“Bẫy thu nhập trung bình” đe dọa tới triển vọng tăng trưởng kinh tế

Việt Nam đặt mục tiêu, tới năm 2045 sẽ trở thành một quốc gia có thu nhập cao. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, mục tiêu này đang bị rung lắc bởi đại dịch COVID-19, cũng như một số tác động khác từ bên ngoài, như chiến sự giữa Nga – Ukraine, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất,…

Tuy nhiên, theo ý kiến của đại diên Ngân hàng Thế giới (WB) tại một hội thảo do WB tổ chức sáng nay (18/5) về tình hình kinh tế Việt Nam, WB đánh giá, Việt Nam còn một số trở ngại nữa để thực hiện mục tiêu này, đó chính là “bẫy thu nhập trung bình”.

Theo WB, giống như hầu hết các quốc gia trên thế giới, Việt Nam sẽ phải tìm cách tái thiết tốt hơn sau đại dịch COVID-19 và đáp ứng tham vọng trở thành một nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2045.

Bà Carolyn Turk, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho rằng: Con đường này khó khăn và gian nan, vì chỉ có một số rất ít quốc gia có thể chuyển từ vị trí thu nhập trung bình lên vị trí thu nhập cao trong 50 năm qua.

“Hàn Quốc chắc chắn là một trong những ví dụ thành công nhất khi tăng thu nhập bình quân đầu người lên gấp 6 lần trong 25 năm sau khi đạt mức thu nhập bình quân đầu người tương đương với mức của Việt Nam hiện nay. Ngược lại, Thái Lan chỉ tăng thu nhập bình quân đầu người của mình lên được 2,7 lần trong cùng một khung thời gian”, đại diện WB nói.

Để vượt qua được “bẫy thu nhập trung bình”, bà Carolyn Turk cho rằng, điều này phụ thuộc vào chính sự điều hành của các cơ quan quản lý Việt Nam. Kèm theo đó, Việt Nam cũng cần thay đổi thể chế, tinh gọn bộ máy quản lý để hoạt động hiệu quả hơn.

Theo đại diện WB, trước đây, Việt Nam đã có rất nhiều cơ hội để bứt phá, điển hình là quyết định táo bạo chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vào năm 1986, khi đất nước bên bờ vực sụp đổ về kinh tế.

Chính phủ cũng đã mạnh dạn cải cách thể chế, bằng cách củng cố Bộ Công Thương.  khi tiến hành đẩy mạnh tự do hóa thương mại vào giữa những năm 1990 hoặc sử dụng các công cụ thị trường để khuyến khích nông dân vào những năm 1980.

Gần đây nhất, Việt Nam đã phản ứng chính sách đối với cuộc khủng hoảng COVID-19 cũng là một minh họa tốt. Tuy nhiên, dù có cơ hội, nhưng các triển khai không đồng đều đã làm giảm triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Thay đổi thể chế thế nào?

Khi nền kinh tế Hàn Quốc trưởng thành trong những năm 1980, các thể chế tồn tại từ những năm 1960 và 1970 bắt đầu tỏ ra yếu kém trong xử lý những thay đổi kinh tế và xã hội đang diễn ra mạnh mẽ trong nước.

Chính phủ Hàn Quốc đã nhận ra và giải quyết vấn đề đang nổi lên này bằng cách áp dụng những cải cách táo bạo, tương tự như những cải cách mà nền tảng đề xuất cho Việt Nam trong báo cáo này nhấn mạnh.

Đơn cử, các nhà chức trách Hàn Quốc đã thay thế các kế hoạch kinh tế 5 năm bằng các chương trình nghị sự sáng tạo để cải thiện việc lập kế hoạch và trở nên linh hoạt hơn trong các quy trình ra quyết định.

Đồng thời, Hàn Quốc sáp nhập Ban Kế hoạch kinh tế với Bộ Tài chính và kinh tế để củng cố khung định chế, và thành lập Ủy ban Cải cách quy định để thúc đẩy các thủ tục tinh giản và sử dụng các công cụ thị trường.

Thực tế, tại Việt Nam đã xuất hiện các dấu hiệu cho thấy tốc độ cải cách thể chế trong vài năm gần đây.

Cụ thể,  Bộ Nội vụ hiện đang chuẩn bị kế hoạch tổng thể tiếp theo về cải cách hành chính. Kế hoạch này có thể vượt ra khỏi cách tiếp cận tiệm tiến truyền thống được sử dụng cho đến nay.

Mục tiêu là tinh giản chính quyền trung ương bằng cách cắt giảm các bộ, trong đó tập trung cụ thể vào hiệu quả hoạt động của một số bộ cụ thể có trách nhiệm chồng chéo nhau trong các lĩnh vực của họ, chẳng hạn như lĩnh vực giao thông và xây dựng, tài chính và kế hoạch và đầu tư, và các công việc liên quan đến dân tộc và tôn giáo.

Cũng có thể xem xét thêm các điều chỉnh cần thiết để tăng cường các sắp xếp thể chế nhằm giải quyết các chương trình nghị sự phức tạp và xuyên suốt liên quan đến biến đổi khí hậu, phát triển kỹ năng và chuyển đổi số.

Trước hiện tượng này, đại diện WB cho rằng, Việt Nam phải đẩy nhanh tốc độ cải cách thể chế, để tránh nguy cơ rơi vào “bẫy thể chế thu nhập trung bình”.

Bài viết “Bẫy thu nhập trung bình” đe dọa tới triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Theo Sở Giao thông Vận tải (GTVT) TP HCM, hiện nay các công trình kết nối giữa TP HCM với tỉnh Long An để đi về miền Tây chưa nhiều, việc kết nối với sân bay Long Thành (tỉnh Đồng Nai) rồi mở rộng kết nối với tỉnh Tây Ninh là vô cùng quan trọng. Vì vậy, thành phố sẽ ưu tiên bố trí vốn để đầu tư các công trình giao thông theo 3 hướng kết nối trên.

8 dự án “khủng” được ưu tiên đầu tư

Nói cụ thể về kế hoạch thực hiện, đại diện Sở GTVT TP HCM thông tin giai đoạn 2021-2025, sẽ có 8 dự án được thành phố ưu tiên đầu tư vốn để thực hiện, trong đó 6 dự án kết nối với tỉnh Long An, 1 dự án kết nối với tỉnh Đồng Nai, 1 dự án kết nối với tỉnh Tây Ninh.

Trong 6 dự án kết nối với tỉnh Long An, dự án đầu tiên cần kể đến là mở rộng đường Nguyễn Văn Bứa. Cụ thể, dự án mở rộng đường Nguyễn Văn Bứa (đoạn Ngã ba Giồng – cầu Tỉnh lộ 9) kết nối với Đường tỉnh 824 (huyện Đức Hòa) tại vị trí cầu Lớn (kết nối hiện hữu) dài 22 km (TP HCM 7,3 km, Long An 15 km) lên 4 làn xe, với tổng vốn đầu tư dự kiến là 2.412 tỉ đồng.

Dự án thứ 2 là dự án đường Võ Văn Kiệt nối dài (huyện Bình Chánh) kết nối Khu Công nghiệp Hải Sơn – Tân Đô (huyện Đức Hòa, tỉnh Long An). Với dự án này, phía tỉnh Long An đã có đường nối hiện hữu, phía TP HCM cần bổ sung quy hoạch từ Vành đai 3 đến ranh Long An. Dự án có tổng mức đầu tư dự kiến là 3.300 tỉ đồng. Dự án thứ 3 là mở mới đường Tây Bắc dài khoảng 19,8 km, điểm đầu tại Quốc lộ 1 (quận Bình Tân) và điểm cuối tại Vành đai 4, gần thị trấn Hậu Nghĩa (tỉnh Long An) với chi phí đầu tư dự kiến là 6.460 tỉ đồng.

Dự án thứ 4 là mở rộng Quốc lộ 50 đi qua huyện Bình Chánh (TP HCM) và huyện Cần Giuộc (tỉnh Long An), dự án này vừa được HĐND TP thông qua với mức đầu tư dự kiến là 2.150 tỉ đồng nâng cấp. Dự án thứ 5 là dự án đường song song Quốc lộ 50, kết nối đường Trục động lực, huyện Cần Giuộc với tổng mức đầu tư dự kiến là 4.300 tỉ đồng. Dự án cuối cùng là kết nối đường Lê Văn Lương với đường tỉnh 826C (huyện Cần Giuộc) tại vị trí cầu Rạch Dơi đang được TP HCM lập quy hoạch điều chỉnh, chi phí đầu tư khoảng 1.030 tỉ đồng.

Để kết nối TP HCM với sân bay Long Thành nói riêng, tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu nói chung, TP ưu tiên bố trí vốn đầu tư tuyến đường trên cao đi dọc theo Đường tỉnh 25C vượt sông Đồng Nai, theo đường trục Bắc – Nam kết nối với sân bay Long Thành. Tuyến đường này có quy mô 7-10 làn xe, vốn đầu tư gần 10.000 tỉ đồng.

Riêng dự án được đánh giá cấp thiết cần trung ương ưu tiên nguồn vốn là đường cao tốc

TP HCM – Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh). Với dự án này, Sở GTVT TP HCM vừa có văn bản gửi UBND TP báo cáo tiến độ thực hiện các thủ tục đầu tư. Dự án có điểm bắt đầu từ đường Vành đai 3 thuộc huyện Củ Chi, đi song song Quốc lộ 22 hiện hữu. Điểm cuối kết nối vào Quốc lộ 22, khu vực cửa khẩu Mộc Bài. Dự án chia 2 giai đoạn, giai đoạn 1 chiều dài 50 km, đoạn qua

TP HCM là 23,7 km, còn lại qua địa phận tỉnh Tây Ninh, vốn đầu tư khoảng 15.900 tỉ đồng.

Những việc phải làm

Đánh giá tính cấp thiết của các dự án liên kết vùng kể trên, đại diện Sở GTVT TP khẳng định đó là việc cần làm ngay. Bởi để TP HCM phát triển bền vững thì giao thông phải đi đầu. Theo đó, bên cạnh những dự án chuyển tiếp, những dự án cấp bách thì việc sớm hình thành các tuyến vành đai, tuyến quốc lộ, cao tốc có tính liên kết vùng được thành phố đặt mục tiêu hoàn thiện trong giai đoạn 2021-2025. “Khi các dự án mang tính liên kết vùng đưa vào sử dụng không chỉ giúp tăng năng lực giao thông cho khu vực mà còn tạo sức bật phát triển kinh tế – xã hội các tỉnh, thành và TP HCM” – đại diện Sở GTVT TP đánh giá.

Cụ thể, chùm dự án kết nối TP HCM với tỉnh Long An sẽ kết nối với các tỉnh miền Tây. Khi các tuyến đường này được hình thành, nâng cấp giúp chia sẻ lượng phương tiện đang quá tải trên tuyến Quốc lộ 1, Tỉnh lộ 10. Riêng tuyến đường trên cao đi dọc Đường tỉnh 25C vượt sông Đồng Nai cùng với việc mở rộng cao tốc TP HCM – Long Thành – Dầu Giây là 2 trục giao thông huyết mạch giúp kết nối TP HCM với sân bay quốc tế Long Thành khi sân bay này đưa vào khai thác năm 2025. Nếu không sớm đầu tư, mở rộng 2 tuyến huyết mạch này thì việc kết nối từ TP HCM đến sây bay Long Thành sẽ quá tải.

Riêng đường cao tốc TP HCM – Mộc Bài, hiện HĐND tỉnh Tây Ninh có nghị quyết thông qua đầu tư, còn TP HCM thì vẫn chờ UBND trình HĐND thông qua nghị quyết. Để thúc đẩy quá trình xét duyệt, Sở GTVT TP vừa có văn bản kiến nghị UBND TP xem xét, báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy, HĐND TP đồng thuận về đề xuất thực hiện dự án để sớm có cơ sở triển khai trong thời gian tới. “Càng triển khai trễ chừng nào thì chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng càng tăng, nguy cơ ảnh hưởng tiến độ dự án là rất lớn” – đại diện Sở GTVT TP nêu.

Đồng quan điểm, ông Lương Minh Phúc, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư các công trình giao thông TP HCM, nhấn mạnh thêm nhóm các dự án kết nối vùng là một trong 4 nhóm được đề xuất ưu tiên bố trí vốn là hoàn toàn hợp lý, bởi đây là những dự án cấp thiết, có sức nặng để hoàn thành đa mục tiêu. “Nguồn vốn cho hạ tầng giao thông ở TP HCM chỉ đạt khoảng 40% so với nhu cầu. Do đó trong 5 năm tới, thành phố đã và đang tính toán kêu gọi các nguồn vốn xã hội hóa, khai thác nguồn lực quỹ đất dọc các tuyến đường chuẩn bị đầu tư để tăng nguồn vốn triển khai các dự án nêu trên” – ông Lương Minh Phúc nói.

“Không chỉ các dự án kết nối nêu trên, trong giai đoạn 2021-2025, những dự án ở cửa ngõ như mở rộng Quốc lộ 22, Quốc lộ 13, Quốc lộ 1, xây dựng cầu Cát Lái… cũng được TP HCM ưu tiên bố trí vốn để tạo sức bật phát triển kinh tế – xã hội”.

Ông LƯƠNG MINH PHÚC, Giám đốc Ban Quản lý dự án

đầu tư các công trình giao thông TP HCM

Bài viết TP HCM ưu tiên hàng chục ngàn tỉ đồng kết nối vùng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn vừa ký ban hành Kế hoạch về việc triển khai công tác lập điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.

CẦN THIẾT ĐIỀU CHỈNH SAU 10 NĂM TRIỂN KHAI

Tại văn bản 129/QĐ-UBND, ký ngày 25/5/2021, lãnh đạo thành phố cho biết, việc điều chỉnh là cần thiết do trong 10 năm qua, một số quy định pháp luật liên quan đến lĩnh vực quy hoạch đô thị đã được sửa đổi, bổ sung, ban hành mới. Bên cạnh đó đã có sự điều chỉnh về chiến lược phát triển kinh tế – xã hội cấp quốc gia, cấp vùng, ảnh hưởng tới tính chất, chức năng, định hướng phát triển Thủ đô.

Mục tiêu việc điều chỉnh lần này là nhằm triển khai đồng thời, bảo đảm lồng ghép thống nhất các nội dung với quy hoạch thành phố Hà Nội đang triển khai, tránh trường hợp thiếu sự đồng bộ thống nhất, phải điều chỉnh sau này.

Theo yêu cầu của lãnh đạo thành phố, việc triển khai công tác lập điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô sẽ chú trọng vào 3 nội dung cụ thể.

Thứ nhất, tổ chức rà soát, đánh giá Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26-7-2011.

Về việc này, Uỷ ban nhân dân thành phố giao Sở Quy hoạch chủ trì, tập trung rà soát tình hình lập, triển khai các quy hoạch có liên quan, các dự án đầu tư theo quy hoạch được duyệt và kế hoạch thực hiện quy hoạch; đánh giá dân số hiện trạng, dân số theo quy hoạch được duyệt và khả năng phát triển.

Đồng thời đánh giá các nội dung đã thực hiện, các tác động, hiệu quả của việc thực hiện theo quy hoạch được duyệt; các chỉ tiêu về hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật tại từng khu vực và toàn thành phố; đánh giá các vấn đề tồn tại, bất cập trong quá trình triển khai, những khó khăn vướng mắc, nguyên nhân khách quan và chủ quan trong quá trình triển khai thực hiện; phân tích những yếu tố mới trong quá trình triển khai thực hiện quy hoạch và phát triển kinh tế – xã hội, yêu cầu xây dựng phát triển Thủ đô sắp tới; kiến nghị và đề xuất.

Thời gian thực hiện công việc rà soát được tiến hành từ 8/5 – 30/6/2021.

Nội dung thứ hai là tổ chức lập nhiệm vụ quy hoạch điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050. UBND thành phố giao Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội là đơn vị tổ chức thực hiện: Tổ chức lập, trình Bộ Xây dựng thẩm định và báo cáo Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Nhiệm vụ quy hoạch điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050; tổ chức lấy ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư có liên quan; tổ chức xin ý kiến phản biện các tổ chức hội xã hội nghề nghiệp, các chuyên gia về lĩnh vực quy hoạch – kiến trúc.

Tiến độ thực hiện từ 8/5 – 30/7/2021.

LẤY Ý KIẾN RỘNG RÃI VỀ ĐỒ ÁN ĐIỀU CHỈNH

Nội dung thứ ba là tổ chức triển khai lập Đồ án quy hoạch điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô. Công việc này tiếp tục được giao cho Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội tiến hành, sau khi nhiệm vụ quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Theo đó, Viện quy hoạch cần chuẩn bị tổ chức lập đồ án quy hoạch (trong vòng 12 tuần); Xin ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư có liên quan (khoảng 16 tháng); Xem xét, tổ chức xin ý kiến phản biện, góp ý của các chuyên gia, các tổ chức xã hội nghề nghiệp, báo cáo, trình Ủy ban nhân dân thành phố để báo cáo Thường trực, Ban Thường vụ Thành uỷ và Ban Chấp hành Đản bộ thành phố thông qua (khoảng 3 tháng); Hoàn chỉnh báo cáo Uỷ ban nhân dân Thành phố để trình Bộ Xây dựng thẩm định báo cáo Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đồ án quy hoạch (khoảng 1 tháng)…

Uỷ ban nhân dân Thành phố Hà Nội cũng phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị sở, ngành; UBND các quận, huyện, thị xã trong việc thực hiện và phối hợp thực hiện các công việc liên quan.

Trong đó, Sở Quy hoạch – Kiến trúc chịu trách nhiệm về nội dung rà soát, đánh giá quy hoạch chung xây dựng Thủ đô; tham mưu cho Uỷ ban nhân dân thành phố trong tổ chức lập, trình Bộ Xây dựng thẩm định nhiệm vụ và đồ án quy hoạch điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung xây dựng Thủ đô; Phối hợp với Sở Kế hoạch – Đầu tư đảm bảo lồng ghép thống nhất nội dung giữa Quy hoạch thành phố Hà Nội với Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.

Viện Quy hoạch là cơ quan tổ chức lập quy hoạch, chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ triển khai tổ chức lập, trình Bộ Xây dựng thẩm định nhiệm vụ và đồ án quy hoạch điều chỉnh; Sở Kế hoạch – Đầu tư chủ trì, phối hợp cùng Sở Tài chính xem xét, bố trí từ nguồn vốn đầu tư công cho công tác lập quy hoạch theo quy định…

Bài viết Hà Nội triển khai lập điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.