Có thể thấy, ngân hàng thương mại là doanh nghiệp đặc biệt trong nền kinh tế. Do đó, nợ xấu của ngân hàng thương mại có ảnh hưởng rất lớn, gián tiếp thông qua mối quan hệ hữu cơ: ngân hàng – khách hàng – nền kinh tế.

Theo thống kê của FiinGroup – doanh nghiệp hàng đầu của Việt Nam trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ tích hợp về dữ liệu tài chính cho thấy, tính đến hết 30/6, tổng nợ xấu của 27 ngân hàng niêm yết ghi nhận 120.938 tỷ đồng tăng 20%, riêng nợ xấu nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tăng 40% lên hơn 62.316 tỷ đồng, chiếm 51,5% trên tổng nợ xấu.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, nợ xấu nếu không được xử lý nhanh sẽ ảnh hưởng đến sự tăng trưởng của nền kinh tế, thậm chí cái giá phải trả còn lớn hơn rất nhiều.

Mục tiêu của quản lý nợ xấu tại mỗi ngân hàng và tại các thời điểm là khác nhau. Tuy nhiên, theo cách chung nhất thì mục tiêu của quản lý nợ xấu trong bất kỳ hoàn cảnh nào và đối với bất kỳ ngân hàng nào thì đó là việc phải xây dựng và thực thi một hệ thống quản lý, theo dõi, đánh giá phù hợp với tình hình hoạt động và định hướng của ngân hàng.

Đặc biệt, việc nghiên cứu rõ danh mục nợ xấu và nguyên nhân nợ xấu sẽ giúp ngân hàng có những biện pháp, cách thức xử lý hiệu quả. Đồng thời chính sách sàng lọc khách hàng phù hợp với từng thời kỳ sẽ hạn chế đến mức thấp nhất rủi ro không thể thu hồi được của các khoản cho vay mà không ảnh hưởng tới mục tiêu lợi nhuận của ngân hàng.

Đánh giá về tình hình nợ xấu, trao đổi với phóng viên báo Nhà báo & Công luận, TS. Cấn Văn Lực – Thành viên hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho biết, tỷ lệ nợ xấu nội bảng đang ở mức 1,5% và có thể tiếp tục tăng khi ngân hàng chuyển dần các khoản nợ tái cơ cấu về đúng nhóm nợ.

Đặc biệt là sau khi Thông tư 14/2021/TT-NHNN liên quan đến cơ cấu lại nợ, giữ nguyên nhóm nợ, miễn giảm lãi suất cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp do dịch COVID-19 đã hết hạn vào 30/6 và Ngân hàng Nhà nước không gia hạn.

Hiện tại, vẫn còn có những doanh nghiệp gặp khó khăn dẫn đến nợ xấu ở một số tổ chức tín dụng đã và đang tăng cao. Hệ thống ngân hàng đã phải chủ động trích lập dự phòng rủi ro với tỷ lệ bao phủ nợ xấu ở mức khoảng 165%, nghĩa là có 1 đồng nợ xấu, thì có 1,65 đồng dự phòng để xử lý.

Ở một khía cạnh khác, qua khảo sát kinh nghiệm quốc tế, dù ở các nước không cần có luật riêng về xử lý nợ xấu nhưng luật pháp của họ rất mạnh có tính hiệu lực, hiệu quả rõ rệt.

Trong khi đó, hệ thống luật pháp của Việt Nam còn chồng chéo và tính hiệu lực, hiệu quả không cao, nên cần xây dựng giải pháp đặc thù. Qua đó, tăng nguồn lực và tiết giảm chi phí cho hệ thống tổ chức tín dụng, các bên liên quan và nền kinh tế.

“Trong bối cảnh những khó khăn do dịch bệnh và căng thẳng địa chính trị đang diễn ra, cần thiết phải luật hoá Nghị quyết 42 (về thí điểm xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng) nhằm tránh tạo ra khoảng trống lớn về pháp lý, gây khó khăn trong xử lý nợ xấu” – TS. Cấn Văn Lực nêu ý kiến.

Theo TS. Cấn Văn Lực, về phía các ngân hàng, từ nay đến cuối năm, đối với hạn mức tăng trưởng tín dụng còn lại được phân bổ, phải có sự sàng lọc, tính toán thận trọng để cho vay trong bối cảnh nguồn vốn khan hiếm.

Trong bối cảnh hiện nay, hơn hết vẫn là mong chờ sự phục hồi của nền kinh tế. Bởi lẽ khi nền kinh tế phục hồi, phát triển nhanh thì lúc đó doanh nghiệp mới làm ăn hiệu quả và không còn nỗi lo nợ xấu. Cùng đó, Nghị quyết 42 cần phải đi kèm với chính sách tiền tệ và tài khoá để hỗ trợ nền kinh tế phát triển, có như vậy mới giải quyết được tận gốc rễ vấn đề.

Tuấn Nguyễn | Nhà báo & Công luận

Bài viết Cẩn trọng nguy cơ nợ xấu gia tăng giai đoạn cuối năm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Theo báo cáo công bố ngày 24/8/2021, Word Bank cho rằng, dịch Covid-19 bùng phát trên diện rộng đã khiến nhiều doanh nghiệp ở các thành phố lớn và một số khu công nghiệp phải đóng cửa phòng dịch. Vì vậy cơ quan phụ trách chính sách tiền tệ cần cảnh giác với rủi ro gia tăng ở khu vực tài chính, cụ thể là quan tâm đến nợ xấu. World Bank cho rằng, mặc dù tín dụng ngân hàng mới hoặc được tái cơ cấu cung cấp hỗ trợ đáng hoan nghênh cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng, nhưng cũng góp phần chuyển giao rủi ro từ khu vực kinh tế thực sang khu vực tài chính.

Báo cáo tài chính đã công bố của gần 30 NHTM cũng cho thấy, tổng nợ xấu nội bảng tăng 4,51% trong 6 tháng đầu năm 2021. Đặc biệt tỷ lệ nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tại một số ngân hàng gần đây tăng nhanh.

Trong khi đó, việc triển khai Nghị quyết 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD vẫn còn nhiều vướng mắc và nghị quyết này cũng sắp sửa hết hiệu lực thi hành.Trong khi đó, nợ xấu cũ vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Theo báo cáo của các TCTD gửi tới NHNN, tổng nợ xấu xác định theo Nghị quyết 42 tính đến ngày 31/12/2020 là 440,4 nghìn tỷ đồng, giảm 4,29% so với cuối năm 2019. Lũy kế từ ngày 15/8/2017 đến ngày 31/12/2020 các TCTD đã xử lý được 331,87 nghìn tỷ đồng nợ xấu xác định theo Nghị quyết số 42. Đến thời điểm này, toàn hệ thống vẫn còn khoảng 425.400 tỷ đồng nợ xấu, chiếm hơn 42% tổng dư nợ xác định theo Nghị quyết số 42.

Về nợ xấu trong tương lai, trao đổi với phóng viên về các giải pháp cấp bách hỗ trợ doanh nghiệp, người dân cũng như nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú cho biết, nếu chỉ tính riêng khoản nợ đã được TCTD thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ, miễn, giảm, hạ lãi suất cho vay khoảng gần 800.000 khách hàng, kể cả các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh tế gia đình thì dư nợ vào khoảng gần 2 triệu tỷ đồng.

Hiện các TCTD tiếp tục thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ theo Thông tư 01 và Thông tư 03. Không những thế, để tiếp tục hỗ trợ khách hàng, theo dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 01, NHNN còn dự kiến mở rộng phạm vi và kéo dài thời hạn áp dụng cơ cấu lại nợ và giữ nguyên nhóm nợ. Như vậy số dư nợ được cơ cấu lại sẽ không dừng ở con số 2 triệu tỷ đồng. Với hậu quả khó lường của Covid-19, chắc chắn sẽ có không ít các khoản nợ được giữ nguyên nhóm nợ chuyển thành nợ xấu trong tương lai.

Rõ ràng, nguy cơ nợ xấu của các TCTD tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới là hiện hữu. Các chuyên gia dự báo, với diễn biến dịch Covid-19 phức tạp như hiện nay, mục tiêu giữ tỷ lệ nợ xấu của toàn hệ thống ở mức dưới 3% như kế hoạch đặt ra hồi đầu năm là rất khó.

Không những thế, về lâu dài Word Bank cho rằng, việc triển khai thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ có thể che lấp một phần mức độ dễ bị tổn thương của bên vay và các ngân hàng, vì vậy cần được theo dõi chặt chẽ.

Do đó, cơ quan quản lý cần sớm ban hành kế hoạch xử lý nợ xấu, không cho phép gánh nặng nợ xấu kéo dài trong hệ thống ngân hàng, vì điều này có thể hạn chế vai trò hỗ trợ tăng trưởng bao trùm của hệ thống ngân hàng. Thêm vào đó, cũng cần có cơ chế rõ ràng để xử lý những ngân hàng yếu kém và đang gặp khó khăn, đồng thời tiếp tục tái cơ cấu vốn các ngân hàng để đáp ứng các yêu cầu của chuẩn Basel II.

“Đây là lúc cần thông qua một kế hoạch giải quyết nợ xấu và xây dựng cơ chế rõ ràng để xử lý những ngân hàng yếu kém và gặp khó khăn, đồng thời tiếp tục tái cơ cấu vốn ngân hàng để đáp ứng các yêu cầu theo chuẩn Basel II”, báo cáo của World Bank nhấn mạnh.

Bài viết Áp lực nợ xấu gia tăng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.