Với việc Quốc hội ban hành Luật Đầu tư 2020 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xây dựng 2020, kết hợp sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nhà ở, Luật Bảo vệ môi trường, có hiệu lực kể từ ngày 1/1/2021, các bất cập về “nhà đầu tư”, “chủ đầu tư” đã được giải quyết.

Theo đó, nhà đầu tư được chấp thuận thực hiện dự án đầu tư theo quy định tại khoản 4, Điều 29 Luật Đầu tư năm 2020 chính là chủ đầu tư thực hiện dự án nhà ở theo quy định tại điểm c, khoản 2, Điều 22 Luật Nhà ở và là chủ thể tổ chức lập và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch theo quy định tại khoản 7, Điều 19 Luật Quy hoạch đô thị.

Quy định về sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại cũng được sửa đổi bởi điểm c, khoản 1, Điều 75 Luật Đầu tư năm 2020: “Có quyền sử dụng đất ở hợp pháp và các loại đất khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất sang làm đất ở”.

Tuy nhiên, các quy định nói trên lại có hiệu lực từ 1/1/2021. Điều đó có nghĩa là từ nay đến ngày 31/12/2020, Sở Quy hoạch và Kiến trúc TP.HCM có thể không nhận giải quyết hồ sơ đề xuất quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của “nhà đầu tư”, mặc dù đã có “Quyết định chủ trương đầu tư” của UBND thành phố.

Điều này sẽ khiến 126 dự án nhà ở thương mại có quỹ đất hỗn hợp trên địa bàn TP.HCM có thể tiếp tục bị “đứng hình”.

Theo Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), để giúp đỡ các doanh nghiệp, UBND thành phố cần sớm ban hành quy trình đầu tư xây dựng đối với các dự án nhà ở thương mại.

Cụ thể, UBND thành phố cần có văn bản chỉ đạo Sở Quy hoạch và Kiến trúc thực hiện bước 2 – “Lập quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc thỏa thuận quy hoạch tổng mặt bằng phương án kiến trúc công trình theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị”, sau khi “nhà đầu tư” đã thực hiện xong bước 1 – “Lập thủ tục Quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư”, theo quy trình đầu tư xây dựng, gồm 4 bước do Sở Xây dựng tổng hợp, đề xuất.

Quy trình 4 bước do Sở Xây dựng TP.HCM đề xuất:

Bước 1: Lập thủ tục Quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư.

Bước 2: (Trong trường hợp được Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố chấp thuận theo Công văn số 2837/VP-ĐT ngày 08/04/2020 của Văn phòng Ủy ban nhân dân thành phố): Lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hoặc thỏa thuận quy hoạch tổng mặt bằng phương án kiến trúc công trình theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị.

Bước 3: Lập thủ tục giao thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.

Bước 4: Nhà đầu tư được thực hiện song song các thủ tục để rút ngắn thời gian; Chỉ khi nhà đầu tư nộp tiền sử dụng đất và hoàn tất nghĩa vụ tài chính, các thủ tục còn lại sẽ được ký thông qua theo quy định, bao gồm: (i) Xác định nghĩa vụ tài chính, nộp tiền sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; (ii) Công nhận chủ đầu tư, chấp thuận đầu tư; (iii) Thẩm định thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật, cấp Giấy phép xây dựng theo quy định tại Nghị định số 59/2015/NĐ-CP ngày 18/06/2015 của Chính phủ”.

Nhận xét về quy trình 4 bước, HoREA cho rằng bước 4 là không phù hợp với quy định hiện hành cũng như thực tiễn.

Cụ thể, Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản chỉ quy định chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính với nhà nước, nộp tiền sử dụng đất, trong 2 trường hợp: một là trước khi bán nền nhà, bán nhà đã xây dựng, hoặc bán nhà hình thành trong tương lai; hai là trước khi lập thủ tục cấp “sổ đỏ” dự án.

Bên cạnh đó, Luật Xây dựng cũng không quy định chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính với nhà nước, nộp tiền sử dụng đất, trước khi khởi công xây dựng các công trình của dự án.

“Sau khi đã có quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và được giao thuê đất, thì doanh nghiệp đã đủ điều kiện để được cấp giấy phép xây dựng và được công nhận chủ đầu tư dự án”, HoREA nhấn mạnh.

Vì vậy, HoREA cho rằng bước 3 có thể thực hiện song song và nối tiếp liên tục các thủ tục hành chính, như: lập thủ tục giao thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; công nhận chủ đầu tư, chấp thuận đầu tư; thẩm định thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật, cấp giấy phép xây dựng và được khởi công xây dựng công trình; xác định nghĩa vụ tài chính, nộp tiền sử dụng đất.

Như vậy, bước 4 chỉ còn thực hiện thủ tục “cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất”, vì chủ đầu tư cũng phải mất nhiều thời gian (khoảng trên dưới 2 năm) để thi công xây dựng hoàn thành hệ thống hạ tầng và các công trình, thì mới đủ điều kiện được cấp “sổ đỏ” dự án.

Bài viết 126 dự án nhà ở tại TP.HCM vẫn ‘đứng hình’ hết năm 2020? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Liên quan đến tình hình thực hiện Quyết định 60, trong năm 2019, Sở Quy hoạch Kiến trúc (QHKT) đã tổ chức trong hội nghị sơ kết công tác thực hiện theo công văn hướng dẫn số 914/SQHKT-HTKT về tách thửa có hình thành đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật.

Tại hội nghị, Sở QHKT đã báo cáo Thành phố các khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Quyết định số 60, đặc biệt là tách thửa đất ở có hình thành đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật đối với khu vực quy hoạch đất hỗn hợp và đất dân cư xây dựng mới.

Sở QHKT cho biết, tại khoản 1, Điều 5 Quyết định 60 cho biết, “[…] Sau 3 năm kể từ ngày rà soát phê duyệt các quy hoạch này mà chưa có kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện và chưa có thông báo thu hồi đất, chưa có quyết định thu hồi đất, cơ quan có thẩm quyền cũng không điều chỉnh, hủy bỏ, hoặc có điều chỉnh, hủy bỏ nhưng không công bố việc điều chỉnh, hủy bỏ kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện thì được tách thửa đất”.

Theo đánh giá của Sở QHKT, thời điểm xác định “sau 3 năm” có nhiều quan điểm khác nhau, gây khó khăn trong quá trình thụ lý hồ sơ tách thửa cho người dân. Trong khi đó, Luật Quy hoạch đô thị ngày 29/6/2009 quy định, đối với quy hoạch phân khu, định kỳ 5 năm kể từ ngày phê duyệt quy hoạch, cơ quan tổ chức lập cần tiến hành rà soát làm cơ sở để xem xét điều chỉnh (nếu có đủ điều kiện theo Luạt Quy hoạch đô thị).

“Như vậy, việc xem xét tách thửa đất ở, trong đó bao gồm trường hợp có hình thành đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật, đối với đất hỗn hợp và dân cư xây dựng mới còn nhiều vướng mắc, chưa thống nhất trong quá trình giải quyết nhu cầu của người dân”, Sở QHKT đánh giá.

Sở QHKT cho rằng, hiện nay, nhiều khó khăn, vướng mắc trong công tác giải quyết tách thửa cho người dân cần được giải quyết một cách toàn diện, triệt để thông qua điều chỉnh Quyết định số 60. Liên quan đến những vướng mắc khi tách thửa đất ở có hình thành đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật, Sở QHKT đã đề xuất một số hướng xử lý.

Cụ thể, đối với đất quy hoạch dân cư xây dựng mới thấp tầng, Sở QHKT cho rằng về cơ bản là phù hợp với mục đích để xây dựng nhà ở riêng lẻ cho hộ gia đình, cá nhân. Do đó, trong khi chờ điều chỉnh Quyết định 60, Sở QHKT đề xuất sau 5 năm kể từ ngày có quyết định phê duyệt quy hoạch mà chưa có hoặc có trong kế hoạch sử dụng đất hàng năm cấp huyện và chưa có thông báo/quyết định thu hồi đất mà cơ quan có thẩm quyền việc điều chỉnh, hủy bỏ quy hoạch thì được tách thửa. Điều kiện là quận huyện cần lưu ý đảm bảo hạ tầng theo quy định.

Đối với đất xây dựng mới cao tầng và đất hỗn hợp, Sở QHKT cho rằng chức năng quy hoạch sử dụng đất và các chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc không phù hợp với mục đích xây dựng nhà ở riêng lẻ cho từng hộ dân.

“Do đó, trong trường hợp quy hoạch không hợp lý, không khả thi, UBND quận – huyện cần thực hiện rà soát, tiến hành điều chỉnh cục bộ hoặc điều chỉnh tổng thể, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người dân”, Sở QHKT đề nghị.

Một bất cập khác là trước đây các quận huyện được yêu cầu lập quy hoạch 1/500 đối với đất dân cư hiện hữu, đất dân cư hiện hữu kết hợp chỉnh trang, kể cả đất dân cư xây dựng mới và đất hỗn hợp có chức năng ở để việc tách thửa được đồng bộ về hạ tầng.

Đồng thời, trong thời gian chờ lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, các trường hợp tách thửa có hình thành đường giao thông và hạ tầng kỹ thuật thì phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Sở QHKT trước khi quận, huyện xem xét giải quyết.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện, các quận huyện đều cho rằng việc lập quy hoạch 1/500 là không khả thi; công tác tách thửa xuất phát từ nhu cầu của người dân với diện tích nhỏ, nằm rải rác xen cài trong các khu dân cư hiện hữu, không tập trung, không đồng thời triển khai thực hiện do đó không thể khoanh vùng, xác định cụ thể từng khu vực có nhu cầu tách thửa đất ở. Do đó, Sở QHKT cũng đề xuất Thành phố giao quận, huyện căn cứ Quyết định  60 và các văn bản hướng dẫn để xem xét giải quyết cho dân mà không cần phải lấy ý kiến của sở.

Bài viết Sở Quy hoạch Kiến trúc TP.HCM đề xuất cách tách thửa mới đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.