, nhằm giảm lệ thuộc vào Trung Quốc.

***
EU đứng trước nhiều thách thức khi hợp tác với ASEAN do sự khác biệt về văn hóa và hệ thống chính trị. EVFTA là hiệp định tự do thương mại kiểu mới mà EU lần đầu ký với một nước đang phát triển trong ASEAN. Tuy EU đại diện cho các giá trị và nguyên tắc châu Âu, nhưng có tầm nhìn và cách tiếp cận phù hợp với thực tế mỗi nước và khu vực, trong bối cảnh Mỹ – Trung đang đối đầu và có chiến tranh thương mại.

Vì vậy, hai bên cần xem xét lợi ích kinh tế và địa chính trị (cốt lõi) cũng như những vấn đề xã hội khác liên quan trong một bối cảnh rộng lớn (in perspectives), chẳng hạn như cam kết của Việt Nam đối với cơ chế đảm bảo thực thi quyền lao động, quyền con người… Trong bối cảnh đó, làm thế nào để EU có thể tối đa hóa ảnh hưởng của mình đối với vấn đề nhân quyền ở Việt Nam như một số đảng, nghị sĩ EU lo ngại? Có nên hoãn việc phê chuẩn EVFTA để làm đòn bẩy cho vấn đề này? Hay nên phê chuẩn, triển khai ngay EVFTA và EVIPA để có những tác động tích cực hơn?

Kết cục, EU đã chọn cách thứ hai với đa số áp đảo. Đó là cách tiếp cận thực dụng nhưng tích cực (positive engagement). Ông Bernd Lange – Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Liên minh châu Âu (INTA) – nói: “Không còn hoài nghi gì nữa, tôi tin rằng, hoãn phê chuẩn hiệp định là một quyết định tồi. Chắc chắn sự lựa chọn tốt nhất là tăng cường ngay lập tức sự hiện diện của EU tại Việt Nam và kiểm tra việc thực hiện hiệp định bằng một ủy ban hỗn hợp giữa Nghị viện châu Âu và Việt Nam”.

Ông Bernd Lange phân tích: “Lịch sử chứng minh, sự cô lập không thay đổi một quốc gia. Đó là lý do vì sao Nghị viện châu Âu bỏ phiếu cho hiệp định tự do thương mại với Việt Nam. Chúng ta sẽ đẩy mạnh vai trò của EU tại Việt Nam và trong khu vực, đồng thời đảm bảo rằng, tiếng nói của chúng ta có sức mạnh hơn trước. Đây là điều đặc biệt quan trọng trước những vấn đề mà chúng ta bất đồng với nhau”.

Ông Geert Bourgeois – báo cáo viên của EVFTA – nói: “Thỏa thuận này sẽ đẩy nhanh tiến trình cải cách bên trong Việt Nam”. EVFTA sẽ thúc đẩy sự tiến bộ trong việc bảo đảm các tiêu chuẩn toàn cầu về lao động, môi trường và tôn trọng  những vấn đề con người. Những thỏa thuận chất lượng cao như vậy sẽ mang tới cơ hội thúc đẩy mục tiêu của EU là trở thành một thế lực địa chính trị, có khả năng bảo vệ thương mại tự do, và phản đối chủ nghĩa bảo hộ”.

Ông Phil Hogan – Cao ủy Thương mại EU – thì tin rằng, đối thoại là cách thức để giải quyết các vấn đề còn tồn tại ở Việt Nam.

***

EVFTA và EVIPA có mức độ cam kết sâu rộng, toàn diện, bao quát các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư và các vấn đề phát triển bền vững. Đối với Việt Nam, EU là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai sau Mỹ. Năm 2019, kim ngạch thương mại Việt Nam – EU đạt 56,45 tỷ USD; trong đó, xuất khẩu là 41,54 tỷ USD và nhập khẩu là 14,90 tỷ USD.

Năm 2019, EU có 2.375 dự án tại Việt Nam (tăng 182 dự án so với năm 2018) với tổng vốn đầu tư 25,49 tỷ USD, chiếm 7,70% số dự án và 7,03% tổng vốn đầu tư. Dự kiến, EVFTA và EVIPA sẽ giúp GDP của Việt Nam tăng 4,6% và xuất khẩu sang EU tăng 42,7% (năm 2025). GDP của EU sẽ tăng 29,5 tỷ USD và xuất khẩu sang Việt Nam tăng 29% (năm 2035).

Theo thỏa thuận, Việt Nam sẽ giảm 65% thuế nhập khẩu đối với hàng EU xuất sang Việt Nam và phần còn lại sẽ được xóa dần trong mười năm. Ngược lại, hơn 70% thuế quan trên hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu sang EU sẽ được giảm ngay từ năm 2020 (dự kiến khi EVFTA có hiệu lực) và phần còn lại sẽ được giảm tiếp trong bảy năm.

EVFTA và EVIPA có ý nghĩa chiến lược quan trọng. Một là, EU và Việt Nam cùng có lợi khi bỏ 99% hàng rào thuế quan và giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính. Hai là, các hiệp định này có giá trị quan trọng về địa chính trị trong bối cảnh thế giới đang biến động. EVFTA là bước đi đầu tiên để EU tiến tới ký các hiệp định thương mại với ASEAN. Ba là, dư luận rất quan tâm đến các vấn đề quyền con người, bảo vệ môi trường và người lao động.

***
Quá trình đàm phán EVFTA và EVIPA mất rất nhiều thời gian (từ năm 2010), vượt qua một chặng đường dài gập ghềnh với nhiều chướng ngại, nhưng cuối cùng cũng đến được bến bờ, tuy người ta hay nói “bờ thì gần, bến thì xa”. Theo các chuyên gia, việc ký kết và phê duyệt chỉ là bước đầu, việc thực hiện còn ở phía trước. Muốn thực hiện tốt, phải quán triệt hai nguyên tắc: minh bạch (transparency) và dự đoán được (predictability). Nếu đảm bảo được hai nguyên tắc đó, tuy “vạn sự khởi đầu nan”, nhưng sẽ “đầu xuôi đuôi lọt”.

Sau tám năm đàm phán, ngày 17/10/2018, Ủy ban châu Âu đã thông qua EVFTA và EVIPA. Ngày 25/6/2019, Hội đồng châu Âu đã phê duyệt và ngày 30/6/2019, chính thức ký EVFTA lẫn EVIPA. Tuy vụ Trịnh Xuân Thanh có gây nhiều trở ngại trong quan hệ với Đức và EU, nhưng Việt Nam đã tích cực vận động để thúc đẩy EVFTA. Từ ngày 13 – 16/1/2020, Chính phủ Việt Nam đã cử phái viên là Thứ trưởng Bộ Ngoại giao tới gặp Nghị viện châu Âu để chuẩn bị. Ngày 21/1, Ủy ban Thương mại quốc tế của Liên minh châu Âu (INTA) đã bỏ phiếu thông qua nghị quyết, đề nghị Nghị viện châu Âu phê chuẩn EVFTA (với 29 phiếu thuận, 6 phiếu chống, 5 phiếu trắng) và EVIPA (với 26 phiếu thuận, 7 phiếu chống, 6 phiếu trắng). Đây là bước quan trọng để chuẩn bị cho thủ tục phê chuẩn chính thức.

Theo Nguyễn Quang Dy/ Báo Phụ Nữ TP.HCM

Link bài gốc: https://www.phunuonline.com.vn/minh-bach-va-du-doan-duoc-viec-thuc-thi-evfta-se-dau-xuoi-duoi-lot-a1403519.html

Bài viết Minh bạch và dự đoán được, việc thực thi EVFTA sẽ ‘đầu xuôi đuôi lọt’ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Chiều 12/2, Nghị viện châu Âu (EP) đã bỏ phiếu thông qua Hiệp định thương mại tự do giữa EU và Việt Nam (EVFTA) với 401 phiếu ủng hộ, 192 phiếu chống, 40 phiếu trắng. Cùng với việc thông qua EVFTA, EP đã thông qua Hiệp định Bảo hộ Đầu tư (EVIPA) với tỷ lệ 407 phiếu ủng hộ, 188 phiếu chống, 53 phiếu trắng.

Đây là các hiệp định thương mại tự do và bảo hộ đầu tư có mức độ cam kết sâu rộng, toàn diện bao quát hầu hết các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư đến các vấn đề phát triển bền vững.

Hiệp định EVFTA sẽ có hiệu lực sau 1 tháng kể từ khi hai bên thông báo cho nhau là đã hoàn tất các thủ tục pháp lý sau khi EP phê chuẩn thủ tục cuối là Hội đồng châu Âu tán thành.

Về phía Việt Nam, EVFTA sẽ phải chờ Quốc hội nước ta phê chuẩn vào tháng 5 tới đây và Chủ tịch nước ký ban hành, lúc đó mới được coi là hoàn tất các thủ tục pháp lý. Sau một tháng, EVFTA sẽ được áp dụng trên thực tế.

Riêng với Hiệp định EVIPA còn phải chờ Quốc hội của các nước thành viên Liên minh châu Âu phê chuẩn. Quá trình này có thể kéo dài tới 3 năm hoặc hơn.

Có thể nói với việc thông qua hai Hiệp định EVFTA và EVIPA, đây là những hiệp định quan trọng vì kết nối Liên minh châu Âu với Việt Nam trong nỗ lực hợp tác không chỉ trong lĩnh vực thương mại và kinh tế (mặc dù thương mại và kinh tế là nội dung cốt lõi), mà còn tăng cường mối quan hệ giữa EU và Việt Nam.

Lãnh đạo EP cũng khẳng định là sẽ trông chờ vào hai hiệp định quan trọng này vì thực tế nó quan trọng đối với EU. “Chúng ta cần một thế giới có ít thuế quan hơn, hợp tác nhiều hơn và tôi tin rằng đây là một đóng góp của tất cả chúng ta cho hoà bình và cùng tồn tại giữa tất cả các dân tộc”, người đứng đầu EP, ông David Sassoli nói.

Các chuyên gia trong nước cho rằng, việc EP thông qua EVFTA với tỷ lệ phiếu đồng thuận cao cho thấy vai trò, vị thế và tiềm năng phát triển của Việt Nam. Đối với cả hai hiệp định, số phiếu thuận nhiều hơn tới gấp hai lần rưỡi số phiếu không thuận, cho thấy giới chính trị châu Âu thể hiện rõ nhu cầu của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu.  Và thực tế, cộng đồng doanh nghiệp châu Âu cũng mong muốn hiệp định sớm được áp dụng vì họ đã chờ đợi quá lâu kể từ khi 2 bên đàm phán.

Rõ ràng, khi cả hai Hiệp định EVFTA và EVIPA thực thi, cả Việt Nam và EU đều có lợi. Vì với Hiệp định EVFTA, sẽ dở bỏ hầu hết hàng rào thuế quan; còn với Hiệp định EVIPA sẽ củng cố niềm tin cho doanh nghiệp là họ sẽ được bảo vệ.

Với Hiệp định EVFTA, dự kiến sẽ có hiệu lực vào đầu tháng 7/2020. Khi EVFTA có hiệu lực, 65% hàng xuất khẩu của châu Âu sang Việt Nam sẽ được miễn thuế ngay lập tức. Số còn lại như xe máy, ô tô, dược phẩm, hoá chất, nông sản…, theo lộ trình, sẽ giảm thuế dần dần trong 10 năm. Về phía Việt Nam, 71% hàng xuất khẩu sang các nước thành viên Liên minh châu Âu cũng sẽ được miễn thuế ngay lâp tức. Phần còn lại, thuế cũng sẽ được giảm dần trong vòng 7 năm.

Trong phiên tranh luận cuối cùng tại EP, các Nghị sĩ đưa ra nhiều lập luận đa chiều, nhìn nhận dưới nhiều khía cạnh khác nhau về tác động đối với hai hiệp định vừa ký với Việt Nam. Dù không phải mọi ý kiến đều đồng thuận, nhưng đa số các Nghị sĩ cho rằng cả hai hiệp đình đều có lợi cho hai bên, không chỉ trên lĩnh vực kinh tế mà việc phê chuẩn hai hiệp định sẽ mở ra triển vọng về mục tiêu dài hạn là tiến tới thoả thuận thương mại ở cấp độ cao hơn giữa Liên minh châu Âu với Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Phải khẳng định rằng, Hiệp định EVFTA và IPA được khởi động và kết thúc đàm phán trong bối cảnh quan hệ song phương Việt Nam – EU ngày càng phát triển tốt đẹp, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế – thương mại.

EU hiện đang là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam với kim ngạch hai chiều năm 2019 đạt 56,45 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 41,5 tỷ USD, nhập khẩu từ EU đạt 14,9 tỷ USD. EVFTA là một Hiệp định toàn diện, chất lượng cao và đảm bảo cân bằng lợi ích cho cả Việt Nam và EU, trong đó cũng đã lưu ý đến chênh lệch về trình độ phát triển giữa hai bên.

Nếu được đưa vào thực thi, EVFTA sẽ là cú hích rất lớn cho xuất khẩu của Việt Nam, giúp đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng nông, thủy sản cũng như những mặt hàng Việt Nam vốn có nhiều lợi thế cạnh tranh.

Những cam kết dành đối xử công bằng, bình đẳng, bảo hộ an toàn và đầy đủ cho các khoản đầu tư và nhà đầu tư của nhau trong Hiệp định IPA cũng sẽ góp phần tích cực vào việc xây dựng môi trường pháp lý và đầu tư minh bạch, từ đó Việt Nam sẽ thu hút nhiều nhà đầu tư hơn đến từ EU và các nước khác.

Về mặt chiến lược, việc đàm phán và thực thi các Hiệp định này cũng gửi đi một thông điệp tích cực về quyết tâm của Việt Nam trong việc thúc đẩy sự hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới trong bối cảnh tình hình kinh tế địa chính trị đang có nhiều diễn biến phức tạp và khó đoán định.

Những mốc thời gian chính

Tháng 10 năm 2010: Thủ tướng Chính phủ Việt Nam và Chủ tịch EU đã đồng ý khởi động đàm phán Hiệp định EVFTA.

Tháng 6 năm 2012: Bộ trưởng Công Thương Việt Nam và Cao ủy Thương mại EU đã chính thức tuyên bố khởi động đàm phán Hiệp định EVFTA.

Tháng 12 năm 2015: Kết thúc đàm phán và bắt đầu rà soát pháp lý để chuẩn bị cho việc ký kết Hiệp định.

Tháng 6 năm 2017: Hoàn thành rà soát pháp lý ở cấp kỹ thuật

Tháng 9 năm 2017: EU chính thức đề nghị Việt Nam tách riêng nội dung bảo hộ đầu tư và cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Nhà nước với nhà đầu tư (ISDS) ra khỏi Hiệp định EVFTA thành một hiệp định riêng do phát sinh một số vấn đề mới liên quan đến thẩm quyền phê chuẩn các hiệp định thương mại tự do của EU hay từng nước thành viên. Theo đề xuất này, EVFTA sẽ được tách thành hai hiệp định riêng biệt, bao gồm:

– Hiệp định Thương mại tự do bao gồm toàn bộ nội dung EVFTA hiện nay nhưng phần đầu tư sẽ chỉ bao gồm tự do hóa đầu tư trực tiếp nước ngoài. Với Hiệp định này, EU có quyền phê chuẩn và đưa vào thực thi tạm thời.

– Hiệp định Bảo hộ đầu tư (Hiệp định IPA) bao gồm nội dung bảo hộ đầu tư và giải quyết tranh chấp đầu tư. Hiệp định IPA này phải được sự phê chuẩn của cả Nghị viện Châu Âu và của Nghị viện các nước thành viên thì mới có thể thực thi.

Tháng 6 năm 2018: Việt Nam và EU đã chính thức thống nhất việc tách riêng EVFTA thành hai hiệp định gồm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư (IPA); chính thức kết thúc toàn bộ quá trình rà soát pháp lý Hiệp định EVFTA; và thống nhất toàn bộ các nội dung của Hiệp định IPA.

Tháng 8 năm 2018: Hoàn tất rà soát pháp lý Hiệp định IPA.

Ngày 17 tháng 10 năm 2018: Ủy ban châu Âu đã chính thức thông qua EVFTA và IPA.

Ngày 25 tháng 6 năm 2019: Hội đồng châu Âu đã phê duyệt cho phép ký Hiệp định.

Ngày 30 tháng 6 năm 2019: Việt Nam và EU chính thức ký kết EVFTA và IPA.

Ngày 21 tháng 1 năm 2020: Ủy ban Thương mại Quốc tế Liên minh châu Âu thông qua khuyến nghị phê chuẩn EVFTA.

Theo Phong Cầm/ Nhadautu.vn

Nguồn: https://nhadautu.vn/nghi-vien-chau-au-thong-qua-hiep-dinh-evfta-qua-ngot-sau-mot-thap-nien-dam-phan-d33636.html

Bài viết Nghị viện châu Âu thông qua Hiệp định EVFTA: Quả ngọt sau một thập niên đàm phán đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.