Đó là nhấn mạnh của TS. Nguyễn Đức Kiên – Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng khi trả lời phỏng vấn của Nhà báo & Công luận.

+ Thưa ông, ông thấy thế nào khi gần đây Thủ tướng Phạm Minh Chính liên tục nói đến vấn đề Việt Nam xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ?

– Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng là chủ trương nhất quán, kiên định, xuyên suốt của Việt Nam từ khi lập nước. Đến Hội nghị Trung ương IV khóa VI, rồi đến khóa IX, khái niệm này đã được nhắc đến, trong đó khẳng định ngoại lực là quan trọng nhưng nội lực mới là yếu tố quyết định.

Từ Đại hội VIII, Nghị quyết của Đảng xác định tinh thần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ dựa trên ý chí tự lực, tự cường và phát huy sức mạnh tổng hợp của dân tộc gắn với sức mạnh thời đại. Vì vậy, chúng ta cần hiểu nội hàm của khái niệm nền kinh tế độc lập, tự chủ trong mỗi thời kỳ khác nhau.

Không phải ngẫu nhiên từ đầu năm Thủ tướng đã nói đến vấn đề này. Và gần đây Thủ tướng đã nhiều lần phát biểu về vấn đề này bởi vì việc xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với chủ động hội nhập sâu rộng và hiệu quả có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thế giới hiện nay.

+ Vậy trong bối cảnh hiện tại, chúng ta cần hiểu như thế nào về khái niệm này, thưa ông?

– Có thể thấy rằng việc trải qua hơn 30 năm hội nhập đã mang lại những bước tăng trưởng ấn tượng cho nền kinh tế Việt Nam. Cùng với quá trình mở cửa nền kinh tế và cạnh tranh trên thị trường quốc tế, chúng ta dần dần xác định được các thế mạnh của mình, từ đó phát huy nội lực để tự chủ dựa trên nguồn lực của chính chúng ta.

Mặt khác, chúng ta cũng thấy rằng sự bất định của kinh tế thế giới đang ảnh hưởng không nhỏ tới kinh tế Việt Nam. Cả thế giới có thể dự báo được thiên tai nhưng không ai biết trước có đại dịch COVID19. Cùng lúc đó, chúng ta cũng chứng kiến tác động tiêu cực từ cuộc xung đột Nga – Ukraine tới thế giới rất mạnh… Tăng trưởng thế giới suy giảm trong khi lạm phát toàn cầu tăng cao; đứt gãy chuỗi cung ứng gia tăng. Bên cạnh đó là những vấn đề mặt trái của toàn cầu hóa, như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, già hóa dân số, cạn kiệt tài nguyên, an ninh năng lượng, an ninh mạng…

Vậy trong một thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, khó đoán định như thế, phải chăng chúng ta nên tạm đóng cửa lại để tự mình phát triển? Không phải như vậy! Chúng ta không thể một mình một chợ, không thể xây dựng một nền kinh tế tự cung tự cấp, tự làm mọi thứ.

Thay vào đó phải tiếp tục chủ động mở cửa hội nhập đi cùng với phát huy các thế mạnh đã được khai phá, để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự chống đỡ trước các cú sốc.

+ Ông đánh giá như thế nào về khả năng độc lập, tự chủ của nền kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hiện nay?

– Khái niệm nền kinh tế độc lập, tự chủ theo các Nghị quyết của Đảng là nền kinh tế mà các doanh nghiệp Việt Nam tham gia bình đẳng trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời được quyền thảo luận về các giá trị đã đóng góp trong chuỗi để có được lợi nhuận. Chúng ta cần hiểu độc lập tự chủ của nền kinh tế Việt Nam là tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu và phải đi từ doanh nghiệp.

Khi đặt trong thước đo này, có thể thấy hiện nay nông nghiệp là lĩnh vực chúng ta tương đối tự chủ, có thể mặc cả hay tham gia định giá trên thị trường quốc tế vì có số lượng hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn (nhất là với gạo, cà phê, thủy sản). Còn lại các mảng khác của nền kinh tế nói chung còn yếu, chưa đạt được sự tự chủ như kỳ vọng.

+ Để có thể độc lập, tự chủ thì chúng ta cần có nguồn lực. Mà như ông cũng thấy, nguồn lực của nền kinh tế và các doanh nghiệp Việt Nam có hạn, quy mô doanh nghiệp nhỏ bé. Vậy chúng ta sẽ phát huy nội lực bằng cách nào?

– Nguồn lực hữu hạn là vấn đề của tất cả các nền kinh tế trên thế giới chứ không chỉ riêng Việt Nam. Điều quan trọng là phải làm sao để nguồn lực hữu hạn đó được sử dụng tốt nhất và mang lại hiệu quả cao nhất. Chúng ta thường nói quy mô doanh nghiệp Việt Nam nhỏ bé, nhưng ở một góc nhìn khác thì nền kinh tế Việt Nam với các doanh nghiệp quy mô nhỏ lại có ưu thế là khả năng chuyển đổi nhanh. Tất nhiên cùng với quá trình chuyển đổi đó, chúng ta cũng cần xây dựng lực lượng doanh nghiệp khỏe hơn, phát triển với nền quản trị hiện đại hơn. Cần đội ngũ doanh nhân có tư duy về quản trị và tính liên kết.

+ Vậy ở tầm quốc gia, vấn đề phát huy nội lực có thể hiểu như thế nào, khi mà nền kinh tế của ta đã đi sau khá lâu so với các quốc gia phát triển, thưa ông?

– Muốn vươn cao phải biết đứng trên vai người khổng lồ. Các nước phương Tây đã có 300 năm công nghiệp hóa và chúng ta cần tận dụng lợi thế đi sau chứ không cần đặt vấn đề phải tự sản xuất, bảo đảm tất cả. Chúng ta tập trung vào những gì chúng ta có tiềm năng, những gì là thế mạnh của chúng ta.

Chẳng hạn, Việt Nam đã có nền nông nghiệp phát triển tương đối thuận lợi và có vị thế trên thị trường quốc tế. Trên nền tảng hiện nay, cần tự nghiên cứu xem có làm lúa ba vụ hay sẽ chuyển đổi cơ cấu, chỉ sản xuất một và hai vụ lúa. Tuy chỉ làm hai vụ nhưng chúng ta sẽ cho thế giới biết là chúng ta sản xuất gạo hữu cơ, đồng thời chuyển cơ cấu cây trồng theo hướng đất cao trồng cây trái, đất thấp trồng
lúa.

Cùng với chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chúng ta cũng thay đổi hướng đầu tư cơ sở hạ tầng gắn với nông nghiệp, không cần hệ thống đê bao ở Đồng bằng sông Cửu Long mà để nước ngập tràn ruộng, các loài tự đấu tranh sinh tồn, đó chính là phát triển nền nông nghiệp hữu cơ. Chúng ta sẽ chỉ cần đầu tư đê bao cho nhà ở và vùng cây trái lâu năm.

Cùng với đó, về đối ngoại, chúng ta sẽ nói với các nước láng giềng như Lào, Thái Lan, Campuchia rằng cùng là liên doanh lúa gạo thì các nước phải tôn trọng nhau. Dòng sông là của chung, các nước phải ngừng đắp đập. Nếu không Việt Nam sẽ phản ứng. Ta sẽ dùng gạo của ta để cạnh tranh với gạo của họ, dùng tôm của ta cạnh tranh với tôm của họ…

+ Vậy để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, chúng ta cần những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nào?

– Với nội lực hiện nay của nền kinh tế nói chung và khu vực doanh nghiệp nói riêng, Chính phủ chỉ cần xác định rõ phương hướng xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, sẽ có các hiệp hội, doanh nghiệp, ngành hàng đứng lên đấu tranh cho tính độc lập, tự chủ này. Ví dụ, các hiệp hội sẽ lên tiếng nếu Thái Lan bán phá giá tôm, thậm chí kiện sang tận Mỹ. Vừa qua, chúng ta cũng đã sẵn sàng phản ứng lại với Thái Lan trong câu chuyện cạnh tranh ngành mía đường. Đây chính là độc lập, tự chủ.

Như vậy, chúng ta phải cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, xây dựng nền kinh tế có cơ cấu hợp lý, hiệu quả, bền vững và tận dụng được cơ hội từ hội nhập. Đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, và phát triển nguồn nhân lực và quản trị quốc gia hiện đại.

+ Xin cảm ơn ông!

Hà Chi (Thực hiện)

Nhà báo & Công luận

Bài viết Để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, cần phát huy lợi thế người đi sau đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

“Bẫy thu nhập trung bình” đe dọa tới triển vọng tăng trưởng kinh tế

Việt Nam đặt mục tiêu, tới năm 2045 sẽ trở thành một quốc gia có thu nhập cao. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, mục tiêu này đang bị rung lắc bởi đại dịch COVID-19, cũng như một số tác động khác từ bên ngoài, như chiến sự giữa Nga – Ukraine, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất,…

Tuy nhiên, theo ý kiến của đại diên Ngân hàng Thế giới (WB) tại một hội thảo do WB tổ chức sáng nay (18/5) về tình hình kinh tế Việt Nam, WB đánh giá, Việt Nam còn một số trở ngại nữa để thực hiện mục tiêu này, đó chính là “bẫy thu nhập trung bình”.

Theo WB, giống như hầu hết các quốc gia trên thế giới, Việt Nam sẽ phải tìm cách tái thiết tốt hơn sau đại dịch COVID-19 và đáp ứng tham vọng trở thành một nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2045.

Bà Carolyn Turk, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho rằng: Con đường này khó khăn và gian nan, vì chỉ có một số rất ít quốc gia có thể chuyển từ vị trí thu nhập trung bình lên vị trí thu nhập cao trong 50 năm qua.

“Hàn Quốc chắc chắn là một trong những ví dụ thành công nhất khi tăng thu nhập bình quân đầu người lên gấp 6 lần trong 25 năm sau khi đạt mức thu nhập bình quân đầu người tương đương với mức của Việt Nam hiện nay. Ngược lại, Thái Lan chỉ tăng thu nhập bình quân đầu người của mình lên được 2,7 lần trong cùng một khung thời gian”, đại diện WB nói.

Để vượt qua được “bẫy thu nhập trung bình”, bà Carolyn Turk cho rằng, điều này phụ thuộc vào chính sự điều hành của các cơ quan quản lý Việt Nam. Kèm theo đó, Việt Nam cũng cần thay đổi thể chế, tinh gọn bộ máy quản lý để hoạt động hiệu quả hơn.

Theo đại diện WB, trước đây, Việt Nam đã có rất nhiều cơ hội để bứt phá, điển hình là quyết định táo bạo chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vào năm 1986, khi đất nước bên bờ vực sụp đổ về kinh tế.

Chính phủ cũng đã mạnh dạn cải cách thể chế, bằng cách củng cố Bộ Công Thương.  khi tiến hành đẩy mạnh tự do hóa thương mại vào giữa những năm 1990 hoặc sử dụng các công cụ thị trường để khuyến khích nông dân vào những năm 1980.

Gần đây nhất, Việt Nam đã phản ứng chính sách đối với cuộc khủng hoảng COVID-19 cũng là một minh họa tốt. Tuy nhiên, dù có cơ hội, nhưng các triển khai không đồng đều đã làm giảm triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Thay đổi thể chế thế nào?

Khi nền kinh tế Hàn Quốc trưởng thành trong những năm 1980, các thể chế tồn tại từ những năm 1960 và 1970 bắt đầu tỏ ra yếu kém trong xử lý những thay đổi kinh tế và xã hội đang diễn ra mạnh mẽ trong nước.

Chính phủ Hàn Quốc đã nhận ra và giải quyết vấn đề đang nổi lên này bằng cách áp dụng những cải cách táo bạo, tương tự như những cải cách mà nền tảng đề xuất cho Việt Nam trong báo cáo này nhấn mạnh.

Đơn cử, các nhà chức trách Hàn Quốc đã thay thế các kế hoạch kinh tế 5 năm bằng các chương trình nghị sự sáng tạo để cải thiện việc lập kế hoạch và trở nên linh hoạt hơn trong các quy trình ra quyết định.

Đồng thời, Hàn Quốc sáp nhập Ban Kế hoạch kinh tế với Bộ Tài chính và kinh tế để củng cố khung định chế, và thành lập Ủy ban Cải cách quy định để thúc đẩy các thủ tục tinh giản và sử dụng các công cụ thị trường.

Thực tế, tại Việt Nam đã xuất hiện các dấu hiệu cho thấy tốc độ cải cách thể chế trong vài năm gần đây.

Cụ thể,  Bộ Nội vụ hiện đang chuẩn bị kế hoạch tổng thể tiếp theo về cải cách hành chính. Kế hoạch này có thể vượt ra khỏi cách tiếp cận tiệm tiến truyền thống được sử dụng cho đến nay.

Mục tiêu là tinh giản chính quyền trung ương bằng cách cắt giảm các bộ, trong đó tập trung cụ thể vào hiệu quả hoạt động của một số bộ cụ thể có trách nhiệm chồng chéo nhau trong các lĩnh vực của họ, chẳng hạn như lĩnh vực giao thông và xây dựng, tài chính và kế hoạch và đầu tư, và các công việc liên quan đến dân tộc và tôn giáo.

Cũng có thể xem xét thêm các điều chỉnh cần thiết để tăng cường các sắp xếp thể chế nhằm giải quyết các chương trình nghị sự phức tạp và xuyên suốt liên quan đến biến đổi khí hậu, phát triển kỹ năng và chuyển đổi số.

Trước hiện tượng này, đại diện WB cho rằng, Việt Nam phải đẩy nhanh tốc độ cải cách thể chế, để tránh nguy cơ rơi vào “bẫy thể chế thu nhập trung bình”.

Bài viết “Bẫy thu nhập trung bình” đe dọa tới triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh điều này trước sự kiện EVFTA được Nghị viện châu Âu phê chuẩn ngày 12/2.

Chính phủ, Thủ tướng đặc biệt quan tâm tới sự kiện này, khi Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn với tư cách là Đặc phái viên Thủ tướng Chính phủ, đã các cuộc gặp quan trọng với các nhà lãnh đạo của EU, ngay trước khi Hiệp định được phê chuẩn.

Theo ông Vũ Tiến Lộc, tác động kép của COVID-19 và EVFTA chắc chắn sẽ thúc đẩy những nỗ lực tái cấu trúc nền kinh tế, tái cấu trúc không gian thị trường của nền kinh tế Việt Nam theo hướng tăng cường tính tự chủ, giảm lệ thuộc vào các thị trường bên cạnh và nâng cấp Việt Nam trong các chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo Chủ tịch VCCI, EVFTA được Nghị viện các nước Châu Âu hôm nay và Quốc hội Việt Nam trong kỳ họp sắp tới phê chuẩn là một dấu mốc mới trên hành trình cải cách và hội nhập của nền kinh tế Việt Nam. Với việc phê chuẩn Hiệp định này, Liên minh châu Âu, một thị trường khó tính với những chuẩn mực cao nhất trên thế giới, đã chính thức ghi nhận những nỗ lực cải cách, xây dựng thể chế kinh tế thị trường và phát triển bền vững của Việt Nam và quyết tâm tăng cường hợp tác với Việt Nam.

Là một Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, EVFTA được ví là “con đường cao tốc hướng Tây”, kết nối chúng ta tới một không gian thị trường rộng lớn và có tiềm năng hàng đầu trên thế giới cả về tài chính, công nghệ và thị trường… Lợi ích đến từ những con số có thể cân, đong, đo, đếm được: Ngay lập tức, châu Âu dỡ bỏ 85,6% số dòng thuế, giúp tăng năng lực cạnh tranh cho 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này, Việt Nam xóa bỏ 48,5% tương đương với 64,5% kim ngạch nhập khẩu vào Việt Nam, sẽ giúp giảm chi phí đầu vào cho các ngành sản xuất, giảm giá hàng hóa, dịch vụ, khơi thông một dòng chảy mới về thương mại giữa chúng ta với một thị trường có sức mua lớn thứ hai trên thế giới (chỉ sau Hoa Kỳ, mà với Hoa Kỳ thì chúng ta chưa có hiệp định thương mại tự do), tạo điều kiện cho cả người dân Việt Nam và Châu Âu có thể tiếp cận những hàng hóa và dịch vụ chất lượng cao và giá rẻ.

Với sự tham gia của các đối tác châu Âu, chúng ta kỳ vọng, giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ của những công đoạn sản xuất tại Việt Nam sẽ tăng lên… Bên cạnh đó, nỗ lực vươn tới những chuẩn mực quốc tế về quản trị quốc gia và quản trị doanh nghiệp, về lao động, môi trường… cũng sẽ tạo ra nguồn năng lượng mới cho chiến lược phát triển bền vững của Việt Nam. “Phát triển bền vững” là từ khóa, là nền tảng tương tác giữa các nền kinh tế và doanh nghiệp theo khuôn khổ các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới trong đó có EVFTA.

Doanh nghiệp phải làm gì?

Trả lời câu hỏi này, ông Vũ Tiến Lộc cho rằng, trước hết phải tìm, phải hiểu về các cam kết, thách thức, cơ hội liên quan đến ngành và lĩnh vực của mình để định vị lại mình và phải hành động ngay, phải tái cấu trúc các thị trường, bạn hàng, nguồn cung ứng… để tận dụng các cơ hội mà các cam kết mở ra.

Hai là, phải gia tốc những nỗ lực, nâng cấp nền tảng năng lực cạnh tranh của chính mình về mô hình kinh doanh, về chiến lược, quản trị, nhân lực, chất lượng hàng hóa và dịch vụ theo tiêu chuẩn châu Âu… Không có nền tảng là năng lực cạnh tranh bền vững thì không thể hội nhập thành công.

Muốn ra được thị trường thế giới thì phải đứng vững trên mảnh đất của mình. Hướng ra EU, hướng ra thị trường thế giới mênh mông nhưng đừng quên thị trường “trước nhà”, “trong ngõ” của chính dân mình. Thị trường trong nước với gần 100 triệu dân trong một nền kinh tế đang cất cánh, sẽ là bệ đỡ, là điểm tựa cho các doanh nghiệp Việt vươn ra thị trường thế giới.

Cơ hội lớn mở ra, nhưng cạnh tranh cũng rất gay gắt. Về lý thuyết, ở những lĩnh vực nào có đối đầu trực tiếp giữa doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp EU thì cạnh tranh trong EVFTA sẽ phức tạp hơn. Tuy nhiên, về tổng thể, cơ cấu kinh tế của Việt Nam và các nước EU mang tính bổ sung, tương hỗ lẫn nhau nên ít có cạnh tranh trực tiếp. Cạnh tranh gay gắt sẽ chỉ ở một số lĩnh vực mà Việt Nam còn yếu trong khi EU lại rất mạnh như logistic, chăn nuôi…

Mặc dù vậy, ngay cả với những ngành này, chúng ta cũng không phải quá lo lắng, bởi các cam kết mở cửa thị trường trong EVFTA là có chừng mực, với lộ trình đủ dài, vừa với sức vươn lên của các doanh nghiệp trong nước. Nỗ lực vươn lên đương đầu với cạnh tranh song phẳng phải là tâm thế của doanh nghiệp thời hội nhập, mà không phải là tiếp tục trông chờ vào bảo hộ. Thực tiễn của những ngành, những lĩnh vực có sức cạnh tranh cao của chúng ta hiện nay đều là những ngành, lĩnh vực đã nói không với bảo hộ, cam kết với cạnh tranh, dũng cảm mở cửa và hội nhập.

Vai trò mở đường, dẫn dắt của Nhà nước

Chủ tịch VCCI cũng cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp cần sát cánh với các cơ quan Chính phủ trong những nỗ lực thực thi EVFTA. Doanh nghiệp chuẩn bị về tâm thế, về nguồn lực. Nhà nước, bên cạnh việc phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp tuyên truyền phổ biến, hướng dẫn cho doanh nghiệp về Hiệp định, thì việc chuẩn bị về thể chế là quan trọng nhất.

Để nâng cao năng lực thể chế chuẩn bị cho hội nhập không chỉ có việc cải cách để “nội luật hóa” bảo đảm tuân thủ các cam kết mà còn phải cải cách để tận dụng tốt nhất các cơ hội. Cải cách thể chế sâu, rộng hơn cam kết sẽ mở không gian phát triển cho nền kinh tế Việt Nam. “Nếu ví EVFTA là con đường cao tốc, thì những thể chế nội địa là những đường nội đô, nội thị, những đường gom… Tất cả những con đường này có thông thoáng, kỷ cương thì cỗ xe kinh tế Việt Nam mới có thể tăng tốc”, đại diện cộng đồng doanh nghiệp ví von.

Nỗ lực cải cách thể chế thời hội nhập phải tiếp tục củng cố những nền tảng cạnh tranh minh bạch và công bằng; phát triển bền vững, bảo đảm hài hòa các mục tiêu kinh tế, xã hội, môi trường; hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa; thúc đẩy liên kết, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tạo ra hệ sinh thái cộng sinh cùng có lợi giữa các FDI với doanh nghiệp trong nước. Có rất nhiều việc phải làm để phát huy hiệu quả của hội nhập.

“Thể chế nào thì doanh nghiệp đó”, chìa khóa để hội nhập EVFTA nói riêng, hay hội nhập kinh tế quốc tế nói chung thành công, suy cho cùng, phải bắt nguồn từ những nỗ lực cải cách thể chế của Nhà nước song hành với những nỗ lực nâng cấp về quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. “Đó là đôi chân ngàn dặm để nền kinh tế Việt Nam có thể đi tới thành công. Hy vọng EVFTA, CPTPP sẽ luôn là những động cơ quan trọng cho tiến trình cải cách và phát triển của Việt Nam”, Chủ tịch VCCI kỳ vọng.

Bước khởi đầu tiến vào thị trường “khó tính”

Đây là ý kiến của ông Nicolas Audier, Chủ tịch của EuroCham sau khi Nghị viện châu Âu phê chuẩn hai Hiệp định EVFTA và EVIPA. Ông đánh giá: Đây là thời khắc lịch sử của quan hệ châu Âu – Việt Nam, mở ra một chương mới về tăng cường thương mại và đầu tư giữa hai phía.

Các hiệp định này sẽ cho phép doanh nghiệp châu Âu đón đầu xu thế phát triển kinh tế xã hội tại Việt Nam, có thêm cơ hội tham gia vào các thị trường, sản phẩm và dịch vụ của châu Âu. Tương tự như vậy, các công ty Châu Âu cũng có thể thâm nhập sâu hơn vào thị trường đang phát triển mạnh của Việt Nam.

Cuộc bỏ phiếu này là kết tinh của gần một thập kỷ nỗ lực không ngừng nghỉ. Các cuộc đàm phán đã bắt đầu từ năm 2012 và EuroCham đã đồng hành cùng EVFTA trong suốt 12 vòng đối thoại đó.

Kể từ khi thỏa thuận được chính thức kết thúc đàm phán vào năm 2015, EU đã vận động mạnh mẽ để thuyết phục các nghị sĩ thuộc nghị viện châu Âu (MEP) về các lợi ích của Hiệp định EVFTA. Không chỉ gói gọn trong các hoạt động đầu tư thương mại, hiệp định này còn cải thiện sinh kế, mức sống và mở ra nhiều cơ hội mới cho người dân Việt Nam.

Đại diện EuroCham cho rằng: Kết quả của cuộc bầu cử ngày hôm nay mới chỉ là khởi đầu. Ngay bây giờ, các bên cần đảm bảo việc triển khai Hiệp định EVFTA diễn ra suôn sẻ để các doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả Việt Nam và châu Âu có thể tận dụng mọi cơ hội mà Hiệp định này mang lại. EuroCham sẽ luôn đồng hành và tiếp tục thúc đẩy quá trình này.

“Chúng tôi cam kết sẽ làm việc với Chính phủ Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng các đối tác để đảm bảo rằng lợi ích mà Hiệp định mang lại sẽ đạt được các kỳ vọng trong thực tiễn”, ông Nicolas Audier, Chủ tịch của EuroCham nói.

Theo Huy Thắng/ Báo điện tử Chính phủ

Nguồn: http://baochinhphu.vn/Thi-truong/EVFTA-co-hoi-moi-voi-Viet-Nam-giua-thach-thuc-COVID19/387405.vgp

Bài viết EVFTA – cơ hội mới với Việt Nam giữa thách thức COVID-19 đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Khó khăn cả hai chiều “xuất – nhập”

Những ngày qua, các mặt hàng nông sản của Việt Nam rớt giá vì không đưa được hàng vào Trung Quốc do dịch viêm phổi cấp. Hàng vạn tấn thanh long, dưa hấu, thủy sản,… ế ẩm. Đơn cử như sầu riêng, trước Tết giá đạt 70.000 đồng/kg, nay chỉ còn 40.000 đồng/kg; thanh long chỉ còn 3.000-4.000 đồng/kg, cá biệt có nơi giá dưa hấu chỉ còn 1.000 đồng/kg.

Báo cáo của Bộ Công Thương cũng như Bộ NN-PTNT chỉ ra thực tế đáng quan ngại. Theo dự báo của Bộ Công Thương, hoạt động xuất nhập khẩu không tránh khỏi ảnh hưởng tiêu cực trong ngắn hạn và trung hạn với khoảng thời gian có thể từ 6 đến 8 tháng.

Trong đó, nhu cầu tiêu thụ giảm do các chuỗi cửa hàng ở Trung Quốc đóng cửa. Cụ thể, chuỗi Starbucks Trung Quốc đóng cửa hàng ngàn cửa hàng, ảnh hưởng tiêu thụ cà phê; chuỗi McDonald đóng cửa hàng trăm cửa hàng, ảnh hưởng tiêu thụ cá philê; các nhà hàng, chuỗi ẩm thực vắng khách dẫn đến giảm nhu cầu đối với thủy sản..v.v…

Bên cạnh đó, chợ biên giới mở chậm hơn thường lệ, trước mắt là đóng đến ngày 8/2 khiến trao đổi cư dân bị gián đoạn trong khi đây vẫn là hình thức trao đổi quan trọng đối với một số nông sản của ta, nhất là trái cây.

Còn khách mua Trung Quốc cũng không sang được Việt Nam như thường lệ nên không có đơn hàng mới mặc dù một số chủng loại trái cây đã vào vụ.

Đối với ngành thủy sản, ông Nguyễn Hoài Nam (Phó tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam), cho biết: Hiện nay, chưa có việc hủy đơn với mặt hàng thủy sản do dịch cúm do virus corona nhưng đã xảy ra chậm đơn hàng, điều chỉnh đơn hàng. Các đối tác hứa ngày 16/2 mới bắt đầu nhận hàng. Khó khăn trước mắt là một số hãng tàu biển lớn ngưng nhận các container hàng chở đi Trung Quốc. Các khách hàng lớn Nhật Bản đề nghị không đưa hàng qua Trung Quốc.

Đó là việc xuất khẩu. Còn việc nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ các ngành sản xuất trong nước cũng có thể gặp rắc rối không kém.

Do Trung Quốc kéo dài kỳ nghỉ Tết bởi tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, nhiều nhà máy chưa làm việc, nên hoạt động cung ứng nguyên vật liệu cho các khách hàng ở Việt Nam cũng có nguy cơ bị gián đoạn.

Dệt may, da giày, điện tử,… là một trong những ngành nhập nhiều nguyên vật liệu từ Trung Quốc. Do đó, nếu nguồn hàng dự trữ mà cạn kiệt, các doanh nghiệp có thể sẽ gặp khó trong việc sản xuất kinh doanh.

Đơn cử mặt hàng đang rất “hot” là khẩu trang y tế. Nguyên liệu quan trọng nhất như vải lọc kháng khuẩn và than hoạt tính hiện trong nước chưa sản xuất thường phải nhập khẩu từ Trung Quốc, nhưng việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu trang thiết bị, nguyên vật liệu đã khiến việc sản xuất khẩu trang đứng trước nguy cơ thiếu nguyên liệu. Nhiều doanh nghiệp đang phải chật vật tìm nguồn hàng từ các nước khác, nhưng không dễ.

Rủi ro lớn

Số liệu của Tổng cục Hải quan cho thấy xuất, nhập khẩu vào Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu thương mại Việt Nam.

Năm 2019, xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 264 tỷ USD thì có tới trên 41 tỷ USD là sang Trung Quốc, chỉ đứng sau xuất khẩu vào thị trường Mỹ (hơn 61 tỷ USD). Riêng nông sản, Trung Quốc vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam trong năm 2019 với 5,92 tỷ USD, dù có giảm 7,4% so với năm 2018 (do ảnh hưởng cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung).

Còn soi kỹ các mặt hàng Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ thấy mức độ quan hệ qua lại rất lớn. Theo Tổng cục Hải quan, năm 2019 Việt Nam nhập khẩu hơn 253 tỷ USD, thì có tới hơn 75 tỷ USD là nhập từ Trung Quốc.

Đặc biệt là với nguyên liệu đầu vào cho các ngành công nghiệp của Việt Nam, ví dụ, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng nhập khẩu trong năm 2019 có xuất xứ Trung Quốc đứng vị trí số 1 với kim ngạch nhập khẩu đạt 14,9 tỷ USD, tăng 28%.

Nhóm mặt hàng nguyên phụ liệu dệt may, da, giày (bao gồm: bông, xơ sợi dệt, vải các loại, nguyên phụ liệu dệt, may, da, giầy) nhập khẩu về Việt Nam năm 2019 chủ yếu có xuất xứ từ Trung Quốc với trị giá 11,52 tỷ USD.

Việt Nam cũng nhập khẩu chất dẻo nguyên liệu và sản phẩm trong năm 2019 chủ yếu từ Trung Quốc, với kim ngạch đạt 3,99 tỷ USD, tăng tới 25,1% so với năm 2018.

Trong năm 2019, Trung Quốc và Hàn Quốc vẫn là hai thị trường chính cung cấp điện thoại các loại và linh kiện cho Việt Nam với tổng trị giá đạt 13,5 tỷ USD, chiếm 92,4% tổng trị giá nhập khẩu của nhóm hàng này. Trong đó từ Trung Quốc là 7,58 tỷ USD.

Năm 2019, Trung Quốc tiếp tục là thị trường cung cấp sắt thép các loại; hóa chất và sản phẩm lớn nhất vào Việt Nam…

Hiện nay, Việt Nam đã ký kết 13 hiệp định thương mại tự do nhằm mở rộng thị trường giao thương. Tuy nhiên, việc tận dụng cơ hội từ các hiệp định này vẫn chưa được như ý. Các bạn hàng của Việt Nam đến nay vẫn là những “gương mặt thân quen” như Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, một số nước EU,… Việc tiếp cận các thị trường mới dù được nỗ lực thúc đẩy song vẫn còn đang ở dạng “tiềm năng”.

Việc phụ thuộc nhiều vào thị trường Trung Quốc cho thấy các ngành hàng sẽ rất dễ bị “tổn thương” khi nền kinh tế này “hắt hơi, sổ mũi”. Dịch viêm phổi cấp do virus corona gây ra như đã phân tích ở trên là ví dụ.

Điều này cũng cho thấy việc phát triển công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra. Tính tự chủ của nhiều ngành hàng còn thấp, phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc. Không thay đổi được điều này, nhiều ngành sẽ phải “đứng ngồi không yên” trước những biến động khó lường của “người hàng xóm” này.

Theo Lương Bằng/ VietNamNet

Nguồn: https://vietnamnet.vn/vn/kinh-doanh/thi-truong/trung-quoc-te-liet-vi-corona-nhieu-nganh-cua-viet-nam-lo-ngay-ngay-614006.html

Bài viết Trung Quốc ‘tê liệt’ vì corona, con virus khoét sâu ‘lỗ hổng’ hàng Việt đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.