Tôi thích ăn món miền Trung nhất, đơn giản vì từ nhỏ đến lớn, tôi ăn theo gia đình. Cho dù đi đâu, lấy chồng rồi, nấu ăn kiểu Bắc, “căn tính ẩm thực” của tôi vẫn đúng chất miền Trung.

Quê tôi có nhiều sản vật phong phú vì gần biển. Như món don rất nổi tiếng, món cơm gà, món ram tôm ăn với thịt nướng… nhưng tôi vẫn nhớ và thích nhất món cá kho.

Tôi thấy cá kho kiểu miền Bắc cũng ngon. Tôi cũng thích cá kho tộ kiểu miền Nam. Nhưng mà mùa này, tôi vẫn nhớ món cá kho miền Trung. Nồi cá kho kiểu miền Trung khó mà đẹp một cách trình diễn, vì kho có nước, lại có thơm, cà chua, măng, ớt nguyên trái. Màu cá kho thường không đẹp nhưng miếng nào cũng thấm, ăn cá hay mấy thứ bỏ vô kho chung đều ngon.

Tôi nhớ nồi cá kho miền Trung vì nhiều lẽ nữa, nó gắn liền với những kỷ niệm ấu thơ với gia đình, mà nhớ nhất là vì nội. Bà nội tôi ngày xưa kho cá thường xuyên. Trong đó, cá nục kho là phổ biến, vì hồi đó cá nục rẻ nhất, thứ đến là cá ngừ, cá trích, cá chuồn, cá bống, cá rựa, cá hố… Loại nào bà kho cũng đều ngon.

Cứ đến mùa mưa, tôi còn nhớ món cá chuồn muối chưng với hành khô, tiêu, ít mỡ, ăn cơm đến vét hết nồi mới thôi. Sau này khi nhớ mùi, tôi tìm mua cá chuồn muối, cá thu muối để chưng kiểu đó mà vị cá không còn như xưa nữa…

Được nuôi lớn từ những nồi cá kho và những món ăn thời khốn khó của nội nên cái mùi cá kho thấm vào mình. Những món ăn tuổi thơ đã đi vào tiềm thức và trở thành món ăn ngon nhất của đời tôi. Phải chăng, đây cũng là ký ức của những người yêu quê nhà và gắn bó với ẩm thực vùng đất mình được sinh ra và lớn lên?

Và rồi cũng từ những nồi cá kho, từ những món ăn gây thương nhớ đó, tôi cũng nấu lại cho con tôi ăn, trở thành những món ăn trong ký ức của chúng. Giờ đây, khi đi học xa, con vẫn thường nói với tôi: khi nào con về, mẹ kho cho con nồi nấm kho đậu hủ nha mẹ, con nhớ nhất món đó. Hay có lần, con nhắn tin nói: mẹ cho con vài công thức nấu các món cháo đi mẹ, để lỡ khi ốm đau con tự nấu cho mình. Ôi, món cháo trắng, hay cháo cá, cháo gà, cháo thịt bằm của Việt Nam mình cũng là một hương vị mang những giá trị gia đình, tình thân… nhất là khi đau ốm. Rồi khi con gửi hình về cho tôi khoe món ăn con nấu, có những biến tấu như cho thêm khoai tây, đậu, cà rốt vào cháo để có thêm rau xanh, tôi nhìn ra được những tiếp biến ẩm thực qua các thế hệ, vừa là gìn giữ những mạch nối thế hệ, lại vừa có những kiến thức khoa học và ảnh hưởng từ nơi mà con tôi đang sinh sống…

Những người yêu thích ẩm thực hiện giờ cũng bày biện lên mạng xã hội những món ăn quê hương, món ăn địa phương, chỉ vẽ cho nhau cách nấu. Món ăn quê hương như một sợi dây níu giữ văn hóa nguồn cội của những người xa xứ. Các bạn trẻ ngày nay cũng tìm đến những món ăn ngon mang hương vị bản quán của mình. Ngoài lý do khẩu vị đã ăn sâu trong máu, tôi nghĩ món ăn quê còn là sợi dây nối kết các thế hệ đồng hương, kéo gần khoảng cách thời gian và không gian.

Nhớ thương những món ăn quê hương là một loại ký ức đẹp đẽ vô vàn. Đẹp hơn nếu ta biết nối dài truyền thống ẩm thực này đến những đời sau. Đây cũng là cách chúng ta trân trọng tình cảm gia đình, ghi nhớ cội nguồn, quê hương, bản quán.

Bài viết Món ngon của quê nhà đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Ai cũng có một góc thân thương nơi quê nhà. Và có lẽ, với tôi, góc thân thương ấy là chiếc ao ngay trước cửa nhà, cạnh ngôi vườn cây ăn trái xum xuê. Linh hồn của chiếc ao nhà không chỉ là cái cầu ao, mà là tiếng ếch. Tiếng ếch trong đêm trăng gợi những vẻ đẹp bình dị miền quê. Nhưng thú vị hơn, là vào dịp này, khi chuẩn bị bước sang hè, tiếng ếch dưới trăng thanh vắng đã điểm tô cho cuộc đời thêm thi vị. Cha tôi vẫn nói, tiếng ếch là tài sản của chiếc ao, là người bạn của cha khi ngắm trăng chuyển từ xuân sang hè. Trăng lúc này không quá sáng, nhưng đủ soi cho chiếc cầu tre vẫn nâng niu bàn chân cả gia đình, những thiếu nữ hàng xóm đến giặt giũ, rửa chân…

Tôi thi thoảng vẫn về chốn thân thương ấy. Có khi chỉ là để tìm lại vẻ đẹp của một thời ấu thơ. Có khi chỉ để nghe tiếng, cùng cha soi ếch, tóm lấy vài chú hôm sau nấu món mướp. Cũng có khi để nghe cha tâm sự, nói chuyện với cha về nhân tình thế thái. Hoặc ngẫu hứng, lại buông đôi câu thơ tha thẩn tìm cảm giác của thời thanh niên nhiều ước vọng.

Mà kể lạ lắm, cha tôi cứ như một nghệ sĩ thôn quê vậy, bao giờ cũng phải bài trí không gian sống cho thật tuyệt. Nhất là khu vực chiếc ao, ông bảo sống như thế gần gũi với thiên nhiên hơn, khỏe hơn, tốt hơn nhiều. Ví như chiếc ao rộng có một góc thả rau muống, một vuông bèo, giữa ao có bè hoa súng nhỏ. Cây cầu tre bao giờ ông cũng gia cố cho thật chắc chắn, để cả chục lượt người đến mỗi ngày đều an tâm không bị ngã. Đứng trên cầu, ngước mắt lên là giàn mướp lúc lỉu quả. Có thể với tay là hái được. Dưới gốc cây bưởi ngay sát cầu ao, ông cũng kê cái bàn đá nhỏ, có vài chiếc ghế con con. Đêm nào mất ngủ, ông lại trở dậy pha trà, ngồi lặng yên trong không gian đó mà ngóng tiếng ếch kêu.

Những ngày chớm hạ, ếch kêu báo hiệu mở màn cho những trận mưa rào, nhẹ thôi, nhưng thúc giục cây cối tốt tươi. Tiếng ồm ộp ếch kêu cũng có khi gợi lên tiếng sấm đầu mùa, giục lúa trổ đòng thơm thơm cánh đồng quê. Tiếng ếch kêu ban đêm râm ran như tiếng đứa trẻ tập đàn nhạc. Nghe thật thích. Vào những đêm như thế, cha tôi “lãng mạn” hơn thường, là bảo đứa cháu thức khuya một chút, gõ đàn cho ông nghe. Tuy không thể làm tiếng ếch và tiếng đàn hòa hợp vào nhau, bởi đàn ở trong nhà, ếch ngoài ao. Nhưng tôi biết, cha có một cảm giác an tâm, một sự giải trí thư thái theo cách của ông, kèm theo những triết lý mà tôi khó lòng hiểu được.

Không cần nhắc lại cha tôi là một người bắt ếch cừ khôi, độ những cánh đồng thênh thang rất nhiều ếch sau mỗi trận mưa rào nhẹ. Không cần nhắc rằng, các chú của tôi cũng có những năm tháng soi ếch kiếm tiền, kiếm thức ăn cho cả nhà. Và trong ký ức của tuổi thơ, tôi không cần phải mất công hồi tưởng, thì những tiếng ếch năm xưa cũng ùa về… Giờ còn rất ít ếch đồng, do thuốc sâu, do quá trình đô thị hóa, do sự khai thác triệt để của con người. Những người bắt ếch xưa cũng chỉ ngậm ngùi nhớ nghề. Sau rất nhiều ngày tháng, tôi mới hiểu tiếng ếch nơi chiếc ao trở thành một thứ tài sản của cha. Cha đã bảo vệ chúng, và dù có bắt, thì vẫn phải giúp cho quá trình sinh sản của chúng được tốt hơn. Như thế, đàn ếch không thuyên giảm, mà thậm chí còn tăng theo từng năm.

Tôi học được ở cha cách sống gần gũi, hòa hợp với thiên nhiên xanh, với những gì giản dị. Tốc độ đô thị hóa đã phá vỡ rất nhiều thứ, cuộc sống hiện đại đã làm mất rất nhiều vẻ đẹp thôn quê. Thì trong thế giới của cha, chúng vẫn vẹn nguyên, hay đúng hơn sự đô thị hóa chỉ dừng ở cổng nhà tôi. Cha tôi coi đó là thứ tài sản, một thứ dành lại cho các con, ngoài những bài học. Cha muốn chúng tôi trân trọng những gì nhỏ bé nhất, kể cả một tiếng ếch.

Bài viết Vẳng nghe tiếng ếch đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Trò chuyện về tác phẩm mới của mình, nữ nhà văn quê Phú Yên bày tỏ: Trong tác phẩm, chị luôn đặt ra cho mình một con đường đi rõ ràng. Xây dựng truyện làm sao phải có tính nhân văn và giáo dục, luôn lấy “yêu thương, cảm thông, khoan dung” làm nền tảng cho truyện. Mọi nhân vật, cho dù trải qua bao khổ đau, bất hạnh, luôn mạnh mẽ đứng lên trong niềm tin yêu và hy vọng.

Tính từ năm 2017 đến nay, trong thời gian gần 4 năm, nhà văn Tiểu Nguyệt đã viết trên 70 truyện ngắn. Thời gian không dài, nhưng chính ở đây cho thấy tiềm năng đã tích tụ từ kinh nghiệm, đời sống gian khổ trong nhiều chục năm, cùng sự đam mê văn chương vượt khó, rất đáng trân trọng của tác giả. Qua những truyện ngắn của Tiểu Nguyệt đã được giới thiệu, người đọc nhận ra những nội dung được nhà văn chia sẻ ngày càng phong phú, các đề tài hiện thực sáng tạo mới lạ hơn. Và tính giáo dục, tính nhân văn tiềm ẩn luôn bàng bạc trong những trang văn tâm huyết – nhất là sự ảnh hưởng sâu đậm, nhuần nhuyễn của tư tưởng đạo Phật ngày càng thể hiện rõ nét, vi tế, cho thấy nhà văn là một Phật tử thuần thành.

Thực vậy, ngay ở truyện ngắn đầu tiên “Mùa xuân trên hòn mỏ quạ”của tập truyện ngắn vừa xuất bản, chúng ta gặp gỡ nỗi thăng trầm của nhân vật chính khi đã đón ba mùa xuân cùng năm, bảy gia đình tá túc trong những túp nhà tranh, vách lá – dân làm cây, làm củi gọi họ là dân “xóm Rẫy”. Câu chuyện kể về một vùng núi rừng heo hút, đường sá gập gềnh đèo dốc, cách trở xa xôi. Nơi ấy, mỗi người đến từ mỗi nơi, từ một cảnh đời neo đơn nghèo khó, nhưng đùm bọc, thương nhau như bà con quyến thuộc. Và thế rồi, qua bao thử thách, gian khổ, đắng cay “mùa xuân cũng đến với họ. Sáng bừng, chan hòa ấm áp yêu thương. Sắc xuân hồn nhiên, hiện hữu khắp nơi, từ núi rừng đến phố thị, không phân biệt”.

Ở truyện “Một đêm ngủ ở quê nhà”, câu chuyện của người phụ nữ có tên Hà My, sau 15 năm về thăm quê kể từ khi chồng nàng bỏ chạy theo người phụ nữ khác. Hà My với người chị gái thân thiết, cùng nhau tâm sự. Dưới ánh trăng cao tỏa sáng khắp sân vườn, mênh mông là cái cảm xúc: “Đi đâu thì đi, về quê, là vui nhất, là nhận được sự chân tình, thiệt thà; là thấy lòng nhẹ nhàng, thoải mái, tâm hồn bình an”.

Truyện ngắn “Ông Ba Phát và con ngựa Hồng cắn” đầy cảm xúc. Nhà văn nêu bật tình cảm yêu thương giữa người chủ ngựa khi phải lìa xa con vật thân yêu có tên “Hồng cắn”, dù không ít lần nó cắn bậy, phải phiền lụy. Đây là một truyện ngắn buồn và đẹp. Có những đoạn tác giả diễn đạt lung linh như một bức tranh: Ánh trăng sáng vằng vặc một màu vàng trải xuống từ trên cao, soi rõ ba chiếc xe ngựa lọc cọc chạy trên con đường vắng hoe. Âm thanh “lóc cóc” đều đều vang dội trong đêm nghe đơn điệu và buồn bã… Ông Ba Phát cảm thấy tất cả như lùi lại phía sau, xa dần vùng đất đỏ, nương rẫy, lẫn nỗi vất vả, nhọc nhằn, mồ hôi và cơm áo. Ông chỉ thấy ánh trăng soi rọi, mát dịu, thấm đẫm trên con đường, trên nương rẫy, ruộng lúa, trong tâm hồn, ông thấy thật dễ chịu, hít thật sâu làn gió mát trong lành vào lồng ngực, như muốn uống những giọt trăng vàng óng ả tràn ngập vào tâm hồn.

Các truyện ngắn còn lại như: “Cơn gió ngược”, “Lụa đào trước gió”, “Tình cờ nghe một câu chuyện”… là những nhát cắt thường gặp trong những khoảnh khoắc số phận đời thường. Có khi đó là chuyện một người quẩn quanh trong kiếp người “ăn nhờ, ở đậu”, nhưng sẵn sàng từ chối bằng hai tiếng “cảm ơn” với sự giúp đỡ của ai đó, nhằm tạo nên “cơn gió ngược” của đời mình. Có khi là niềm hạnh phúc của đôi vợ chồng trong dịp kỷ niệm ba mươi năm ngày cưới, trải qua bao nhiêu sóng gió, trắc trở của cuộc đời, họ hiểu rằng tài sản lớn nhất của gia đình họ, đó là tình thương yêu, sự quan tâm lẫn nhau. Có khi, xung đột trong câu chuyện để khẳng định rằng trên thế gian này, tất cả đều có thể, không gì là không thể, chỉ có điều mình chưa hiểu hết mọi lẽ huyền vi, màu nhiệm chung quanh đời sống.

Trên hết, như lời tâm sự của nhà văn: ”Những người có tâm thiện lành, trong sáng, luôn được đền đáp”. Với nội dung thiết thực, gần gũi, ở tập truyện ngắn “Một đêm ngủ ở quê nhà” bạn đọc có thể chia sẻ được điều nhà văn muốn tâm sự, gửi gắm khi khép trang sách lại.

Bài viết Một đêm ngủ ở quê nhà đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.