Trong nhiều thập kỷ, toàn cầu hóa đã làm tăng sự đa dạng và giảm chi phí thực phẩm. Giờ đây, đại dịch Covid-19, chiến tranh ở Ukraine và những gián đoạn toàn cầu khác đã làm rối loạn chuỗi cung ứng dẫn đến giá cả tăng đến chóng mặt.

Ước tính, tại Hoa Kỳ, tỷ lệ lạm phát giá lương thực đạt mức cao nhất trong nhiều thập kỷ. Đồng thời, ở nhiều nơi khác, giá đó vượt xa mức giá tiêu dùng chung. Trong khi lạm phát lương thực đã hạ nhiệt trong những tuần gần đây, giá lương thực trên toàn cầu vẫn cao hơn 25% so với trước khi Covid-19 xảy ra vào đầu năm 2020, theo Chỉ số giá lương thực của Liên hợp quốc.

Các yếu tố đẩy giá lên cao bao gồm: sự gián đoạn sản xuất và vận chuyển do đại dịch và tác động của cuộc chiến ở Ukraine đối với giá năng lượng và ngũ cốc. Mặc dù những vấn đề đó có thể giảm bớt và một số nhà cung cấp sẽ cố gắng tìm nguồn cung ứng gần hơn, dẫu vậy, giá cả sẽ thay đổi thường xuyên hơn.

Thực phẩm và đồ uống cũng giống như nhiều hàng hóa được sản xuất từ ô tô đến iPhone, thường bao gồm các linh kiện từ khắp nơi trên thế giới. Bánh pizza kiểu Mỹ có thể phủ giăm bông từ Tây Ban Nha và nước sốt Mexico. Rượu whisky Scotch đôi khi được làm bằng lúa mạch Ukraine. Nhìn chung, gần 1/4 xuất khẩu lương thực toàn cầu hiện có thành phần nước ngoài, theo dữ liệu từ Tổ chức Thương mại Thế giới.

Susan Wachter, giáo sư tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania chuyên nghiên cứu về lạm phát nhận định: “Khi mọi người nghĩ về thương mại toàn cầu hóa, họ không nghĩ rằng một trong những thành phần chính của toàn cầu hóa là chuỗi thực phẩm. Bà nói thêm: “Sự phức tạp ngày càng tăng của chuỗi thực phẩm trên khiến nguồn cung cấp thực phẩm rất dễ bị tổn thương trước những cú sốc về nguồn cung.

Dự kiến, trong những năm tới, giá lương thực sẽ tiếp tục biến động do tình trạng thiếu năng lượng, các vấn đề về nguồn cung đối với các mặt hàng nông nghiệp chủ chốt và giá phân bón cao. Bộ Nông nghiệp Mỹ dự đoán giá lương thực của Mỹ sẽ tăng từ 3% đến 4% trong năm tới, trên mức lịch sử.

Trong thời hiện đại, khối lượng và sự đa dạng của thực phẩm xuyên biên giới tăng vọt khi thế giới toàn cầu hóa. Theo Bộ Nông nghiệp, Hoa Kỳ đã nhập khẩu khoảng 18,3% giá trị thực phẩm và đồ uống vào năm 2020, tăng từ 13,2% vào năm 2008. Trên toàn cầu, tỷ lệ tiêu thụ lúa mì có nguồn gốc từ nước ngoài đã tăng lên 25% vào năm 2019 từ mức 17% vào năm 1995.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp của Liên Hợp Quốc, vào năm 2019, một quốc gia có nhiều khả năng hình thành liên kết thương mại nông sản và thực phẩm trực tiếp với một quốc gia khác hơn 50% so với năm 1995.

Lợi ích to lớn trong sản xuất nông nghiệp và sản xuất lương thực, toàn cầu hóa và chi phí vận chuyển thấp hơn đều giúp mở rộng sự lựa chọn và giữ giá cho người tiêu dùng.

Hơn nữa, nguồn cung cấp thực phẩm đa dạng đôi khi có thể bảo vệ chống lại sự biến động giá cả. Chẳng hạn, một quốc gia bị mất mùa có thể nhờ đến phần còn lại của thế giới để tăng nguồn cung của mình.

Tuy nhiên, các sự kiện trong những năm gần đây đã phơi bày những rủi ro đối với chuỗi thực phẩm toàn cầu hóa. Khi Covid19 tấn công vào đầu năm 2020, các địa điểm sản xuất thực phẩm, biên giới và trang trại phải đóng cửa trong khi chi phí vận chuyển tăng do tắc nghẽn cảng và thiếu container và phương tiện vận tải.

Vào cuối năm ngoái, 90% các công ty thực phẩm và đồ uống của Châu Âu và Hoa Kỳ chia sẻ họ đã gặp phải những thách thức đáng kể trong việc đảm bảo đầu vào và đưa sản phẩm ra thị trường.

Cuisine Solutions, một nhà sản xuất thực phẩm đóng gói chân không có trụ sở tại Virginia, thường trả khoảng 3.000 USD để thuê một công-ten-nơ vận chuyển nguyên liệu từ châu Á đến Mỹ trước đại dịch. Con số đó đã lên tới 30.000 đô la trước khi ổn định ở mức khoảng 4.500 đô la bây giờ.

Với nguồn cung cấp tài xế xe tải ngắn hơn so với trước đại dịch, chi phí vận chuyển công-ten-nơ đó từ cảng Baltimore đến một trong những nhà máy của công ty ở Pennsylvania đã tăng gấp ba lần lên 4.500 đô la. Trong khi đó, con cá pirarucu khổng lồ của Amazon mà công ty đã nhập khẩu trong nhiều năm để phục vụ các bữa ăn trên máy bay hạng thương gia trở nên đắt đỏ đến mức công ty phải ngừng giao dịch.

Felipe Hasselmann, giám đốc điều hành của Cuisine Solutions giãi bày: “Mọi thứ đang hoạt động hoàn hảo thì đại dịch xảy ra”

Brexit là một ví dụ khác về sự thay đổi chính trị và kinh tế có khả năng gây ra những rủi ro lâu dài cho chuỗi cung ứng thực phẩm. Cuộc bỏ phiếu ban đầu của Vương quốc Anh để rời khỏi Liên minh châu Âu đã dẫn đến sự sụt giảm giá trị của đồng bảng Anh và việc rời khỏi thực tế vào năm 2020. Cả hai đều làm cho thực phẩm nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn.

Người tiêu dùng sẽ không đánh mất sở thích của họ đối với ẩm thực toàn cầu giá cả phải chăng. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết họ nên mong đợi những đợt biến động tiếp theo vì các sự kiện đột phá làm tổn hại đến chuỗi cung ứng, ảnh hưởng không nhỏ đến giá thực phẩm.

Điệp Nguyễn (Theo WSJ) | Nhà báo & Công luận

Bài viết Giá thực phẩm toàn cầu đang hỗn loạn, vì sao? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Giá lương thực toàn cầu đã tăng trong vài tháng qua. Các nhà theo dõi ngành nông sản cho biết, gạo, một loại lương thực chính ở phần lớn các nước châu Á, có thể sẽ là thứ tiếp theo tăng giá.

Giá của nhiều loại thực phẩm, từ lúa mì và các loại ngũ cốc khác đến thịt và dầu, đã tăng vọt. Điều đó được thúc đẩy bởi một loạt các yếu tố, bao gồm chi phí phân bón và năng lượng tăng cao trong năm qua cũng như cuộc chiến Nga-Ukraine.

Các lệnh cấm xuất khẩu lương thực theo đó cũng tăng lên nhiều hơn ở các quốc gia, chẳng hạn như các lệnh cấm xuất khẩu lúa mì từ Ấn Độ, lệnh cấm xuất khẩu yến mạch, đường, lúa mì của Ukraine và cấm xuất khẩu dầu cọ của Indonesia.

Gạo có thể sẽ là nông sản tiếp theo gia tăng giá mạnh mẽ trong thời gian tới. Chỉ số giá lương thực của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc được công bố vào tuần trước đã cho thấy giá gạo quốc tế tăng tháng thứ 5 liên tiếp lên mức cao nhất trong 12 tháng.

Các chuyên gia cho biết, mặc dù sản xuất lúa gạo vẫn rất dồi dào nhưng giá lúa mì tăng và chi phí canh tác nói chung cao hơn, sẽ khiến giá gạo trở thành mối quan tâm tiếp theo.

Sonal Varma, nhà kinh tế trưởng tại ngân hàng Nhật Bản Nomura, cho biết: “Chúng ta cần theo dõi giá gạo trong tương lai, vì giá lúa mì tăng có thể dẫn đến việc nhiều nơi sẽ thay thế lúa mì bằng gạo , làm tăng nhu cầu gạo và giảm lượng dự trữ hiện có.”

Nguy cơ chủ nghĩa bảo hộ

Bà Sonal Varma nói với CNBC “Street Signs Asia” rằng: “Các biện pháp bảo hộ thực sự đang làm trầm trọng thêm áp lực giá cả lương thực ở cấp độ toàn cầu vì nhiều lý do khác nhau”. Bà cho biết thêm, chi phí thức ăn và phân bón cho canh tác đã tăng lên và giá năng lượng đang cộng thêm vào chi phí vận chuyển hàng hóa.

Varma cho biết: “Vì vậy, có nguy cơ chúng ta sẽ thấy chủ nghĩa bảo hộ lương thực từ các quốc gia xuất hiện nhiều hơn.”

Tuy nhiên, bà cho rằng rủi ro đối với gạo vẫn ở mức thấp do tồn kho gạo toàn cầu đang dồi dào và thu hoạch ở Ấn Độ dự kiến sẽ khả quan vào mùa hè này.

Cuộc chiến của Nga với Ukraine đã làm tăng giá lúa mì. Cả hai quốc gia đều là những nhà xuất khẩu lúa mì lớn, và cuộc xâm lược của Nga đã làm gián đoạn hoạt động canh tác và phá hủy hoạt động xuất khẩu ngũ cốc từ nước này. Giá lúa mì đã tăng hơn 50% so với một năm trước.

Chỉ riêng vào ngày thứ 2 của tuần trước, giá lúa mì đã tăng 4% sau khi quân đội Nga phá hủy một trong những bến xuất khẩu ngũ cốc lớn nhất của Ukraine.

Trước đó, một báo cáo của Reuters dẫn lời một quan chức chính phủ Thái Lan vào cuối tháng 5 cho hay, Thái Lan và Việt Nam đã đàm phán về một thỏa thuận để tăng giá xuất khẩu gạo của mình.

Bốn nhà xuất khẩu gạo nói với Reuters rằng các thương nhân gạo đã mua nhiều gạo của Ấn Độ hơn trong hai tuần qua.

David Laborde, chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế, nói với CNBC: “Ngay bây giờ, tôi sẽ lo lắng hơn nhiều khi Ấn Độ áp dụng lệnh cấm xuất khẩu gạo trong những tuần tới – giống như lệnh cấm xuất khẩu lúa mì và đường của họ.”

Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Ấn Độ và Trung Quốc là hai nhà sản xuất gạo hàng đầu thế giới, chiếm hơn một nửa tổng sản lượng toàn cầu. Việt Nam lớn thứ năm, trong khi Thái Lan đứng thứ sáu.

Ấn Độ đã áp đặt lệnh cấm xuất khẩu đối với lúa mì vào tháng 5, với lý do cần “quản lý an ninh lương thực tổng thể của đất nước”. Quốc gia này cũng áp dụng các hạn chế đối với xuất khẩu đường chỉ vài ngày sau lệnh cấm lúa mì.

Tăng giá có thích hợp không?

Laborde nói rằng việc tăng giá sẽ tốt hơn nhiều so với bất kỳ lệnh cấm xuất khẩu nào.

Ông nói: “Chúng ta thực sự nên phân biệt giữa việc tăng giá bù đắp chi phí cao hơn và có lợi cho nông dân và giúp họ sản xuất, hơn là lệnh cấm xuất khẩu” – khiến giá trên thị trường thế giới tăng nhưng giá ở thị trường nội địa giảm.

Tuy nhiên, giá gạo tăng sẽ ảnh hưởng xấu đến nhiều người ở châu Á, nơi tiêu thụ lương thực chính lớn nhất thế giới.

Ở khu vực Đông Nam Á Thái Bình Dương, các quốc gia như Đông Timor, Lào, Campuchia và những nơi như Indonesia – có dân số rất lớn, nhiều người trong số họ đang bị đe dọa bởi tình trạng mất an ninh lương thực sẽ bị ảnh hưởng khá nặng nề nếu giá tiếp tục gia tăng.

Huy Hoàng (Theo CNBC) | Nhà báo & Công luận

Bài viết Giá lương thực toàn cầu tăng vọt, gạo sẽ là nông sản tiếp theo tăng giá đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Chia sẻ với Báo Tiền Phong, đại diện hệ thống bán lẻ Satra cho biết, các siêu thị vẫn mở cửa phục vụ. Cụ thể, hệ thống bán lẻ Satra bao gồm 3 siêu thị (Satramart Siêu thị Sài Gòn, Siêu thị Phạm Hùng và Siêu thị Củ Chi) cùng 100 cửa hàng thực phẩm tiện lợi Satrafoods tại vẫn mở cửa hoạt động từ 7 giờ đến 16 giờ 30 hằng ngày.

“Siêu thị thực hiện kinh doanh “3 tại chỗ”, đồng thời kết hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương đảm bảo phương thức phân phối hàng hóa, thực phẩm thiết yếu phù hợp đến người dân theo hình thức “đi chợ hộ” của Tổ COVID-19 cộng đồng. Song song đó, hệ thống bán lẻ Satra cũng chủ động áp dụng phương thức bán hàng thiết yếu đặt trước hoặc chuẩn bị sẵn dưới dạng “combo” (trọn gói) hay đơn hàng theo yêu cầu nhằm giúp cho người dân yên tâm trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội” – đại diện Satra cho biết.

Bên cạnh đó, Satra cũng đang khẩn trương liên hệ với ngành chức năng để có thể cung cấp giấy đi đường cho các nhân viên được giao nhiệm vụ cấp thiết trong thời gian sớm nhất.

Trong khi đó, đại Aeon thông tin, từ ngày 23/8, 2 siêu thị Aeon Tân Phú và Aeon Bình Tân tạm ngừng các kênh bán hàng trực tuyến (qua điện thoại, tin nhắn, các ứng dụng) cho đến khi có thông báo mới. Tất cả các hoạt động mua bán hàng hóa, lương thực thực phẩm của người dân sẽ được các cơ quan địa phương hỗ trợ thực hiện, nhằm hạn chế tối đa việc người dân ra khỏi nhà.

Riêng tại siêu thị AEON Tân Phú, hiện tại siêu thị đã đang làm việc với đại diện 2 phường Sơn Kỳ và Tân Quý của quận Tân Phú để chuẩn bị hàng hóa theo các đơn đặt hàng của từng tổ dân phố/ phường theo tần suất và khu vực quy định. Danh sách các combo hàng hóa dựa trên nhu cầu cơ bản của người dân, đảm bảo đầy đủ thực phẩm tươi sống, thực phẩm khô, đồ dùng sát khuẩn… sử dụng trong 2 tuần.

MM Mega Market Việt Nam cho hay, 4 siêu thị của MM Mega Market vẫn mở cửa, và sẽ giao hàng bằng xe tải có mã QR code. Đơn vị này cũng thông tin, sẵn sàng bán hàng theo yêu cầu đặt hàng từ phường.

Trong khi đó, kênh phân phối truyền thống đa số cho biết tạm ngưng buôn bán từ ngày 23/8. Ông Nguyễn Bá Tùng – Trưởng Ban quản lý chợ Bình Thới (quận 11) chia sẻ: “Chợ đã ngừng từ 16 giờ ngày 22/8. Thành phố và Quận có đề nghị vận động thương nhân bán hàng tiếp tục, nhưng thương nhân đều nghỉ hết để ở nhà với gia đình. Họ buôn bán liên tục mấy tháng dịch rất nguy hiểm nên rất hạn chế tiếp xúc với gia đình, giờ họ về nghỉ ngơi”.

Bài viết Siết giãn cách, siêu thị tại TPHCM hoạt động ra sao? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Sáng 3-8, tại buổi làm việc với UBND TP HCM, Hội Lương thực Thực phẩm TP HCM đã kiến nghị TP tháo gỡ nhiều vướng mắc nhằm giúp doanh nghiệp sản xuất, lưu thông ổn định, bảo đảm chuỗi cung ứng lương thực thực phẩm cho thị trường TP HCM.

Tại buổi làm việc, thay mặt các doanh nghiệp (DN) lương thực thực phẩm TP, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm (FFA), cho biết các DN ngành này đang phải đối mặt với vô vàn khó khăn, thậm chí có nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng sản xuất lương thực thực phẩm.

Lấy ví dụ về việc vận chuyển, lưu thông hàng hóa kể cả trong nội thành TP HCM và đi liên tỉnh trong thời gian qua, bà Chi cho biết một trong những vướng mắc DN đang gặp phải là tình trạng mỗi nơi mỗi kiểu.

“Trên cơ sở các kiến nghị quyết liệt của các hiệp hội ngành hàng cả nước và DN, vấn đề lưu thông hàng hóa cuối cùng đã được Chính phủ và các bộ ngành tháo gỡ. Điều này đã cởi trói và kịp thời tháo gỡ khác khó khăn cho DN nhưng thực tế vẫn còn xảy ra tình trạng các chốt kiểm soát gây khó dễ và đòi hỏi các thủ tục khiến vấn đề này đến thời điểm này chưa triệt để, khiến DN bức xúc” – bà Chi phản ánh.

Cụ thể, TP HCM đang thực hiện hạn chế người dân ra đường từ 18 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau. Trong khoảng thời gian này, các phương tiện chở hàng hóa thiết yếu được phép lưu thông nhưng thực tế lại xảy ra các tình huống như: chốt kiểm dịch đường M1 từ KCN Tân Bình ra quốc lộ xe không qua được mặc dù xe đã được cấp mã QR và báo với chốt là xe chở hàng thiết yếu. Một số chốt khác ở các cửa ngõ của TP, xe về sau 18 giờ không thể qua chốt vì trên xe không chở hàng mặc dù có giấy tờ giao nhận hàng thiết yếu, buộc tài xế phải ngủ lại trên xe.

Hay như việc các địa phương buộc đóng cửa các cơ sở sản xuất bánh mì vì cho rằng đó không phải là thực phẩm thiết yếu, dẫn đến tình trạng người dân thiếu bánh mì để ăn trong thời gian qua.

“Đề nghị TP cần cụ thể các quy định của Trung ương và chỉ đạo quyết liệt các địa phương thực hiện phòng chống dịch theo đúng chỉ đạo của thành phố, nhằm tránh tình trạng áp dụng mỗi nơi mỗi kiểu, gây khó khăn DN, trường hợp phát hiện vi phạm cần xử lý mạnh để răn đe” – Chủ tịch FFA kiến nghị.

Phản hồi các ý kiến của FFA, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Phan Thị Thắng cho biết các kiến nghị tựu trung xoay quanh các khó khăn về lưu thông hàng hóa, phần lớn những vướng mắc này đã được giải quyết. Còn những vướng mắc tại các chốt kiểm soát là do lực lượng trực làm việc tại các chốt chủ yếu là nhân viên tăng cường, tùy theo nhận thức mà cách hiểu, cách làm có giới hạn, các địa phương đang chấn chỉnh thêm.

Riêng về việc “cởi trói” cho các cơ sở sản xuất bánh mì, bà Phan Thị Thắng yêu cầu FFA thông tin lại cho các DN, cơ sở sản xuất biết TP không có văn bản nào cấm các cơ sở, DN sản xuất bánh mì, bún, đậu hũ… hoạt động trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội. Các mặt hàng này là hàng lương thực thực phẩm nên được phép hoạt động, sản xuất, lưu thông. Vấn đề là các DN, cơ sở sản xuất phải tổ chức sản xuất an toàn để địa phương yên tâm về phòng chống dịch. “Nếu các DN, cơ sở sản xuất đã bảo đảm đủ điều kiện mà chính quyền địa phương vẫn không cho hoạt động thì hãy báo lên UBND TP, tôi sẽ xử lý” – Phó Chủ tịch UBND TP nói.

Bài viết “Không có văn bản nào cấm sản xuất bánh mì, đậu hũ, bún… trong thời gian giãn cách xã hội” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC) vừa cho biết các cửa hàng, siêu thị , trung tâm thương mại… (gọi chung là điểm bán) trên địa bàn TP HCM có thể trở lại hoạt động ngay sau khi đã hoàn thành công tác vệ sinh khử khuẩn và bảo đảm nhân viên làm việc tại đó không có người đang trong thời gian cách ly.

Đại diện Sở Công Thương TP HCM cho hay theo hướng dẫn này của HCDC, ngay trong ngày hôm nay, nhiều siêu thị, cửa hàng đang thực hiện phong tỏa do liên quan ca nhiễm Covid-19 đã đủ điều kiện mở cửa hoạt động trở lại, bao gồm cả siêu thị MM Mega An Phú vừa phải tạm đóng cửa thực hiện phòng chống dịch từ ngày 29-6.

Cũng theo Sở Công Thương TP HCM, thời gian qua các quận, huyện, TP Thủ Đức đã áp dụng nhiều biện pháp phòng chống dịch, trong đó có việc đóng cửa chợ truyền thống, siêu thị, cửa hàng thực phẩm có ca nhiễm, nghi nhiễm Covid-19 hoặc không bảo đảm điều kiện phòng chống dịch. Số điểm bán bị đóng cửa tăng nhanh, thời gian tạm ngưng hoạt động kéo dài ít nhiều ảnh hưởng đến nguồn cung hàng hóa cũng như tâm lý người dân, góp phần đẩy giá một số mặt hàng tăng cao.

Để bù đắp một phần nguồn cung hàng hoá, đặc biệt là lương thực thực phẩm, rau củ quả đang thiếu hụt vì lý do trên, Sở Công Thương TP HCM đã làm việc với các doanh nghiệp phân phối lớn, các doanh nghiệp bình ổn thị trường, đồng thời lên kế hoạch tổ chức bán hàng lưu động đến những địa điểm có chợ, siêu thị, cửa hàng bị phong toả, các khu lưu trú, khu chế xuất – khu công nghiệp.

Bài viết Nhiều siêu thị, cửa hàng ở TP HCM sắp được gỡ phong toả đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.