Gánh nặng của công nhân lao động có thu nhập thấp

Theo báo cáo của Hiệp hội bất động sản TP.HCM (HoREA), toàn thành phố hiện có hơn 120.000 công chức, viên chức, nhưng mới chỉ có 5.000 cán bộ được vay ưu đãi mua nhà ở xã hội, với lãi suất 4,7%/năm trong 20 năm, tức là mới chỉ được 1/24 số người có nhu cầu.

Đó là chưa kể, TP.HCM có khoảng 3 triệu người nhập cư, chủ yếu là công nhân lao động, người có thu nhập thấp cũng đang có nhu cầu rất lớn để mua nhà ở. Điều này cho thấy rằng, số lượng người “đủ tiêu chuẩn” tiếp cận được vốn vay mua nhà ưu đãi là rất thấp.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho biết: TP.HCM có hơn 60.000 nhà trọ cá nhân, với khoảng 560.000 phòng trọ, giải quyết chỗ ở cho khoảng 1,4 triệu người lao động thuê. Mức giá thuê dao động từ 800.000 đồng – 1,5 triệu đồng/tháng.

Theo ông Châu, có thể nhìn nhận mức thuê này không phải là quá cao, nhưng đối với nhiều người lao động, thì đây lại là gánh nặng. Trong đó, một số ngành như dệt may, mức thuê 800.000 – 1,5 triệu đồng/tháng đã chiếm 20% tổng thu nhập của họ.

Phân tích rõ hơn về điều này, ông Châu trích dẫn số liệu của Liên đoàn lao động TP.HCM. Theo đó, công nhân ngành may mặc thu nhập bình quân khoảng 6,8 triệu đồng/tháng.

Trong đó, 21% có thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng, 40% có thu nhập 5 – 8 triệu đồng/tháng, 16% có thu nhập 8 – 12 đồng/tháng và chỉ có khoảng 3% có thu nhập trên 12 triệu đồng/tháng.

Báo cáo này cũng cho thấy, có đến 41% công nhân lao động cho biết không đủ sống, 15,8% cho biết vừa đủ sống, 22,3% cho biết có dư chút ít và có 21,9% cho biết có dư khá.

“Như vậy, có đến khoảng 56,8% công nhân lao động có thu nhập rất thấp và trên 60% công nhân lao động nhập cư chỉ có nhu cầu thuê nhà ở xã hội, phòng trọ để sau một thời gian 10 – 15 năm làm việc có tích lũy rồi trở về quê”, ông Châu nói.

TP.HCM đạt kết quả 75% xây dựng nhà ở xã hội, liệu có đủ? Trước nhu cầu khổng lồ về nhà ở, Chính phủ, TP.HCM đã có nhiều chính sách, cơ chế ưu đãi để tăng nguồn cung phân khúc này. Trên thực tế, trong giai đoạn phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2011 – 2020, cả nước mới chỉ đạt 41% chỉ tiêu, thì riêng TP.HCM đã phát triển được 15.000 căn hộ xã hội, đạt 75% kế hoạch.

Thế nhưng, ông Lê Hoàng Châu cho rằng, như vậy là chưa đủ. Bởi cơ chế, chính sách dù đã có, nhưng việc tiếp cận các cơ chế ưu đãi này không phải điều dễ dàng. Đơn cử như chủ đầu tư phát triển nhà ở xã hội hiện nay chưa thể tiếp cận được vốn vay ưu đãi, với lãi suất 4,8%/năm.

Hoặc, dự án nhà ở xã hội cho thuê chưa được giảm 70% thuế suất, bao gồm các khoản thuế như: Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp.

“Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 58 Luật Nhà ở 2014 và tại khoản 2 Điều 9 Nghị định 100/2015/NĐ-CP, thì các khoản thuế này được giảm 70%, nhưng Tổng cục Thuế đã có Văn bản số 4216/TCT-TTHT ngày 17/10/2019 trả lời chỉ cho giảm 50% thuế suất”, ông Châu nói.

Bên cạnh đó, quy trình thủ tục đầu tư dự án nhà ở xã hội của doanh nghiệp tư nhân lại rất rắc rối, nhiêu khê hơn thủ tục đầu tư dự án nhà ở thương mại.

Do đó, ông Châu kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước có chính sách hỗ trợ nguồn vốn cho doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội.

Đơn cử, ông Châu kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội bố trí vốn ưu đãi nhà ở xã hội trong kế hoạch sử dụng vốn ngân sách nhà nước trung hạn giai đoạn 2021-2025 để có nguồn vốn mồi thực hiện chính sách nhà ở xã hội.

Đồng thời, Chủ tịch HoREA đề nghị Chính phủ chỉ đạo đẩy nhanh gói 15.000 tỷ đồng, trước hết là hỗ trợ 2 tháng tiền thuê nhà cho công nhân lao động. Nhưng một phần của gói hỗ trợ 15.000 tỷ đồng sẽ có thể bị “ế” do thiếu dự án nhà ở xã hội dẫn đến thiếu sản phẩm nhà ở xã hội, nên Hiệp hội đề nghị bổ sung đối tượng chủ nhà trọ được vay ưu đãi để đầu tư xây dựng, cải tạo nâng cấp nhà trọ, phòng trọ cho công nhân lao động thuê.

Ông Châu cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét sửa đổi Thông tư 20, cho phép một số ngân hàng cho cá nhân, hộ gia đình vay mua, thuê mua nhà ở xã hội.

Bởi lẽ, theo quy định tại Thông tư 20/2021/TT-NHNN thì cá nhân, hộ gia đình chỉ được vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội để mua, thuê mua nhà ở xã hội, nhưng lại phải gửi tiết kiệm nhà ở xã hội trong 12 tháng mới đủ điều kiện vay ưu đãi nhà ở xã hội.

Để được giảm 2% lãi suất vay theo gói hỗ trợ 40.000 tỷ đồng, ông Châu đề nghị các địa phương tập trung tháo gỡ thủ tục hành chính về đầu tư xây dựng dự án nhà ở xã hội và thực hiện đấu thầu các khu đất công được quy hoạch làm nhà ở xã hội.

“Theo các quy định pháp luật hiện hành thì TP.HCM đang xây dựng quy trình thủ tục đấu thầu dự án nhà ở xã hội để lựa chọn chủ đầu tư dù rất nỗ lực để có thể rút ngắn phân nửa thời gian so với trước đây nhưng cũng phải mất đến hơn 200 ngày”, ông Châu nhấn mạnh.

Việt Vũ | Nhà báo & Công luận

Bài viết Gánh nặng của công nhân may tại TP.HCM, dù giá thuê nhà trọ chỉ 800.000 đồng/tháng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Tại phiên thảo luận về chủ đề giải pháp phát triển nhà ở cho công nhân tại các Khu công nghiệp thuộc Diễn đàn Bất động sản công nghiệp 2020 diễn ra sáng nay, các chuyên gia đã đưa ra nhiều ý kiến về thực tế và giải pháp phát triển nhà ở cho công nhân khu công nghiệp.

Ông Hà Quang Hưng, Phó Cục Trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho hay việc phát triển nhà ở xã hội (NƠXH) và nhà ở công nhân hiện có hành lang pháp luật đầy đủ nhưng kết quả chưa được như kỳ vọng.

Hiện nay, cả nước đã phát triển 5,2 triệu m2 nhà ở, đạt 42% so với mục tiêu đề ra. Nhà ở công nhân hoàn thành 28% so với nhu cầu 8,3 triệu m2. Lãnh đạo Bộ Xây dựng đánh giá kết quả đạt được chưa được cao do nhiều địa phương chưa thực hiện phát triển NƠXH và nhà ở cho công nhân; người có thu nhập thấp, khách hàng chưa được tham gia vào vay vốn.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đỗ Đức Đạt, Chủ tịch HĐQT CTCP Đầu tư và Thương mại Thủ Đô, cho rằng tỷ lệ nhà công nhân tại các khu công nghiệp còn rất thấp, và chắc chắn trong tương lai sẽ thiếu hụt nhiều.

Theo ông Đạt, làm nhà công nhân rất khó bởi 2 lý do. Thứ nhất, từ góc độ khách hàng, tức công nhân, sức mua và sức thuê của đối tượng này là rất thấp. Tập tính sinh hoạt của công nhân cũng khác biệt, không có tính gắn bó lâu dài tại khu công nghiệp nên nhu cầu mua thấp, nhu cầu thuê lại có nhiều đòi hỏi.

Thứ hai là đối thủ cạnh tranh. Ông phân tích hiện có 3 mô hình là Nhà nước đầu tư, khu công nghiệp đầu tư, các nhà đầu tư nhà công nhân đầu tư. Nếu các chính sách không công bằng, thế yếu sẽ rơi vào những nhà đầu tư nhà ở công nhân, mặc dù rất muốn đầu tư nhưng lại gặp nhiều khó khăn.

Ông Nguyễn Mạnh Hà, Phó Chủ tịch Hiệp Hội BĐS Việt Nam, cũng đồng tình với quan điểm của ông Đỗ Đức Đạt, tức khó khăn nhất hiện nay khi phát triển nhà ở cho công nhân là đối tượng khách hàng có thu nhập thấp, dẫn đến việc nguồn cầu chưa đủ lớn.

Để giải quyết bài toán làm thế nào để phát triển nhà ở cho công nhân, Nhà nước cần có chính sách mạnh mẽ hơn. Cụ thể, theo ông Hà, giải pháp căn cơ là cần tăng nguồn cung. Ông Hà lập luận hiện nay đã có các doanh nghiệp phát triển khu công nghiệp chuyên đầu tư nhà ở. Tuy nhiên, 80% là những doanh nghiệp địa phương nhỏ lẻ, xây dựng khu nhà ở cho công nhân nhưng điều kiện nhà ở chưa được tốt. Chính phủ cần quy hoạch lại các khu vực để xây dựng được mô hình nhà ở cho công nhân phù hợp. Từ đó, ông Hà đề xuất có thể học tập, phát triển nhà ở cho công nhân theo mô hình condotel hiện nay. Mô hình này cho phép các nhà đầu tư có nguồn lực tài chính hạn chế có thể tham gia vào đầu tư và phát triển nhà ở cho công nhân, ngoài nguồn thu từ việc cho thuê hàng tháng, các nhà đầu tư sơ cấp cũng có thể thu lợi khi bất động sản tại khu vực đó tăng giá.

Trao đổi với PV, ông Nguyễn Mạnh Hà lý giải phần lớn công nhân khu công nghiệp chỉ có nhu cầu thuê nhà, không có nhu cầu mua nhà. Ngoài ra, vấn đề về nguồn vốn có thể xem là bài toán khó hiện nay cho các nhà đầu tư, phát triển dự án nhà ở cho công nhân. Như vậy, nếu phát triển theo mô hình condotel, chủ đầu tư dự án nhà ở cho công nhân có thể huy động vốn từ các nhà đầu tư thứ cấp và thực hiện quản lý,vận hành, cho thuê dự án.

Bài viết Đề xuất phát triển nhà ở cho công nhân tại khu công nghiệp theo mô hình condotel đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.