Má nói với tôi hồi má còn nhỏ, mỗi lần bà ngoại đi chợ xa má đều chạy ra con đê trông đứng trông ngồi, đợi quà bánh. Ngoại về, má thon thót chạy ra mừng ngoại hồ hởi. Ngoại giở giỏ lấy bánh phân phát trong bóng râm trước hiên nhà, rồi ngoại vội vã quệt mồ hôi đang chảy dài trên khuôn mặt hóp hép. Má đi lấy chồng, cũng rước dâu ngang qua con đê này. Từng chiều ngoại đứng ở hàng ba ngóng về phương xa, kiếm tìm bóng má.

Tuổi ấu thơ đã bao lần tôi được má dẫn về thăm ngoại trên con đê làng già nua này. Má đi trước, tôi đi sau. Bóng má trùm lấy bóng tôi. Còn tôi cố nấp vào sau lưng má cho đỡ nắng. Những ngày nhà hết gạo má dẫn tôi về ngoại xúc đỡ mấy lon về ăn. Ngoại gói bánh tét má cũng dắt tôi về ngoại ăn mấy khoanh bánh tét nhân chuối, nhân mỡ thơm lừng. Được mấy mùa xuân kể từ khi tôi bắt đầu biết mình thì ngoại mất. Mỗi lần nhớ ngoại, tôi lại thấy ngoại hiện về trên con đê nhiều tuổi này. Ngoại vẫn đứng trước hiên nhà như những ngày xưa ấy. Đợi tôi! Ngoại móm mém cười, hiền từ dang tay đón đợi tôi để ôm ấp vào lòng…

Con đê làng, nơi có đàn trâu thung thăng gặm cỏ trong mỗi buổi trưa hè và có đám trẻ thơ thả diều bay vi vu trong mỗi khi hoàng hôn tắt nắng. Sáng nào tôi cũng thấy có người trong làng quảy gánh hàng rong đi trên con đê ra chợ. Con đê chở nỗi mưu sinh, nỗi lắng lo cơm áo gạo tiền. Trên con đê làng, ba tôi vác cuốc về nhà khi khói cơm chiều vẩn lên trên nền trời biêng biếc. Ngày nhỏ, có lần ba cõng tôi trên lưng chạy ròng trên con đê này, tôi thấy mình như cánh chim xanh đang sải cánh trên tầng cao tít ngắm nhìn cảnh đẹp quê hương. Này là cỏ cây, hoa lá xanh rờn. Này là cánh đồng mùa lúa trổ bông chín vàng, hương thơm thoang thoảng…

Ngần ấy năm, tôi vẫn xem con đê này là một phần kí ức tuổi thơ, một phần hồn làng quê thanh bình yêu dấu. Má nói con đê này bao nhiêu năm sừng sững mà cứ mãi vững chắc, nó ngăn nước mặn tràn vào đồng, ngăn lũ, giữ gìn từng hạt phù sa sông nước quê nhà. Con đê hằn in dấu chân bao người từ khi họ còn bé thơ cho đến khi trưởng thành, biết sống sao cho trọn vẹn nghĩa tình, biết yêu thương cái làng nhỏ của mình dù tháng năm đổi dời, kiếp người bôn tẩu…

Ngày tôi xa quê, trời đổ mưa. Từng đợt mưa giăng giăng trên lối đê nhỏ nhắn. Ruộng đồng chìm trong màn mưa. Cánh chim mồ côi bay trên nền trời, trông cô độc và đầy thương cảm. Má đứng trông mưa tiễn tôi đi theo tiếng gọi của giấc mơ xanh. Ngày tôi về, trời nắng như đổ lửa. Qua con đê, rửa chân dưới ruộng phù sa, tôi thấy tim mình xao xác bồi hồi. Con đê vẫn như xưa, cỏ vẫn xanh làm êm ái chân người. Ngọn gió đồng ùa ngang qua mang theo hương đồng, hương lúa trổ bông, hương từng nếp nhà tranh rơm rạ phía làng. Má đứng đợi tôi trước hiên nhà mà tôi đã từng lớn lên, từng sống những ngày êm thắm. Trông má y hệt ngoại tôi năm ngoái. Trong má có hình bóng ngoại thương yêu, có cả hơi ấm khi tôi tựa vào trong những đêm giông bão…

Con đê làng tôi, xin mãi giữ gìn cái hình hài tươi đẹp ấy!

Bài viết Về với đê làng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Má nói với tôi hồi má còn nhỏ, mỗi lần bà ngoại đi chợ xa má đều chạy ra con đê trông đứng trông ngồi, đợi quà bánh. Ngoại về, má thon thót chạy ra mừng ngoại hồ hởi. Ngoại giở giỏ lấy bánh phân phát trong bóng râm trước hiên nhà, rồi ngoại vội vã quệt mồ hôi đang chảy dài trên khuôn mặt hóp hép. Má đi lấy chồng, cũng rước dâu ngang qua con đê này. Từng chiều ngoại đứng ở hàng ba ngóng về phương xa, kiếm tìm bóng má.

Tuổi ấu thơ đã bao lần tôi được má dẫn về thăm ngoại trên con đê làng già nua này. Má đi trước, tôi đi sau. Bóng má trùm lấy bóng tôi. Còn tôi cố nấp vào sau lưng má cho đỡ nắng. Những ngày nhà hết gạo má dẫn tôi về ngoại xúc đỡ mấy lon về ăn. Ngoại gói bánh tét má cũng dắt tôi về ngoại ăn mấy khoanh bánh tét nhân chuối, nhân mỡ thơm lừng. Được mấy mùa xuân kể từ khi tôi bắt đầu biết mình thì ngoại mất. Mỗi lần nhớ ngoại, tôi lại thấy ngoại hiện về trên con đê nhiều tuổi này. Ngoại vẫn đứng trước hiên nhà như những ngày xưa ấy. Đợi tôi! Ngoại móm mém cười, hiền từ dang tay đón đợi tôi để ôm ấp vào lòng…

Con đê làng, nơi có đàn trâu thung thăng gặm cỏ trong mỗi buổi trưa hè và có đám trẻ thơ thả diều bay vi vu trong mỗi khi hoàng hôn tắt nắng. Sáng nào tôi cũng thấy có người trong làng quảy gánh hàng rong đi trên con đê ra chợ. Con đê chở nỗi mưu sinh, nỗi lắng lo cơm áo gạo tiền. Trên con đê làng, ba tôi vác cuốc về nhà khi khói cơm chiều vẩn lên trên nền trời biêng biếc. Ngày nhỏ, có lần ba cõng tôi trên lưng chạy ròng trên con đê này, tôi thấy mình như cánh chim xanh đang sải cánh trên tầng cao tít ngắm nhìn cảnh đẹp quê hương. Này là cỏ cây, hoa lá xanh rờn. Này là cánh đồng mùa lúa trổ bông chín vàng, hương thơm thoang thoảng…

Ngần ấy năm, tôi vẫn xem con đê này là một phần kí ức tuổi thơ, một phần hồn làng quê thanh bình yêu dấu. Má nói con đê này bao nhiêu năm sừng sững mà cứ mãi vững chắc, nó ngăn nước mặn tràn vào đồng, ngăn lũ, giữ gìn từng hạt phù sa sông nước quê nhà. Con đê hằn in dấu chân bao người từ khi họ còn bé thơ cho đến khi trưởng thành, biết sống sao cho trọn vẹn nghĩa tình, biết yêu thương cái làng nhỏ của mình dù tháng năm đổi dời, kiếp người bôn tẩu…

Ngày tôi xa quê, trời đổ mưa. Từng đợt mưa giăng giăng trên lối đê nhỏ nhắn. Ruộng đồng chìm trong màn mưa. Cánh chim mồ côi bay trên nền trời, trông cô độc và đầy thương cảm. Má đứng trông mưa tiễn tôi đi theo tiếng gọi của giấc mơ xanh. Ngày tôi về, trời nắng như đổ lửa. Qua con đê, rửa chân dưới ruộng phù sa, tôi thấy tim mình xao xác bồi hồi. Con đê vẫn như xưa, cỏ vẫn xanh làm êm ái chân người. Ngọn gió đồng ùa ngang qua mang theo hương đồng, hương lúa trổ bông, hương từng nếp nhà tranh rơm rạ phía làng. Má đứng đợi tôi trước hiên nhà mà tôi đã từng lớn lên, từng sống những ngày êm thắm. Trông má y hệt ngoại tôi năm ngoái. Trong má có hình bóng ngoại thương yêu, có cả hơi ấm khi tôi tựa vào trong những đêm giông bão…

Con đê làng tôi, xin mãi giữ gìn cái hình hài tươi đẹp ấy!

Bài viết Về với đê làng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Năng động, tháo vát là tính cách nổi trội nhất của mẹ. Công việc chính là làm ruộng nhưng mẹ bảo, nếu chỉ làm đúng mấy sào ruộng nhà thì đói sấp mặt. Rồi lấy gì cho bầy con ăn, học? Vì như vậy nên vừa làm ruộng nhà vừa xếp lịch làm thuê, ai kêu gì mẹ làm nấy. Từ cày, cuốc, cấy dặm, nhổ cỏ, cắt lúa, phơi rơm đến đào khoai, nhổ mì, bẻ bắp, bê gạch… mẹ nhận tất tật công việc trong khả năng theo thời gian, mùa vụ.

Là người đàn bà của công việc, chỉ trừ những ngày sức khỏe ẩm ương mới thấy mẹ ở không chứ mẹ đi làm từ tờ mờ sáng, lúc còn chưa rõ mặt người và về tới nhà khi trời đã chập choạng tối.

Mẹ về nhà, việc đầu tiên là từ ngoài cổng, vừa đi vừa cởi áo khoác. Luôn luôn như vậy, mẹ chạy đua với thời gian. Về nhà không kịp uống gáo nước mà đi ngay vào bếp lo cơm chiều. Mẹ áy náy kêu, chết rồi, tối thui mà chưa có cơm, cha con chờ chút nghen, xong liền! Và tôi, những chiều như vậy có nhiệm vụ cầm áo khoác của mẹ vắt lên sợi dây cột ngang hiên. Chiếc áo bà ba cũ mèm, xâm kim hết trọi. Áo đầm đìa mồ hôi, phần lưng áo ướt rượt, như vừa được nhúng ngập vào thau nước. Tôi cảm thán nói to, mẹ ơi, con vắt chiếc áo mà sợi dây oằn xuống. Mẹ vừa làm bếp vừa nói vọng ra, ráng học cho giỏi, mai mốt mặc đồ đẹp đi làm chứ đừng để dốt rồi phải ra đồng măn tro mò trấu như mẹ… Phải sau này, lớn hơn chút tôi mới cảm nhận được sức nặng của chiếc áo ướt đầm mồ hôi.

Tôi ở nhà nhưng nhìn áo mẹ là biết trạng thái của cánh đồng. Mùa đi cấy, áo mẹ bết bùn thành vệt. Mùa cắt lúa, áo mẹ dính rơm, cầm giũ thì những hạt thóc rớt ra từ trong túi áo. Bận rộn nhất là những ngày vào mùa gặt, mẹ gần như không có thời gian để giặt áo khoác. Có hôm làm về, mẹ cởi chiếc áo vứt bạch dưới đất mắng: dính phấn lúa, ngứa chịu không nổi. Mắng xong rồi đem ra giếng giặt trong bóng tối.

Đồng xong việc, mẹ liền vô rừng. Làm đủ thứ. Từ đi tìm lá sâm nam, hái đỏ hái sặc, chặt đác đến kiếm củi. Giỏi lắm, mẹ gần như làm được tất tật những công việc ở rừng mà một người đàn ông có thể làm. Những hôm đi rừng về, áo mẹ sũng mồ hôi, ngai ngái hương rừng. Chiếc áo mẹ móc bên hiên, ngồi trước sân chơi tôi cũng nghe được mùi lá vàng úa, mùi cây khô và cả mùi chua của trái đỏ, trái sặc. Hồi đó còn nhỏ quá, tôi chưa thể ra đồng, vô núi để nhìn mồ hôi mẹ đổ như mưa nhưng những lúc thấy mẹ vung cuốc trồng rau ngoài vườn, tôi đã quan sát “diễn biến” lưng áo mẹ. Ban đầu là những mảng ướt loang lổ, sau đó đẫm giữa lưng và từ từ sũng hết lưng áo. Chiếc áo mỏng tanh, ướt nhẹp, bết vào da, để lộ ra cả chiếc sẹo lồi trên lưng sau lần mẹ bị ngã trên núi.

Những ngày không thể ra đồng, vô rừng, mẹ cũng tìm việc để làm ở nhà. Mẹ bảo ở không tay chân ngứa ngáy, bứt rứt khó chịu. Khéo tay, tỉ mỉ và chịu khó, mẹ nhận lá chuối khô về đan ghế, đợt nào đứt hàng, mẹ nhận hạt đào về bóc vỏ. Hai công việc này đòi hỏi sự chăm chút nhưng tiền công rẻ bèo. Nhưng mẹ không nề hà mà cặm cụi làm. Những ngày làm ở nhà thường là những ngày có mưa. Hơi lạnh nhưng trên trán mẹ vẫn lóng lánh những giọt mồ hôi. Làm một lát, mẹ than nóng rồi lột áo ngoài ra. Tôi cười hi hi bảo, mẹ lúc nào cũng có thể đổ mồ hôi. Mẹ bảo tại tốt mồ hôi chứ không bao giờ đả động gì tới chuyện quanh năm làm lụng. Chính sự lặng lẽ đó đã làm nổi lên đức khiêm nhường, chịu thương chịu khó của mẹ.

Bài viết Lưng áo mẹ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.