Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) vừa thông báo đã nhận được hồ sơ đăng ký niêm yết 78 triệu cp của CTCP Nông nghiệp BAF Việt Nam, vốn điều lệ tương ứng là 780 tỷ đồng.

BAF Việt Nam (BaF) được thành lập năm 2017, hoạt động trong lĩnh vực chăn nuôi, chế biến và cung ứng thực phẩm sạch, hướng đến mục tiêu xây dựng mô hình chuỗi khép kín từ nguyên liệu thô, nhà máy cung cấp cám, trang trại chăn nuôi, nhà máy giết mổ và chế biến thức ăn – mô hình 3F (Farm-Food-Feed). Công ty này được biết tới là một thành viên của Tân Long Group.

Vốn là một tập đoàn kín tiếng trên thị trường, đặc biệt về thông tin tài chính, Tân Long Group trước nay vẫn là một tấm màn đen với nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự xuất hiện của BAF Việt Nam đã phần nào hé mở một phần hệ sinh thái được gây dựng dưới bàn tay của Chủ tịch Trương Sỹ Bá.

Mối quan hệ lằng nhằng giữa các thành viên của Tân Long Group

Mặc dù là một công ty chăn nuôi, tuy nhiên cấu trúc tài sản của BAF Việt Nam lại có tỷ trọng lớn từ các khoản phải thu – phải trả.

Tổng tài sản của công ty này tính đến cuối tháng 6/2021 đạt gần 7.000 tỷ đồng, tăng 33% so với đầu năm. Trong đó, ngoài hàng tồn kho giá trị 1.233 tỷ đồng, phần lớn tài sản còn lại của doanh nghiệp này nằm ở các khoản phải thu ngắn hạn, ghi nhận hơn 4.626 tỷ đồng, chiếm 66% tổng tài sản. Trong khi đó, tài sản cố định của BAF chỉ chiếm tỷ trọng khá nhỏ, gần 398 tỷ đồng, tức là chỉ hơn 5% tổng tài sản.

Qua tìm hiểu của báo Nhà báo & Công luận, khi đi sâu hơn vào các khoản phải thu ngắn hạn, một danh sách dài các đối tác chiếm dụng vốn của BAF Việt Nam lại đến từ chính các công ty trong hệ sinh thái Tân Long Group và một số doanh nghiệp “thân” liên quan đến một tập đoàn tại Hà Nội.

Có thể kể đến một số khoản phải thu như: CTCP Tập đoàn Tân Long (645 tỷ đồng), Công ty TNHH Thương mại và Phát triển dịch vụ Sơn La (567 tỷ đồng), Công ty TNHH Dịch vụ Thượng mại XNK Tân Thành Nam (430 tỷ đồng, Công ty TNHH ĐT Kinh doanh Nhật Tân (362 tỷ đồng), Công ty TNHH Nông nghiệp T&T (278 tỷ đồng)…

Đối ứng bên phần nguồn vốn, các khoản phải trả ngắn hạn cho các nhà cung cấp cũng chiếm tỷ trọng cao nhất, với gần 5.800 tỷ đồng, chiếm tới 2/3 tổng nguồn vốn của BAF Việt Nam.

Trong đó, những cái tên xuất hiện cũng tương tự như ở phần phải thu, là các thành viên liên quan đến Tân Long Group và một tập đoàn tại Hà Nội. Đơn cử như BaF nợ CTCP Kinh doanh thương mại Thịnh Phát hơn 954 tỷ đồng, CTCP CBOT Việt Nam 545 tỷ đồng, Công ty Nông nghiệp Bờ Biển Ngà hơn 552 tỷ đồng, Công ty TNHH SXTM DV Sơn Hưng gần 494 tỷ đồng, CTCP Nông Sản MOGB Quốc Tế hơn 410 tỷ đồng, CTCP Nông Nghiệp An Điền là 369 tỷ đồng …

Những con số này tạo nên một mạng lưới giao dịch chằng chịt giữa các công ty thành viên trong hệ sinh thái Tân Long Group. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ dừng ở hoạt động kinh doanh thông thường.

Vay tiền ngân hàng bằng các hợp đồng giao dịch nông sản

Trong nửa đầu năm 2021, kết quả kinh doanh của BAF Việt Nam tăng đột biến so với cùng kỳ, với khoản lợi nhuận hơn 200 tỷ đồng. Một sự thay đổi được đánh giá là quan trọng cho việc đưa cổ phiếu lên sàn chứng khoán.

Tuy nhiên, lợi nhuận chưa phải sự thay đổi lớn nhất của BAF Việt Nam.

Điều làm nên con số lợi nhuận cao đột biến trong nửa đầu năm nay một phần đến từ việc cải thiện biên lợi nhuận gộp, nhưng cũng một phần quan trọng đến từ việc giảm chi phí lãi vay.

Nhìn từ báo cáo tài chính năm 2019 của BAF Việt Nam, công ty này từng ghi nhận khoản vay ngân hàng tới hơn 1.800 tỷ đồng nhưng đã được trả hết vào cuối năm 2020. Điều này đã khiến bảng cân đối của BAF Việt Nam trở nên “sạch hơn”.

Tuy vậy, nếu lần mở về quá khứ, một vấn đề khác của BAF Việt Nam và hệ sinh thái Tân Long Group xuất hiện.

Phía sau những hợp đồng giao dịch ghi nhận các khoản phải thu cao đột biến là những hợp đồng vay vốn được thế chấp bằng chính những khoản phải thu này.

Đặc biệt gần như hầu hết tất cả các khoản vay này đều được vay từ ngân hàng đối tác của 1 doanh nhân sở hữu tập đoàn lớn có trụ sở chính ở Hà Nội với hệ sinh thái từ bất động sản, ngân hàng, bóng đá, kinh doanh nông sản, nông nghiệp,… Có thể nói, đây là nguồn bơm tiền thường xuyên và “thân thiết” với hệ sinh thái Tân Long.

Theo báo cáo năm 2019, toàn bộ 1.844 tỷ đồng nợ vay ngắn hạn của BAF Việt Nam đều do chi nhánh của một ngân hàng lớ tài trợ. Tài sản thế chấp cho khoản vay này là quyền đòi nợ liên quan đến các hợp đồng kinh tế giữa BAF Việt Nam và Tân Long Group, cùng một số công ty thành viên khác.

Dù đã thanh toán hết dư nợ, đưa bảng cân đối trở nên sạch hơn, nhưng BAF Việt Nam không phải là công ty duy nhất trong hệ sinh thái Tân Long dùng cách này để huy động vốn. Thực tế, những thành viên chủ chốt cũng áp dụng cách thức tương tự, và ngân hàng đối tác cũng là ngân hàng nói trên.

Như Công ty cổ phần Thăng Hoa, theo tài liệu chúng tôi có được, từ đầu năm 2021 đến nay, doanh nghiệp này đã ghi nhận một loạt hợp đồng tín dụng với một ngân hàng lớn cho các khoản vay được đảm bảo bằng các hợp đồng giao dịch với Tập đoàn Tân Long, Công ty cổ phần HUM hay ENERFO PTE.

Bài viết Chủ tịch Trương Sỹ Bá cùng Tân Long Group: Hệ sinh thái chìm trong nợ nần? đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Sông Lam Nghệ An, một trong những câu lạc bộ bóng đá giàu truyền thống nhất Việt Nam sẽ chia tay nhà tài trợ chính Ngân hàng Bắc Á sau gần 12 năm gắn bó. Đơn vị tài trợ thay thế là Tập đoàn Tân Long.

Tập đoàn của doanh nhân Trương Sỹ Bá xác nhận đang trong quá trình làm việc với UBND tỉnh Nghệ An, các đơn vị liên quan về việc chuyển giao và tiếp nhận CLB này. Giá trị chưa được tiết lộ song Tân Long cho biết sẽ đồng hành cùng SLNA trong bản hợp đồng lớn chưa từng có trong lịch sử đội bóng.

Trước đó, thương hiệu Gạo A An – Sản phẩm của Tập đoàn Tân Long cũng đã trở thành Nhà tài trợ vàng cho CLB Bóng đá Hà Nội.

Quyết định bất ngờ của Tân Long đưa tập đoàn này gia nhập vào danh sách những “ông bầu” của làng bóng đá, đứng chung sân với những cái tên đình đám như: T&T Group của Bầu Hiển, Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai của Bầu Đức, Đồng Tâm Long An của Bầu Thắng…

Quyết định cũng khiến cái tên Tân Long, một tập đoàn có phần kín tiếng trên thị trường, thu hút sự quan tâm.

“Ông trùm” về buôn gạo

Tân Long tiền thân là CTCP Hoá chất Công nghiệp Tân Long được thành lập từ năm 2006. Quá trình hình thành và phát triển của Tân Long gắn liền với vai trò của Chủ tịch Trương Sỹ Bá. Vị doanh nhân sinh năm 1967 xuyên suốt thời gian dài là người đứng đầu và cổ đông lớn, duy trì tỷ lệ nắm giữ 88% tại Tân Long Group.

Trong bốn năm gần đây, Tân Long tăng vốn thần tốc, từ 500 tỷ lên 2.200 tỷ đồng, đi cùng với đó là sự mở rộng trong hoạt động kinh doanh nông sản, trọng tâm là xuất khẩu gạo.

Năm 2016, Tân Long bắt đầu cung cấp gạo chất lượng cao cho Hàn Quốc với giá từ 700-1.000 USD/tấn, cao hơn giá gạo thường của Việt Nam khoảng 200-300 USD/tấn. Hai năm sau, Tân Long gây tiếng vang lớn khi vượt qua các doanh nghiệp quốc tế đến từ Trung Quốc, Thái Lan và Úc để trúng 2 gói thầu, cung cấp 110.000 tấn gạo Japonica cũng cho Hàn Quốc.

Để cung cấp số lượng lớn gạo Japonica, Tân Long đã bao tiêu vùng nguyên liệu ở Tri Tôn (tỉnh An Giang). Đợt hàng thứ hai năm 2017 với quy mô gấp 10 lần đợt đầu mang về cho Tân Long lợi nhuận khoảng ba triệu đô la Mỹ.

Năm 2019, Tân Long tiếp tục gây chú ý với hợp đồng thương mại mua 176.000 tấn điều thô từ Tanzania, chiếm tới 18% lượng điều thô nhập khẩu của Việt Nam trong năm theo thống kê của tổng cục Hải Quan.

Những hợp đồng quy mô lớn là bước đệm đẩy doanh thu của Tân Long tăng vọt những năm gần đây.

Năm 2017, doanh thu của Tân Long lần đầu cán mốc tỷ USD. Năm 2018 – 2019, con số này tăng lên trên 38.000 tỷ đồng và đến năm 2020 đã vượt ngưỡng 50.000 tỷ đồng.

Để dễ so sánh, Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2) – doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực xuất khẩu gạo – có doanh thu hợp nhất 16.826 tỷ đồng vào năm 2019, chưa tới một nửa so với riêng kết quả kinh doanh riêng lẻ của Tân Long Group.

Lợi nhuận thụt lùi khó hiểu

“Làm gạo chưa ai lãi như vậy,” ông Trương Sỹ Bá nói trong lần phỏng vấn Forbes.

Con số lãi này được các chuyên gia lý giải là do mức giá cao hơn trung bình mà Tân Long đạt được với các hợp đồng lớn. Với con số như vậy, tưởng chừng lợi nhuận của Tân Long sẽ nằm trong nhóm đứng đầu. Tuy nhiên, con số thực tế lại hoàn toàn ngược lại.

Trái ngược với doanh thu, hiệu quả kinh doanh của Tân Long lại là điều đáng bàn.

Năm 2019, tập đoàn này báo lỗ sau thuế tới 493 tỷ đồng, xét cho cả giai đoạn 2016-2019, Tân Long chỉ có lãi mỏng 39 tỷ đồng năm 2016 và 29 tỷ đồng năm 2018, xen giữa là năm 2017 cũng lỗ khá lớn 277 tỷ đồng.

Năm 2020, dù doanh thu tăng vọt lên trên 50.000 tỷ, hoạt động công ty cũng mở rộng theo mô hình 3F tiên tiến, nhưng lợi nhuận của Tân Long Group chỉ vỏn vẹn 51 tỷ đồng.

Như vậy, tính chung giai đoạn 2016 – 2020, Tân Long thực tế là âm lợi nhuận 650 tỷ đồng, một con số tương đối bất ngờ với một doanh nghiệp tầm cỡ như Tân Long.

Có lẽ vì kết quả kinh doanh thua lỗ nặng nề, đến cuối năm 2020, vốn chủ sở hữu của Tân Long vẫn chưa về bằng với mức vốn góp ban đầu, chỉ gần 2.000 tỷ so với vốn góp 2.200 tỷ đồng. Trước đó, cuối năm 2019, vốn chủ sở hữu của Tân Long thậm chí co về còn hơn 900 tỷ đồng, thấp hơn 1.300 tỷ đồng so với vốn góp chủ sở hữu.

Bài viết Tân Long Group – từ ông trùm buôn gạo cho tới ông bầu bóng đá nhưng kinh doanh thì trồi sụt đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.