Tôi đi xe chầm chậm dưới những rặng tre xanh mướt, bao giờ đi ngang qua bến sông nhìn những chiếc thuyền nằm im trên bến lại thấy ký ức ùa về như con sóng cuộn. Bao nhiêu năm qua rồi mà buổi chiều mưa như lũ cuốn ấy vẫn theo tôi, trong những lúc vui trong cả những lúc buồn.

Tôi nhớ bến đò làng tôi. Trong mảng ký ức phập phù xa ngai ngái, lại thấy bóng hình nhỏ Ốc bạn tôi ngày ngày chèo thuyền đưa khách đi qua những khúc sông dập dềnh sóng trắng. Ngày ấy, hai mẹ con bạn không một mảnh đất cắm dùi, bạn lớn lên trên chiếc thuyền chòng chành cũ kỹ với những thiếu thốn mà có lần bạn nói với tôi rằng chiếc màn gió của “nhà” bạn được làm từ áng mây trời che phủ, trên những khúc sông bạn đi qua chưa có cơn mưa nào khuất lấp, không có cơn gió nào cuốn đi được những khát khao cháy bỏng để bạn được đến trường như tôi.

Đôi khi trong mơ tôi thấy mình dừng lại ở bến sông ấy, nơi mỗi ngày Ốc chèo thuyền đưa khách sang sông, lúc rảnh rỗi phụ giúp mẹ mò cua bắt ốc. Cuộc sống của bạn chưa bao giờ thôi vất vả. Vậy mà, sau trận mưa nguồn năm đó. Những cơn sóng ngầm dưới đáy sông bỗng trỗi dậy đầy sinh lực. Dòng nước mỗi ngày cưu mang cuộc sống của hai mẹ con trong phút chốc bỗng trở nên hung dữ cuốn trôi mẹ bạn tôi khi cô đang cố vớt những khúc củi trôi từ thượng nguồn về.

Sau lũ, mưa như không có ý định ngừng lặng, nhưng người làng vẫn tìm thấy cô khi chỉ còn là cái xác trắng bệch. Cả làng, mỗi nhà giúp sức góp một ít làm tang lễ cho người phụ nữ đáng thương ấy. Hôm đưa cô ra đồng, mưa tơi tả trong lòng người ở lại, bạn ôm lấy tôi nghẹn ngào: Vậy là mẹ mình đã được lên bờ rồi, không còn sống cái cảnh đời dân chài nay đây mai đó nữa. Trong mưa, nước mắt bạn chảy thành dòng, còn tôi chợt nghe lạnh bên má, những giọt nước mắt cứ thế rơi.

Ốc vẫn chèo thuyền đưa khách qua sông không kể ngày mưa hay nắng. Những đêm trăng, tôi biết Ốc vẫn hay chèo thuyền ra giữa sông để lắng nghe lời thổn thức, ăn năn của lòng sông vốn đã thân thuộc như hơi thở. Biết lòng bạn vẫn còn chòng chành lắm, đôi mắt to tròn không giấu được nỗi buồn, nhưng tôi không biết chia sẻ với bạn như thế nào nên đành im lặng.

Chúng tôi đã im lặng suốt đoạn đường hun hút phía sau lưng. Bao nhiêu cơ cực, bao nhiêu buồn đau bạn thả trôi trên sông. Bạn hiểu mình cần phải đi tiếp quãng đời còn lại, dù chỉ một mình. Nhiều năm sau đó, sóng vẫn bình yên như thế, bình yên ngàn năm như thể một ngày. Dù người ta ai cũng bảo kiếp mồ côi khổ lắm.

Trong ký ức sống ngồn ngộn, bộn bề trong tâm trí của tôi, những ước mơ của bạn chưa từng “được lên bờ”. Cũng trên bến sông này, năm đó tôi mừng cho bạn gặp được bờ vai vững chãi để chở che bạn suốt cuộc đời. Nhưng đâu có ai ngờ hạnh phúc chưa kịp tròn đã vội tan tành theo mây khói. Trong chuyến đi xa tìm đào vàng ở vùng đất thiêng, người đàn ông ấy lại gặp chuyện chẳng lành. Trên bến sông, tôi thấy bạn gào khóc gọi anh mệt lả rồi ngủ thiếp trên chiếc ghe chòng chành kỷ niệm.

Tôi bỏ bến sông, bỏ quê đi tìm thành phố. Khi quay lại con sông xưa giờ đã có nhịp cầu nối hai bờ vui, một chiều mưa gió ngang qua sông, mưa táp ký ức tôi đau nhói. Ốc của tôi vẫn đơn độc. Rất nhiều năm qua đi, nhưng ký ức về bạn vẫn ẩn sâu đâu đó, bé nhỏ mà sắc nhọn như chiếc gai sắc đâm vào da thịt. Và tim tôi lại buốt nhói sau một cuộc chia xa…

Bài viết Dòng sông tuổi thơ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Quê tôi ngày đó dân cư còn thưa thớt, năm ngày mới có một phiên chợ chiều. Thành thử, mỗi lần mẹ xách làn đi chợ, mấy anh em lại rạo rực, nôn nao khó tả, thi nhau đoán già, đoán non xem lát nữa mẹ về sẽ mang theo thức quà nào.

Hôm nào cũng vậy, trở về từ phiên chợ xa, trong chiếc làn nhựa màu đỏ của mẹ thể nào cũng một món quà vặt, khi thì gói bỏng ngô, lúc thì quả cam, chùm ổi, bánh đa, bánh đúc… Trẻ con thường vậy, cứ được nhận quà là tíu tít, hân hoan.

Những chiều muộn, anh em tôi hay tha thẩn chơi ô ăn quan dưới gốc cây bàng rợp bóng. Hễ thấy bóng mẹ thấp thoáng đi chợ về trong nắng chiều lấp lánh là vứt luôn những viên sỏi xanh còn chơi dở, chúng tôi ba chân, bốn cẳng chạy ra đón mẹ, đứa túm gấu áo, đứa nắm quai làn. Thằng út là đứa chạy chậm nhất, sợ mấy anh chị tranh hết phần nên ngồi bệt giữa đám cỏ khóc ròng ăn vạ. Chúng tôi hùa nhau chỉ trỏ: “Lêu! Lêu! Xấu hổ! Lấy cái rổ mà che…”.

Nhà có ba anh chị em. Nên riêng việc chia quà cho từng đứa cũng bao lần khiến mẹ phải nhức đầu. Nào thì quả cam này to, quả cam kia nhỏ. Nào thì vừng lạc ở cái bánh đúc này ít, cái kia nhiều. Nào thì gói bỏng ngô có túi bóng màu đỏ… đẹp hơn gói bỏng ngô có túi bóng màu xanh. Và còn bao cái “tiêu chí” khác nữa. Chúng tôi cứ om sòm cãi cọ, tị nạnh nhau làm mẹ khuyên nhỏ nhẹ không được, đành phải nghiêm khắc rút chiếc roi giắt trên vách nhà xuống nhắc nhở.

Quà chợ chỉ là những thức quà quê cây nhà, lá vườn mộc mạc, mà ngọt ngào cả thuở ấu thơ. Những gói bỏng thơm nức hương ngô tẻ. Chiếc bánh kê vừa dẻo, vừa giòn. Tấm bánh đúc trắng mềm, bùi béo. Mấy trái ổi đào nhiều hạt kẹt vào lỗ sâu răng. Quà chợ chẳng có nhiều mà ăn cho no căng. Bởi mẹ bảo, còn phải để dành bụng lát còn ăn cơm nữa. Có hôm, tôi giấu nhẹm món quà ấy vào tủ quần áo, đợi đến sáng mai mới lấy ra thưởng thức cho đỡ thòm thèm.

Đi chợ về, nhiều hôm vội quá quên mua nước mắm, mì chính, bột canh nhưng chưa bao giờ mẹ quên mua quà chợ. Mẹ biết, chút quà mọn ấy là niềm mong đợi lớn nhất của đám con nheo nhóc sau năm ngày dài đằng đẵng. Mỗi đứa có một sở thích riêng, nên phiên chợ hôm nay mua quà này, phiên chợ sau mẹ sẽ mua quà khác. Nhiều lần chúng tôi ngoan ngoãn chia sẻ từng hạt bỏng ngô cho nhau, đôi mắt long lanh của mẹ không giấu nổi niềm hạnh phúc.

Còn nhớ, hồi ấy, những chiều nhìn mẹ phát quà chợ cho anh em tôi, chị em cái Hĩm nhà bên cạnh lại núp bên rào râm bụt um tùm đưa đôi mắt khát khao, len lén nhìn sang. Mẹ nó đã mất vì bệnh hiểm nghèo. Bố nó suốt ngày rượu say, đi chợ bữa đực, bữa cái. Chúng nó chẳng bao giờ biết miếng bánh kê, bánh đúc là gì. Thế nên, có đôi hôm đi chợ về muộn, mẹ thường mua thêm quà, sai tôi mang sang chia sẻ cho chị em bọn nó. Rụt rè nhận quà, gương mặt chúng bừng lên rạng rỡ.

Cái ngon của quà chợ thuộc về sự san sẻ. Càng san sẻ lại càng thấy ngon. Để lúc lớn lên, chúng ta nhận ra, đọng lại sau cùng ở những món quà chợ không phải là vị ngọt của bỏng, vị bùi bánh kê, hương thơm của ổi, bùi bùi bánh đa mà là tình mẹ nồng ấm, bao la; là nỗi nhớ cồn cào, thấm đượm.

Bởi thế mà giờ đây, khi đã bươn bả những con đường riêng, trong tâm khảm tôi vẫn còn lưu giữ một con đường uốn khúc quanh co có bước chân mẹ đi về từ những phiên chợ quê thầm lặng…

Tuổi thơ là thế, luôn bình yên và thao thức. Chừng nào trái tim còn đập trong lồng ngực, chừng đó, tôi còn ngóng nhớ tuổi thơ. Sẽ thật thiếu sót khi định nghĩa tuổi thơ không nhắc đến những món quà chợ…

Bài viết Quà chợ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Nội tôi thường đứng ngó nghiêng giữa trời trưa oi ả, khum tay nhìn lên buồng cao lúc lỉu thân mình. Hễ thấy buồng chuối vừa độ chín vàng, nội nhắc: “Đem cây dao ra cho nội chặt buồng chuối chín bói, treo lên ăn từ từ. Để ngoài này chim chóc kéo đến rỉa hết, tiếc lắm!”. Nghe nội sai, tôi vội vã xách con dao dưới bếp mang ra hè. Nội khéo léo chặt ngang nửa thân cây cho đổ xuống, cắt buồng chuối rồi đem treo trên giàn.

Tôi không biết ông đã xin giống chuối này ở đâu mang về, rồi lặng lẽ xới đất vun trồng tự khi nào. Chỉ nhớ rằng bụi chuối sau hè gắn trọn với những nỗi niềm ký ức tuổi xưa. Dưới bóng chuối xanh rờn, bọn trẻ quê rủ nhau chơi đồ hàng, bắn bi hay chuyện trò rôm rả, chán chường lại lăn ra đánh giấc say mèm.

Thuở thiếu thời hồn nhiên như cỏ dại, lớn lên như chim trời rồi mãi khắc ghi vào tim bóng hình quê hương yêu dấu. Niềm vui tuổi thơ thu gọn trên cánh đồng làng mùa gặt, trên bờ đê lộng gió ban chiều, con diều rập rờn trên nền trời xanh biêng biếc và bụi chuối sau hè bình dị, bao dung. Thật bình yên những trưa trải rơm nằm gốc chuối ôn bài, bi bô đánh vần những bài học đầu đời đến giờ tôi vẫn nhớ.

Con gà mái tơ của nội cục tác cục ta nhảy vào đẻ trứng trong bụi chuối. Bọn trẻ chúng tôi cứ rình rập mãi đến khi chạm được vào quả trứng hồng mới thỏa chí tò mò. Cơm trong nhà không ăn, hai ba đứa lại mang cơm ra gốc chuối ngồi co ro vừa ăn vừa trò chuyện, kể nhau nghe những chuyện vui buồn, cả tình yêu đầu đời mộng mơ con trẻ.

Làm sao quên được vị ngọt tận ruột gan trong quả chuối chín bói trên cây. Chuối chín nhiều, ăn không hết nội sai tôi mang cho nhà hàng xóm “ăn lấy thảo”. Người xóm thương thi thoảng có món ngon vật lạ cũng mang biếu lại cho bà.

Từ buồng chuối chín vàng, nội tôi chế biến ra nhiều món ăn đậm đà hương đồng gió nội. Những trưa nắng nóng mà được ăn chén chè chuối thơm lừng, đậu phộng rang giòn béo ngậy của nội thì không còn gì bằng. Món bánh chuối hấp chan nước cốt dừa trắng đục, vị ngọt đầu lưỡi lan tỏa tận tâm can rồi lắng đọng trong miền tuổi thơ thương nhớ.

Lại nhớ xiết bao những ngày đói khổ mưa dầm, không có gì ăn cơm phải ăn kèm với chuối. Một miếng chuối hai ba muỗng cơm cũng đủ để người quê no lòng, đủ sức gánh gồng qua bao thăng trầm sóng gió. Ngày nọ, đang mải mê bẫy bầy chim sẻ bên hè, tôi bàng hoàng phát hiện ra chỗ cây chuối đã hạ tháng trước mọc lên một chồi non mới.

Tôi hí hửng reo lên, nội bảo: “Cây mẹ chết rồi thì cây con mọc lên từ thân cây mẹ, có gì lạ đâu?”. Tôi cười tít mắt. Rồi cây chuối kia sẽ lại vươn lên với đời, tỏa bóng tuổi thơ và chắt chiu buồng quả. Rồi chúng lại vàng ươm, lại kết đọng trong chén chè thơm hay món bánh chân quê nội làm những chiều quê yên tĩnh…

Xa rồi món bánh tuổi thơ. Xa rồi bụi chuối sau hè đong đầy ký ức. Cả lũ trẻ thân thương trong xóm, bây giờ mỗi đứa một phương. Giữa những chộn rộn quê người, tôi bỗng thấy lòng xuyến xao khi nghe ai đó cất lên lời rao quen thuộc: “Ai bánh chuối, chè chuối, đậu phộng, nước cốt dừa béo ngậy hôn”.

Giọng rao ngân dài như nặng gánh cuộc đời, giọng rao se sắt gói trọn tấm lòng người quê trong món ăn bình dị, nghĩa tình. Tôi bỗng thấy nhớ bà tôi da diết, nhớ sao dáng nội lưng còng, không biết chiều nay nội có lặng lẽ ra khum tay nhìn buồng chuối sau hè mà thủ thỉ: “Chuối chín rồi! Mà sao thằng Lúa vẫn chưa về!”.

Tôi ngập ngừng nghe tiếng gọi quê hương…

Bài viết Hương chuối tuổi thơ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

…Đã chiều, viên ngọc đỏ soi bóng mình lần cuối xuống dòng nước rồi tư lự biến mất sau những khoảnh đồi bạt ngàn cây. Đám trẻ xóm núi đã đi học về, cuộc hành trình rượt đuổi với những con nước bắt đầu.

Trong phút chốc những cái đầu nhỏ đã ẩn hiện, nhấp nhô giữa sắc xanh của dòng nước. Đám trẻ cười la, hò hét ầm ĩ cả khúc sông, hình như chúng vui quá khi thoát khỏi cái sự bết bát, nóng nực mới vừa qua trên đường đi học về. Chúng thoăn thoắt trong dòng nước, tung mình, lặn ngụp rồi lộn nhào hệt những anh chàng cá mương đang ngúng nguẩy khoe tài trước các chị em nhà cá cùng họ hàng. Chính những ngày nhỏ được đắm mình trong lòng sông êm ả đã nhào nặn chân tay lũ trẻ thêm dẻo dai và cứng cáp, chúng bơi trên sông như đang chạy trên mặt đất, từng chút một thu vào sự tươi mát ngọt lành đang lững thững chảy đi.

Còn nhớ ngày đó tôi cũng từng có một tuổi thơ huy hoàng như thế. Giống như bao đứa trẻ khác sinh ra tại xóm núi này, tôi sớm được cha đưa xuống sông tập tành bơi lội từ khi mới lên bốn lên năm. Hồi ấy tay chân tôi nhỏ thó, mềm oặt như cọng bún nhưng cứ xuống đến mặt sông là hí hửng, hăng say đòi cha dạy bơi bằng được. Giữa những con nước xanh xanh đổ ào về miền ngược, tôi dường như quá nhỏ bé. Tôi ngồi trên vai cha, hai tay bám chặt, mặt hớn hở nhìn xung quanh và chân bắt đầu đạp nước. Có nhiều anh chị, bạn bè đồng trang lứa tôi thuở đó cũng háo hức bám gót cha mình tới bờ sông, hoà vào dòng nước và tập tễnh những động tác đầu tiên của hành trình lớn khôn. Tôi nhớ có lần cha kẹp hai bên nách tôi và dẫn tôi ra chỗ nước sâu, ông bảo con hãy bơi đi. Ánh mắt cha khi đó rắn rỏi và quả quyết, tôi sợ hãi không biết phải bắt đầu từ đâu, như thế nào. Cha tôi bảo con thử nhớ lại xem con cá và con vịt đã bơi thế nào! Cha vẫn giữ tôi theo từng nhịp chuyển động tay chân và những bài học vỡ lòng đầu tiên khiến tôi không ít lần nuốt phải nước sông. Nước sông ngọt con nhỉ, uống vài ngụm sẽ cho con sức mạnh, cha bảo vậy và con gái ông tin thật, mãi sau này tôi vẫn giữ niềm tin ấy như một sự biết ơn đối với cha mình. Mỗi khi nhìn thấy những đàn cá đang quẫy mình dưới nước hay đàn vịt đang tung tăng lướt trên mặt sông tôi lại tủm tỉm nhớ về tuổi thơ mình, nhớ tới những người thầy đầu tiên…

Lặng tờ thời gian cuốn trôi những con nước, phù sa bồi cho đất hai bên bãi dày thêm, những mùa hè cũng dày lên theo tuổi thơ của mỗi đứa trẻ. Tôi hạnh phúc, bao người cha người mẹ ở xóm núi này cũng hạnh phúc vì vẫn còn dòng sông, vẫn chiều chiều nghe tiếng lũ trẻ ới nhau đi tắm táp. Và dân xóm núi đi xa trở về vẫn có một chốn để hoài niệm, để nhớ nhung, để biết ơn và trân trọng những tháng ngày được ngâm mình trong dòng nước, được cùng dòng nước lớn lên. Nhưng có lẽ người vui nhất, hạnh phúc nhất lại chính là dòng sông. Sau bao bước chuyển của thời gian, sau những lực hấp dẫn của game gọt, diu tu be, tíc tốc… những đứa trẻ xóm núi vẫn nhớ tới sự tồn tại của người mẹ già đã bạc tóc vì tháng năm mà đến bên cùng người mẹ ấy đùa vui, trò chuyện mỗi chiều hạ nắng ươm vàng cánh áo.

Hạnh phúc lớn đôi khi lại bắt nguồn từ chính những điều bé nhỏ. Dòng sông không sinh thành nên hình hài tôi hay hình hài những người dân xóm núi nhưng lại là mẹ lớn của vạn đứa con…

Bài viết Nơi đó có người mẹ tên sông đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Nội tôi thường đứng ngó nghiêng giữa trời trưa oi ả, khum tay nhìn lên buồng cao lúc lỉu thân mình. Hễ thấy buồng chuối vừa độ chín vàng, nội nhắc: “Đem cây dao ra cho nội chặt buồng chuối chín bói, treo lên ăn từ từ. Để ngoài này chim chóc kéo đến rỉa hết, tiếc lắm!”. Nghe nội sai, tôi vội vã xách con dao dưới bếp mang ra hè. Nội khéo léo chặt ngang nửa thân cây cho đổ xuống, cắt buồng chuối rồi đem treo trên giàn.

Tôi không biết ông đã xin giống chuối này ở đâu mang về, rồi lặng lẽ xới đất vun trồng tự khi nào. Chỉ nhớ rằng bụi chuối sau hè gắn trọn với những nỗi niềm ký ức tuổi xưa. Dưới bóng chuối xanh rờn, bọn trẻ quê rủ nhau chơi đồ hàng, bắn bi hay chuyện trò rôm rả, chán chường lại lăn ra đánh giấc say mèm.

Thuở thiếu thời hồn nhiên như cỏ dại, lớn lên như chim trời rồi mãi khắc ghi vào tim bóng hình quê hương yêu dấu. Niềm vui tuổi thơ thu gọn trên cánh đồng làng mùa gặt, trên bờ đê lộng gió ban chiều, con diều rập rờn trên nền trời xanh biêng biếc và bụi chuối sau hè bình dị, bao dung. Thật bình yên những trưa trải rơm nằm gốc chuối ôn bài, bi bô đánh vần những bài học đầu đời đến giờ tôi vẫn nhớ.

Con gà mái tơ của nội cục tác cục ta nhảy vào đẻ trứng trong bụi chuối. Bọn trẻ chúng tôi cứ rình rập mãi đến khi chạm được vào quả trứng hồng mới thỏa chí tò mò. Cơm trong nhà không ăn, hai ba đứa lại mang cơm ra gốc chuối ngồi co ro vừa ăn vừa trò chuyện, kể nhau nghe những chuyện vui buồn, cả tình yêu đầu đời mộng mơ con trẻ.

Làm sao quên được vị ngọt tận ruột gan trong quả chuối chín bói trên cây. Chuối chín nhiều, ăn không hết nội sai tôi mang cho nhà hàng xóm “ăn lấy thảo”. Người xóm thương thi thoảng có món ngon vật lạ cũng mang biếu lại cho bà.

Từ buồng chuối chín vàng, nội tôi chế biến ra nhiều món ăn đậm đà hương đồng gió nội. Những trưa nắng nóng mà được ăn chén chè chuối thơm lừng, đậu phộng rang giòn béo ngậy của nội thì không còn gì bằng. Món bánh chuối hấp chan nước cốt dừa trắng đục, vị ngọt đầu lưỡi lan tỏa tận tâm can rồi lắng đọng trong miền tuổi thơ thương nhớ.

Lại nhớ xiết bao những ngày đói khổ mưa dầm, không có gì ăn cơm phải ăn kèm với chuối. Một miếng chuối hai ba muỗng cơm cũng đủ để người quê no lòng, đủ sức gánh gồng qua bao thăng trầm sóng gió. Ngày nọ, đang mải mê bẫy bầy chim sẻ bên hè, tôi bàng hoàng phát hiện ra chỗ cây chuối đã hạ tháng trước mọc lên một chồi non mới.

Tôi hí hửng reo lên, nội bảo: “Cây mẹ chết rồi thì cây con mọc lên từ thân cây mẹ, có gì lạ đâu?”. Tôi cười tít mắt. Rồi cây chuối kia sẽ lại vươn lên với đời, tỏa bóng tuổi thơ và chắt chiu buồng quả. Rồi chúng lại vàng ươm, lại kết đọng trong chén chè thơm hay món bánh chân quê nội làm những chiều quê yên tĩnh…

Xa rồi món bánh tuổi thơ. Xa rồi bụi chuối sau hè đong đầy ký ức. Cả lũ trẻ thân thương trong xóm, bây giờ mỗi đứa một phương. Giữa những chộn rộn quê người, tôi bỗng thấy lòng xuyến xao khi nghe ai đó cất lên lời rao quen thuộc: “Ai bánh chuối, chè chuối, đậu phộng, nước cốt dừa béo ngậy hôn”.

Giọng rao ngân dài như nặng gánh cuộc đời, giọng rao se sắt gói trọn tấm lòng người quê trong món ăn bình dị, nghĩa tình. Tôi bỗng thấy nhớ bà tôi da diết, nhớ sao dáng nội lưng còng, không biết chiều nay nội có lặng lẽ ra khum tay nhìn buồng chuối sau hè mà thủ thỉ: “Chuối chín rồi! Mà sao thằng Lúa vẫn chưa về!”.

Tôi ngập ngừng nghe tiếng gọi quê hương…

Bài viết Hương chuối tuổi thơ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Lũ trẻ bao giờ cũng trốn ngủ trưa bởi những trưa hè sinh ra như để dành riêng cho chúng. Những trưa thần tiên ấy, có biết bao nhiêu trò vui được sinh ra. Hình như xa xưa, trước khi “thanh gươm yên ngựa”, “áo vải cờ đào”, “cờ lau rựng nước”… những anh hùng hào kiệt, bao bậc quân vương cũng từng là đứa trẻ hồn nhiên như thế.

Lũ trẻ chúng tôi ngày ấy cũng chẳng chịu thua kém một ai. Đời người, hình như chỉ những trò nghịch ngợm là khá nhất. Những con vật quen đời phóng khoáng như bọ xít, chuồn chuồn bỗng dưng bị gò vào đời phu kéo xe, bị gánh nặng tai quái ghì cánh sát mặt đất. Ấy thế mà, phàm nhưng lũ sâu bọ quen chui lủi sát mặt đất lại bị gắn vào tên, vào đạn bị bắn văng đi xa trong niềm kinh hãi. Bấy nhiêu trò tai quai chỉ để đem về tiếng cười. Tiếng cười trẻ thơ như suối mát đón đường người khát. Ai mà chả uống no trong hồn một thời.

Mùa này, tiếng chim chào mào hót lảnh lót như giục giã những cuộc “lạc rừng”. Con đường mòn quen thuộc đến thế, cánh rừng xưa cũ thế nhưng ở cái tuổi ấy ai rồi cũng lạc vào cõi ham vui. Trèo cây, hái quả, bắt chim, đào rế, đánh trận giả, tìm nấm… thôi thì mặc giời bất chợt mưa lúc nào cũng được. Cái thú nhất sau cơn mưa, bước ra từ mái hang đá ấy là được uống giọt mưa còn đọng trên lá cho đỡ khát. Sau này lớn lên, đi nhiều, tôi ngẫm ra, ở rừng mỗi cơn mưa như trời ban ơn huệ nên sau mưa, từng chiếc lá cũng rưng rưng. Ngày nào nuốt phải cái hạt bị người lớn nạt: nó sẽ nảy mầm mọc cây trong bụng thì giờ uống giọt mưa rồi lại giật mình ngỡ như đã biến thành cây lá.

Những lớp người lớn lên rồi mưu sinh. Lũ trẻ lớn lên lại lạc vào mùa trong những buổi trưa thần tiên trốn giấc nồng như để cố níu lại mãi thời thơ trẻ. Nhưng rồi ngẫm ra, còn biết bao tâm hồn con người về phố rồi vẫn mơ giấc núi rừng mà chưa chịu lớn. Họ uống ly nước trên cao ốc đã cơn khát thị thành mà lòng vẫn khát vầng mây trong ký ức xa xôi từng đem mưa về núi. Ai uống mùa rồi xa núi sẽ còn khát, người ở lại núi cũng từ độ ấy lam lũ nào mấy khi còn thảnh thơi như ngày thơ bé. Mai rồi, trong cuộc mưu sinh có dịp gặp lại nhau, như được đi lại dưới tán cây rừng, dưới mái đá che mưa, dưới mát trong của tiếng chào mào biết đâu lại lặng im không nói được gì. Con người vốn tham lam cả trong nỗi nhớ bởi nào có ai được bé bỏng mãi. Nhưng có lẽ, ai đã được uống mùa lòng sẽ còn mát rượi, lại khỏe tay đào hồ trồng cây giữ rừng, lại thả cánh chim về làm tổ non ngàn và đem đến điều tốt đẹp cho ai đó trên con đường mưu sinh của mình. Mùa không cạn, mùa như dòng suối thầm chảy da diết trong hồn người…

Bài viết Uống mùa đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Còn nhớ ngày xưa, những con đường làng ở Hóc Môn quê tôi hãy còn mướt mát, xanh tươi lắm. Hai bên đường là hai tuyến mương, nước trong văn vắt.

Mỗi năm, vào tháng Chín, tháng Mười âm lịch, ông bà ngoại tôi thường đặt một cái sa hứng cá ở bọng nước sau nhà. Nhà tôi cách mặt đường hơn trăm mét, phía sau toàn ruộng, nên mùa mưa, cứ đặt sa là có cá.

Sa là một tấm lưới dày, được ông ngoại dùng tầm vông, cây gỗ kẹp lại theo hình chữ nhật. Ba cạnh cao hơn mười lăm phân, cạnh còn lại chỉ chừa mép đặt sát bọng nước. Mỗi ngày ông bà ngoại ra thăm sa hai lần vào buổi sáng sớm và chiều tối, còn tôi và thằng em trai thì thăm liên hồi.

Mỗi khi đi học về, chị em tôi ôm theo quyển sách, bắc cái ghế đẩu kê sát bụi tầm vông hoặc phía gốc me, rồi ngồi chầu hẫu canh sa cá, với niềm tin ngây thơ rằng: cứ chịu khó ngồi canh thì sẽ không có con cá nào bị lọt khỏi sa. Đâu biết cứ ngọ nguậy suốt như vậy, nếu không có nước lớn, cá thấy động sẽ bơi ngược dòng để né người…

Buổi đêm, khi dỡ sa có rất nhiều cá lớn. Đủ loại cá, nhiều nhất là cá lóc, cá trê, cá rô, cá sặc, lia thia, mần trầu… Có ngày cá về sa nhiều muốn thủng lưới. Có khi sa hứng được cả ổ lươn, nhìn chúng ngoe nguẩy mà ớn lạnh cả người. Những hôm như vậy, ông ngoại tôi vui lắm, vì bán mớ lươn đó cũng được bộn tiền.

Nhưng bà ngoại lại thích nhất là khi cái sa hứng được toàn tép đất và cá rô con, bấy nhiêu thôi ngoại cũng làm đủ món ăn kỳ diệu. Đầu tiên ngoại trút hết cá và tép vô thau, loại bỏ rơm, cỏ, cào cào, châu chấu nước, rồi rửa sạch bọn cá tép bằng nước khế, nước chanh, hoặc giấm cho hết mùi tanh. Sau đó, ngoại mới bắt tay vào chế biến.

Ngày nào nhà còn nhiều mỡ heo, ngoại cho mỡ vào ngập chảo, chiên giòn đám cá tép ấy lên, không quên bỏ xíu muối vào chảo, vừa dằn vị, vừa cho mỡ không bắn lên người. Chỉ cần cá trở mình vàng ươm, còn tép biến thành màu cam tươi rói, ngoại lấy vợt vớt hết ra, sắp vào dĩa. Cả nhà sẽ được bữa cá tép chiên cuốn bánh tráng rau sống chấm nước mắm ngon lành.

Hôm nào nhiều cá tép, ngoại còn làm thêm món cá um nghệ, có thể vừa ăn với cơm trắng, vừa cuốn bánh tráng mà không cần chấm nước mắm, bởi cá ngoại um rất vừa miệng, chỉ cần cuộn thêm rau, cắn vào một cái, những thơm bùi của cá, mát lành của rau cứ vậy mà thấm vị, đậm tình.

Theo Nghi Anh/ Báo Phụ nữ TP.HCM 

Nguồn: https://www.phunuonline.com.vn/an-gi-di-dau/mui-nho–tep-dat-chien-gion-168789/

Bài viết Mùi nhớ – Tép đất chiên giòn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Sát phía hông của ngôi đình cổ là một cái giếng khơi, mà theo như nội tôi kể nó được đào từ cách đây vài trăm năm rồi, và cái giếng này đã cung cấp nước sinh hoạt cho người dân cả xóm suốt mấy trăm năm qua. Giếng có đường kính khoảng ba, bốn thước tây gì đó, suốt từ dưới đáy giếng lên đến tận xung quanh phần cổ giếng được xây lát gạch nghiêng.

Sân giếng cũng rộng và cũng được lát bằng loại gạch to đại. Giếng sâu dễ đến gần chục mét, tính từ cổ giếng xuống mặt nước dưới lòng giếng. Còn từ mặt nước mà xuống tận phần đáy giếng là khoảng cách bao nhiêu thì tôi không rõ, ngay cả cha mẹ tôi cũng không biết, mà nhiều người chỉ có thể đoán chừng là nó rất sâu. Đến nỗi, nếu chẳng may gầu rơi thì chỉ có cách là dùng móc sắt có gắn cục năm châm thật to để mò lấy gầu lên, chứ người ta không thể lặn ngụp xuống đáy mà lấy được.

Giếng làng to rộng, sâu và nhiều nước như vậy nên ngày nào cũng vậy, suốt từ sáng sớm cho tới tối khuya, lúc nào cũng có rất đông người ra múc nước rửa ráy, mang về nhà chứa để dùng dần… Vậy mà nước không bao giờ cạn, kể cả khoảng thời gian mùa đông tháng giá, lúc mà mạch nước ngầm ở nhiều nơi bị cạn kiệt, nhưng giếng xóm Giữa của làng tôi vẫn nhiều nước.

Ngày tôi sinh ra, cả làng vẫn chỉ dùng 3 cái giếng công cộng đó mà thôi. Khi tôi lớn lên chút nữa, cũng có một số nhà giàu có tiền đào được giếng riêng tại gia, nhưng gia đình tôi vẫn trông chờ vào nguồn nước sinh hoạt từ cái giếng làng thân thương ấy.

Cứ sau mỗi buổi học tôi lại cùng chị gái ra giếng dùng gầu múc nước dưới giếng đổ vào 2 chiếc thùng tôn, rồi gánh mang về nhà đổ vào các vật dụng chứa. Việc gánh nước thì không mệt lắm, nhưng việc dùng gầu thả dây kéo nước từ dưới giếng lên mới cực nhọc. Việc này do tôi còn nhỏ, sợ không kéo nổi, hoặc nhỡ không may lao người rớt xuống giếng nên chị tôi đảm nhận hết.

Giếng làng thường đông vui nhất vào thời khắc chiều tối, khi rất đông gia đình mang con cái ra đó tắm táp, giặt giũ. Bọn nhỏ gặp gỡ ở sân giếng, sân đình vui chơi thỏa thích, còn người lớn thì sau khi tắm cho các con xong họ giặt đồ, lo rửa rau, vo gạo, lo múc nước vào thùng để gánh về nhà…

Khó quên hơn cả là mỗi khi giếng làng vào dịp sắp Tết, khi nhà nhà mang lá bánh, gạo nếp, thịt thà… ra rửa để chuẩn bị gói bánh chưng Tết. Không nhà nào là không mang chăn, mền ra đây giặt, bởi khi giặt xong người ta thường giăng dây thép trước sân đình rộng rãi, đầy nắng gió để phơi cho nhanh khô. Ngay cả chuyện mổ lợn, mổ trâu, bò để chia thịt cho người dân ăn Tết cũng được tổ chức ở sân đình, gần giếng cho tiện múc nước rửa…

Khi đời sống hiện đại len lỏi vào mọi miền quê, cùng nền kinh tế phát triển thì cũng là khi giếng nhà, cũng như hệ thống nước máy sinh hoạt đã dần thay thế cho những cái giếng làng. Làng tôi là một trong số ít các thôn quê còn giữ nguyên được những cái giếng làng cổ từng một thời gắn liền với cuộc sống sinh hoạt của biết bao thế hệ con người, dẫu những cái giếng ấy giờ chỉ còn giá trị của sự bảo tồn, lưu giữ vốn cổ trong quá khứ mà thôi.

Theo Nguyễn Việt Hà (Báo Tin Tức)

Bài viết Xa quê nhớ giếng làng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.