Theo đại diện Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công Thương), bán hàng đa cấp là một ngành được thế giới công nhận và được điều chỉnh chặt chẽ bởi pháp luật Việt Nam. Các doanh nghiệp bán hàng đa cấp chính thống ở Việt Nam đã tồn tại, phát triển trong gần 20 năm qua và đến nay ngành này đã cơ bản được định hình, hoạt động trong quy củ, dưới sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước.

Ông Trịnh Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng cho biết, hoạt động bán hàng đa cấp có đặc thù khác biệt với các phương thức bán hàng khác đó là việc tiếp thị bán hàng được thực hiện bằng truyền miệng, không thực hiện các hình thức quảng cáo, marketing như bán hàng truyền thống. Vì sự khác biệt này, hiện nay tình trạng biến tướng mô hình bất chính, tiềm ẩn hành vi có tính chất lừa đảo núp bóng loại hình kinh doanh theo phương thức đa cấp đang diễn biến rất phức tạp.

Bà Trương Thị Nhi, Chủ tịch Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam cho biết, các đối tượng với nhiều thủ đoạn tinh vi, đánh vào lòng tham và sự thiếu hiểu biết của nhiều người, đã lôi kéo được nhiều thành phần, nhất là các bạn trẻ gia nhập vào mạng lưới đa cấp phi pháp.

“Những vụ việc này không chỉ gây mất an toàn trật tự xã hội mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của ngành kinh doanh đa cấp được pháp luật điều chỉnh và bảo vệ tại Việt Nam cũng như trên thế giới”, bà Trương Thị Nhi nói.

Để xảy ra tình trạng này, theo PGS.TS. Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Thị trường Giá cả (Bộ Tài chính), có 4 nguyên nhân chính. Đó là sự mơ hồ về mô hình kinh doanh đa cấp của người dân, lòng tham của con người muốn làm giàu nhanh, có nhiều chiêu thức rất tinh vi…

Nhấn mạnh những dấu hiệu của kinh doanh đa cấp biến tướng, ông Trịnh Anh Tuấn phân tích, người tiêu dùng cần xác định được 4 biểu hiện chính:

Thứ nhất là không có giấy chứng nhận kinh doanh bán hàng đa cấp.

Thứ hai là sử dụng mô hình bán hàng đa cấp để huy động vốn, tiền ảo…

Thứ ba là không có hàng hóa hoặc hàng hóa chỉ là công cụ để lôi kéo người tham gia.

Thứ tư là nói quá thông tin về cơ hội làm giàu, khởi nghiệp để dụ dỗ người khác tham gia.

“Các doanh nghiệp bán hàng đa cấp chỉ được kinh doanh đối với mặt hàng đăng ký hợp pháp với Bộ Công thương (đáp ứng đủ các điều kiện hoạt động) và chịu sự giám sát của các cơ quan chức năng trong quá trình hoạt động”, ông Trịnh Anh Tuấn khẳng định.

Các hoạt động kinh doanh đa cấp bị cấm bao gồm: Dịch vụ, hàng hóa nhưng không có giấy chứng nhận do Bộ Công Thương cấp; Các hình thức lợi dụng mô hình đa cấp khác không phải là mua bán hàng hóa như tiền ảo, huy động vốn dự án, thương mại điện tử….

Hiện nay, chế tài xử lý hành chính bán hàng đa cấp sẽ dựa theo các quy định của Nghị định 141/2018/NĐ-CP. Đồng thời, có thể xử lý hình sự theo Điều 217a bộ luật Hình sự 2015 về “Tội vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp (thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng, gây thiệt hại từ 500 triệu đồng, hoặc mạng lưới từ 100 người trở lên) hay “Điều 174 về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.

Còn đối với các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp chính thống, để bảo vệ mình các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần có giải pháp riêng. Chủ tịch Hiệp hội Bán hàng đa cấp Việt Nam cho rằng, các doanh nghiệp kinh doanh đa cấp chân chính cần chủ động công tác tuyên truyền và phối hợp với hiệp hội để tuyên truyền cho người tham gia và người tiêu dùng phân biệt rõ các quy định pháp luật và các mô hình biểu hiện bất chính. Xây dựng kế hoạch phân phối và đào tạo người tham gia một cách chuyên nghiệp và có biện pháp triển khai giám sát một cách chặt chẽ.

Đồng thời, doanh nghiệp cần có sự đầu tư xây dựng hệ thống cảnh báo để kịp thời thông tin và phát hiện các trườn hợp sai phạm, các cá nhân bất tuân gây ảnh hưởng đến bản chất và giá trị của ngành bán hàng đa cấp, từ đó kiến nghị và phối hợp với cơ quan chức năng xem xét xử lý đảm bảo hành lamg pháp lý minh bạch, nghiêm túc.

Cùng chung nhận định này, ông Trịnh Anh Tuấn khẳng định, muốn bảo vệ chính mình, doanh nghiệp kinh doanh đa cấp chân chính phải đầu tư, nâng cao chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh sản phẩm đến tay người tiêu dùng, chứ không phải chỉ tiêu thụ trong hệ thống. Quản lý chặt chẽ các hoạt động, tăng cường đào tạo để nhà phân phối kinh doanh đúng pháp luật. Giám sát, theo dõi thị trường chặt chẽ để phát hiện nhưng bất thường của thị trường. Chính doanh nghiệp phải biết được sự bất thường này và có kết nối với Bộ Công Thương để Bộ có thông tin xử lý kịp thời.

Với người dân, để tránh “tiền mất tật mang” trước kinh doanh đa cấp biến tướng, PGS.TS. Ngô Trí Long khuyến cáo, trước khi tham gia cần tìm hiểu về doanh nghiệp đa cấp trên các tiêu chí như giấy chứng nhận đăng ký hoạt động, lịch sử hình thành và hoạt động đa cấp của doanh nghiệp… Người tham gia cũng cần lưu ý phương thức bán hàng, chương trình trả thưởng, hoa hồng của doanh nghiệp…

Tính đến hết năm 2020, trên thị trường có 22 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận hoạt động bán hàng đa cấp hợp pháp, đạt doanh thu hơn 15.400 tỷ đồng trong năm 2020 với tổng số lượng người tham gia hơn 800.000 người. Tổng số thuế các doanh nghiệp này đã nộp về ngân sách Nhà nước đạt hơn 1.800 tỷ đồng.

Hiện, dư địa của kinh doanh đa cấp còn rất lớn. Các chuyên gia phân tích, Việt Nam cũng nằm Top 5 thị trường thế giới tăng doanh thu bán hàng đa cấp nhanh nhất năm 2019, số người bán hàng đa cấp đứng thứ 5 Đông Nam Á, sau Indonesia; Thái Lan; Philipines và Malaysia.

Bài viết 4 dấu hiệu của kinh doanh đa cấp biến tướng và cách “đọc vị” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Theo đó, khi báo chí phản ánh về hoạt động kinh doanh bất động sản có dấu hiệu lừa đảo của Alibaba thì bộ sậu quản lý, các nhân viên tổ chức livestreams trên mạng xã hội, các kênh thông tin khác để phản ứng lại, bêu xấu các phóng viên viết bài.

Hay như trong vụ chống đoàn cưỡng chế khu dự án ma tại xã Tóc Tiên, TX.Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu hồi giữa tháng 6, các nhân viên và an ninh của Alibaba sẵn sàng đập phá phương tiện của chính quyền.

Thậm chí sau đó, ông Luyện còn tổ chức livestreams trên mạng xã hội để có lời lẽ hằn học, xúc phạm đến Chủ tịch UBND xã nói riêng và những người giữ chức vụ trong xã, công an viên nói chung.

Và có rất nhiều sự việc, nhân viên của công ty địa ốc Alibaba đã “sống chết” với công ty, bảo vệ cho ông Luyện. Vì sao như vậy?

Thực tế là trong các dự án ma, ông Luyện và bộ sậu Alibaba đã chủ trương bán với giá cực rẻ cho các nhân viên sale. Đây vốn là khu đất nông nghiệp mà ông Luyện chỉ đạo một số nhân viên cấp quản lý đi thu gom mua, để vẽ ra dự án hoành tráng là đất nền, dự án cao cấp này nọ.

Giá bán của ông Luyện mang tiếng là ưu đãi cho nhân viên nội bộ nhưng cũng đã khá lời so với giá gốc mà ông mua đất nông nghiệp. Các nhân viên mua đất giá rẻ, sử dụng chính đó để đi chào mời, giăng bẫy khách hàng.

Cán bộ điều tra cho hay, hồ sơ đã có thể hiện các nhân viên của Alibaba góp vốn, thực chất là hình thức mua đất ở từng khu đất cụ thể.

Do đó, trong khoảng 1 năm trở lại đây, khi mà địa ốc Alibaba bị báo chí phanh phui, bị Công an tập trung điều tra thì các nhân viên Alibaba liên tục đứng ra bảo vệ cho công ty nói chung và bản thân ông Luyện nói riêng. Vì dễ hiểu, trong Alibaba có phần tiền của các nhân viên này đóng vào.

Khi Alibaba đổ sập thì đồng nghĩa với việc họ mất tiền. Suy cho cùng trong vụ án Alibaba, những nhân viên của công ty nào cũng là những nạn nhân.

Bất động sản theo kiểu đa cấp tinh vi

Nguyễn Thái Luyện và bộ sậu Alibaba đã tinh vi khi tổ chức kinh doanh, môi giới bất động sản theo hình thức đa cấp.

Khi các nhân viên kéo thêm người tham gia vào công ty thì lập tức được thăng chức dần dần. Do đó nhiều nhân viên nỗ lực kéo người tham gia vào “tập đoàn” để thành… lãnh đạo.

Thông tin từ cơ quan Công an cho hay, tính đến thời điểm hiện tại lượng nhân viên của Alibaba và các công ty con đã lên đến 2.600 người. Tuy nhiên, Công an cho rằng, con số nhân viên hay cộng tác viên của Alibaba có thể còn đông hơn nữa.

Thủ đoạn khác là bộ sậu Alibaba trong các đợt định kỳ bổ nhiệm cấp quản lý dựa vào hiệu quả công việc đã có tổ chức trao thưởng các vật phẩm, điển hình thường là ô tô.

Trong giai đoạn đầu năm nay, Alibaba có 1 vài lần tổ chức định kỳ theo tháng để trao thưởng cho các nhân viên gọi là Super Sale. Đến nay hé lộ, nguồn tiền mà Alibaba sử dụng mua ô tô để trao thưởng cho nhân viên thực tế là tiền khách hàng đóng vào, bị lừa mua đất ở khắp nơi.

Hiện Bộ Công an và Công an TP.HCM, các tỉnh thành khác đang tập trung mở rộng điều tra về công ty Alibaba và các công ty con.

Theo Linh An/ Vietnamnet

Bài viết Lý giải nhân viên “sống chết” với địa ốc Alibaba và Nguyễn Thái Luyện đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Thông tin từ Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Bộ Công Thương) cho biết, thực hiện kế hoạch thanh tra của Bộ Công Thương năm 2019, vừa qua Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng (Cục CT&BVNTD) đã phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai thanh tra chuyên ngành việc chấp hành pháp luật về kinh doanh theo phương thức đa cấp đối với Công ty TNHH MTV New Image Việt Nam và Công ty TNHH Thiên Sư Việt Nam.

Theo đó, Công ty TNHH MTV New Image Việt Nam được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp số 032/QLCT-GCN ngày 27 tháng 02 năm 2015 và được sửa đổi, bổ sung lần thứ 5 ngày 12 tháng 3 năm 2019 với địa chỉ trụ sở chính tại tầng 4, số 4 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Đa Kao, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Công ty TNHH MTV New Image Việt Nam kinh doanh 11 loại sản phẩm là thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và mỹ phẩm nhập khẩu các loại được nhập khẩu thông qua Công ty TNHH Ảnh Mới. Năm 2018, doanh thu từ hoạt động bán hàng đa cấp của Công ty đạt hơn 1.430 tỷ đồng.

Kết quả kiểm tra cho thấy, những tồn tại, hạn chế của Công ty như có người tham gia bán hàng đa cấp tại các tỉnh nơi Công ty chưa được cấp xác nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, lưu hành hợp đồng không đúng mẫu đã đăng ký, chỉ định đào tạo viên không đáp ứng điều kiện của pháp luật để đào tạo cơ bản cho người tham gia bán hàng đa cấp

Công ty lưu hành danh mục hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp không đúng danh mục đã thông báo/đăng ký với cơ quan có thẩm quyền.

Với những tồn tại trên, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng đã ban hành Quyết định số 75/QĐ-XPVPHC xử phạt Công ty TNHH MTV New Image Việt Nam số tiền 250 triệu đồng về 4 hành vi vi phạm đồng thời yêu cầu Công ty khắc phục các tồn tại, hạn chế này.

Tiếp đó là Công ty TNHH Thiên Sư Việt Nam, có mã số doanh nghiệp 0800480475, đăng ký lần đầu ngày 02 tháng 12 năm 2008 tại Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương, đăng ký thay đổi gần nhất (lần thứ 9) ngày 21 tháng 06 năm 2018; đại diện theo pháp luật là ông Zhang Zhong Tao.

Công ty TNHH Thiên Sư Việt Nam được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp số 008/QLCT-GCN ngày 23 tháng 12 năm 2014 và được sửa đổi, bổ sung lần gần nhất (lần 10) ngày 15 tháng 3 năm 2019 với địa chỉ trụ sở chính tại Khu công nghiệp Đại An, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.

Từ ngày 29/3/2019, Công ty áp dụng danh mục hàng hóa gồm 26 sản phẩm, trong đó có 2 sản phẩm thực phẩm chức năng; 13 thực phẩm chức năng kết hợp bảo vệ sức khỏe; 3 dụng cụ chăm sóc sức khỏe; 5 hóa mỹ phẩm kết hợp sản phẩm chăm sóc cá nhân; 2 sản phẩm chăm sóc gia đình; 1 thực phẩm thường. Năm 2018, doanh thu từ hoạt động bán hàng đa cấp của Công ty đạt hơn 167 tỷ đồng.

Kết quả kiểm tra phát hiện các tồn tại, hạn chế như, hệ thống công nghệ thông tin của Công ty không cung cấp cho người tham gia bán hàng đa cấp đầy đủ các thông tin cơ bản theo quy định; Trang thông tin điện tử của Công ty không cập nhật danh sách Đào tạo viên theo quy định; Không vận hành hệ thống thông tin liên lạc để tiếp nhận, giải quyết thắc mắc, khiếu nại của người tham gia bán hàng đa cấp;

Công ty có người tham gia bán hàng đa cấp tại các tỉnh nơi Công ty chưa được cấp xác nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp; Ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp với cá nhân không đủ điều kiện tham gia bán hàng đa cấp theo quy định của pháp luật; Không đăng ký sửa đổi, bổ sung giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp khi có thay đổi mẫu hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp;

Ký hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp không bao gồm đầy đủ các nội dung cơ bản theo quy định của pháp luật; Không thanh toán hoa hồng, tiền thưởng, khuyến mại và các lợi ích kinh tế khác bằng tiền cho người tham gia bán hàng đa cấp dưới hình thức chuyển khoản qua ngân hàng; Công ty chỉ định đào tạo viên không đáp ứng điều kiện của pháp luật để đào tạo cơ bản cho người tham gia bán hàng đa cấp.

Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng đã ban hành Quyết định số 76/QĐ-XPVPHC xử phạt Công ty TNHH Thiên Sư Việt Nam số tiền 585.000.000 đồng (năm trăm tám mươi năm triệu đồng) về 9 hành vi vi phạm đồng thời yêu cầu Công ty khắc phục các tồn tại, hạn chế này.

Theo Minh Chí/ Công Luận

Bài viết Xử phạt hai doanh nghiệp do sai phạm trong kinh doanh đa cấp đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.