“Liệu chúng ta có thể thanh toán cho những giao dịch ngày hôm nay không? Tôi không biết nữa”.

Những lời nói kể trên của một người ủy quyền hiện đang trở thành những lời nói bất hủ trong một bản cáo trạng liên bang. Nó nói lên tất cả: Bên trong công ty quản lý tài sản Archegos của Bill Hwang, sự hoảng loạn đang ập đến. Hwang – tỷ phú bí ẩn đứng sau Archegos đã tích lũy được một trong những khối tài sản lớn bậc nhất thế giới – có lúc lên tới 160 tỷ USD.

Đó là ngày 23/3/2021 và phố Wall không có ý tưởng gì về việc thị trường sắp đi xuống. Một năm sau, sự sụp đổ của Archegos vốn đã gây ra những làn sóng chấn động khắp nền tài chính toàn cầu, Hwang đã bị bắt giữ vào sáng thứ 4, và lần đầu tiên các công tố viên liên bang đưa ra một bản tường trình chính thức về những gì thực sự đã xảy ra tại một văn phòng gia đình bí mật (Family Offices – là các công ty tư vấn quản lí tài sản tư nhân phục vụ các cá nhân có giá trị tài sản ròng cực cao).

Câu chuyện hỗn loạn được miêu tả trong bản cáo trạng dài 59 trang biểu thị sự thăng trầm nhanh chóng của sự giàu có, không giống như bất cứ điều gì Phố Wall từng thấy. Cho đến cuối cùng, Hwang – một tín đồ Cơ đốc giáo dù giàu có nhưng lại sống trong môi trường khiêm tốn ở ngoại ô New Jersey bị các công tố viên cho rằng có thể một tay bẻ cong thị trường thế giới theo ý mình. Các công tố viên nói rằng sự ngạo mạn và lòng tham của Hawang đã thúc đẩy anh ta tạo ra một kế hoạch trơ trẽn nhằm lừa gạt các ngân hàng lớn và thao túng thị trường.

Nếu bị kết tội tất cả các tội danh, Hwang sẽ phải đối mặt với mức án cao nhất lên tới 380 năm tù. Hwang và CFO của Archegos là Patrick Halligan đều phủ nhận mọi tội danh vào hôm thứ 4 với 11 tội danh hình sự gồm âm mưu gian lận, thao túng thị trường, gian lận chuyển khoản và gian lận chứng khoán.

Hwang với mái tóc bạc, mặc một bộ vest Patagonia màu xanh đã được tại ngoại sau khi nộp bảo lãnh 100 triệu USD. Cả 2 sẽ quay lại tòa vào ngày 19/5. Theo các công tố viên, kế hoạch của Hwang bắt đầu sáng tỏ sau khi tài sản cá nhân tăng từ 1,5 tỷ USD lên 35 tỷ USD.

Archegos đã thuyết phục các ngân hàng sừng sỏ bậc nhất cho công ty vay một khoản tiền lớn để tận dụng các khoản đặt cược của mình trên thị trường chứng khoán – nhưng kết quả vô cùng thê thảm.

Sự bốc hơi tài sản của Hwang tới sau khi ViacomCBS – một trong những công ty Hwang nắm rất nhiều cổ phần đã bắt đầu giảm sau khi bán ra cổ phiếu mới. Archegos dường như không thể thực hiện các lệnh dừng ký quỹ (margin call) – gây ra sự hoảng loạn bên trong công ty và tại các ngân hàng đã cho Hwang vay hàng tỷ USD. Phản ứng của Hwang là: Anh ta đã yêu cầu các trader của mình mua vào cổ phiếu. Sau đó mua nhiều hơn nữa. Cuối cùng, Archegos đã có thêm 900 triệu USD trong 1 ngày.

Scott Becker – Giám đốc rủi ro đã phản đối cách làm như vậy. Giám đốc giao dịch của công ty là William Tomita đã cầu xin Hwang nhưng không thành công: “Tôi đã nói chuyện với Bill và anh ấy chỉ bảo hãy tiếp tục thực hiện các lệnh”. (Cả hai nhân vật này đều đã nhận tội và đang hợp tác với nhà chức trách).

Nhưng việc này không có kết quả và đội ngũ lãnh đạo của Archegos đã chuẩn bị thực hiện margin call vào ngày tiếp theo. Nhưng Hwang có một vài ý tưởng khác, khuyến khích các trader sử dụng số tiền mặt cuối cùng của công ty để thao túng một số cổ phiếu nhất định nhằm nâng cao giá của chúng. Trong suốt thời gian đó, Becker đã cố gắng rút càng nhiều tiền từ các ngân hàng ở Phố Wall càng tốt, tuyên bố một cách gian dối rằng văn phòng gia đình của họ có 9 tỷ USD tiền mặt dư thừa trong khi sự thật không phải vậy.

Những tài liệu buộc tội, cuộc họp báo và thông tin về các phiên tòa vẫn để lại nhiều câu hỏi chưa được giải đáp, trong đó có câu hỏi lớn: Chính xác thì Hwang đã nghĩ mọi chuyện sẽ kết thúc như thế nào?

Archegos đã để lại một vết sẹo sâu sắc trong thế giới tài chính. Sự kiện này khiến các ngân hàng toàn cầu mất hàng tỷ USD, khuyến khích một cái nhìn mới mẻ về các yêu cầu tiết lộ đối với các công ty đầu tư của giới siêu giàu và truyền cảm hứng cho một cuộc điều tra sâu rộng của Mỹ về cách Phố Wall xử lý các giao dịch khối lớn.

KẺ VÔ DANH

Điều ấn tượng trong câu chuyện này là Hwang vốn là một kẻ vô danh trước khi vụ sụp đổ ngoạn mục của Archegos bị phanh phui.

Hwang làm việc cho Robertson tại quỹ Tiger Management trị giá 20 tỷ USD cho tới khi đóng cửa và tự mở công ty riêng là Tiger Asia. Anh ta là một trong những cựu nhân viên thành công nhất của Robertson – cho tới khi dính vào vòng lao lý. Năm 2012, sau nhiều năm điều tra, SEC đã buộc tội Tiger Asia về giao dịch nội gián và thao túng cổ phiếu ngân hàng Trung Quốc. Đơn vị này nói rằng Hwang “vượt qua ranh giới”, nhận thông tin bí mật về các đợt chào bán cổ phiếu đang chờ xử lý từ các ngân hàng bảo lãnh phát hành và sau đó sử dụng để thu lợi bất chính.

Hwang đã giải quyết vụ việc đó mà không thừa nhận hoặc phủ nhận hành vi sai trái, và Tiger Asia đã nhận tội với Bộ Tư pháp cáo buộc gian lận điện tử.

Vụ việc buộc Hwang phải rời khỏi ngành quản lý tài sản, nhưng anh ta nói rằng nó giúp củng cố niềm tin. Hwang tạo ra Archegos – một từ trong tiếng Hy Lạp dịch ra là “thuyền trưởng” và thường liên tưởng tới chúa Jesus – để quản lý tài sản cho chính bản thân mình.

Khi Hwang giao dịch tài sản tại Archegos, anh ta tổ chức các buổi đọc Kinh thánh lúc 7 giờ sáng thứ sáu. Ở đó, khoảng 20 hoặc 30 người ngồi quây quần bên một chiếc bàn dài, bên ly cà phê và nghe các bản ghi âm Kinh thánh. Hwang cũng thiết lập nên Grace and Mercy Foundation – có trong tay hàng trăm triệu USD tài sản và chống lưng cho nhiều tổ chức Cơ đốc giáo.

Anh ta cũng đã gây quỹ cho tổ chức được điều hành bởi ArkInvestment Management của Cahtie Wood. Giống như Hwang, Wood được biết đến là người tổ chức các cuộc họp và tìm hiểu Kinh thánh về cái mà một số người gọi là phong trào “đức tin vào tài chính”.

COVID ẬP ĐẾN

Tuy nhiên, như chính phủ liên bang cho biết, có điều gì đó đã thay đổi về cơ bản trong quá trình đầu tư của Hwang khi đại dịch Covid-19 ập đến. Cổ phiếu của anh ta từng là những cổ phiếu lớn và có tính thanh khoản cao. Nhưng Hwang sớm chuyển sang các công ty nhỏ hơn, bao gồm một số ít công ty Trung Quốc.

Theo các tài liệu cáo buộc, Hwang “ngày càng phớt lờ nghiên cứu nội bộ của nhà phân tích Archegos trong suốt năm 2020 và 2021”, sau khi tổ chức các cuộc họp bàn chiến lược hàng tuần. Thay vào đó, “Hwang thường dành hầu hết ngày làm việc cùng các trader”.

Trong một vài trường hợp, Hwang sẽ chỉ dẫn cho các trader bán cổ phiếu hoặc đặt lệnh short position vào buổi sáng (người tham gia đang nắm giữ một số lượng cổ phiếu, họ dự đoán giá sẽ giảm). Điều này giúp văn phòng gia đình có thêm năng lực giao dịch để mua khi cần tăng giá.

Theo cáo trạng, “Hwang liên tưởng điều này tới hoạt động sử dụng đạn. Hwang đã chỉ đạo các trader sử dụng các ‘viên đạn’ vào những thời điểm cơ hội có thể tạo ra áp lực tăng giá đối với giá cổ phiếu. Hwang đã áp dụng chiến lược này với tần suất ngày càng tăng khi các đối tác bắt đầu cắt giảm hoặc hạn chế khả năng tiếp cận năng lực giao dịch bổ sung của anh ta”. Khi số tiền đặt cược ngày càng lớn, Hwang đã mở rộng danh sách các ngân hàng cung cấp cho Archegos đòn bẩy vốn.

Đầu năm 2021, chỉ ngay trước thời khắc sụp đổ, Archegos nắm trong tay hơn 50% vị thế cổ phiếu GSX Techedu và Viacom. Hơn nữa, Hwang dường như còn tăng cường ảnh hưởng của mình hơn nữa bằng cách điều phối các giao dịch với một người được xác định là “Cố vấn-1”. Người mà Bloomberg từng đưa tin là Tao Li – đứng đầu Teng Yue Partners, một quỹ đầu cơ có trụ sở tại New York, giám sát 4 tỷ USD tài sản.

Li cũng đặt cược rất nhiều vào GSX. Với việc các ngân hàng đặt giới hạn về số lượng cổ phiếu họ muốn nắm giữ trong một công ty, Hwang bị cáo buộc đã nói với “Cố vấn-1” để chuyển vị thế GSX của mình sang một ngân hàng khác, giải phóng khả năng để Hwang tăng tiền đặt cược của mình.

Li và Teng Yue vẫn chưa bị cáo buộc bất kỳ tội gì và Teng Yue cũng từ chối đưa ra bình luận về vấn đề này.

Cuối cùng, khoản lỗ của Archegos đã mở rộng ra toàn cầu khi các ngân hàng buộc phải bán ra một lượng lớn cổ phiếu trên thị trường. Ở Nhật Bản, Nomura Holdings đã mất 2,9 tỷ USD. Credit Suisse Group chịu thất thoát 5,5 tỷ USD. Ở New York, Morgan Stanley tiết lộ mất 911 triệu USD. Các ngân hàng này được cho là nạn nhân của những trò lừa đảo mà Hwang là đạo diễn.

Tuy nhiên, một trong số những yếu tố quan trọng nhất của vụ sụp đổ này, đáng quan tâm nhất chính là việc nó đã tạo cảm hứng cho các nhà chức trách liên bang tìm hiểu sâu hơn cách Phố Wall giải quyết việc tháo gỡ danh mục đầu tư khổng lồ của Hwang.

Điều đó dẫn họ tới việc các nhà quản lý bắt đầu xem xét cách Morgan Stanley và những ngân hàng tiềm năng khác giải quyết vấn đề liên quan tới giao dịch khối. Văn phòng luật sư của quận New York – đơn vị đang giải quyết vụ của Hwang hiện đang thu thập bằng chứng xung quanh việc các ngân hàng có tham gia vào hoạt động bất hợp pháp hay không. Đặc biệt là liệu có hay không việc một số người tham gia thị trường biết trước thời gian khi một giao dịch lớn sắp xảy.

Nguồn: Bloomberg

Vân Đàm | Nhịp sống kinh tế

Bài viết Bắt Bill Hwang – tội đồ gây ra cú bay 20 tỷ USD trong 2 ngày rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu, lừa ngoạn mục loạt ngân hàng sừng sỏ hàng tỷ USD đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Thao túng thị trường chứng khoán (Stock market manipulation) hay SMM thực chất là hành vi đánh lừa nhà đầu tư bằng cách kiểm soát hoặc tác động giả đến giá chứng khoán, công bố sai sự thật, thao túng giá nhằm đánh lừa các nhà đầu tư khác. Để hạn chế thao túng thị trường chứng khoán, cần tăng cường giáo dục tài chính, giúp mọi người cần hiểu các quy tắc giao dịch, không tiếp tay cho các hành vi trục lợi.

Thao túng thị trường chứng khoán trên góc độ tiền tệ và luật pháp

Theo trang tin trực tuyến Mỹ Thebalance, thao túng thị trường nói chung và thao túng thị trường chứng khoán nói riêng là hành vi đánh lừa nhà đầu tư bằng cách kiểm soát hoặc tác động giả tạo đến giá chứng khoán. Hành vi này cũng có thể liên quan đến các tuyên bố sai sự thật làm ảnh hưởng đến giá cổ phiếu nhằm đánh lừa các nhà đầu tư khác. Sử dụng phương tiện truyền thông xã hội, tiếp thị qua điện thoại, giao dịch tốc độ cao và các chiến thuật khác để cố ý thúc đẩy giá cổ phiếu tăng hoặc giảm đáng kể. Những kẻ thao túng sau đó thu lợi từ sự chuyển động của giá cả. Các nhà đầu tư không nghi ngờ đã bị thu hút để lại thua lỗ hoặc cổ phiếu vô giá trị.

Đạo luật Giao dịch Chứng khoán Hoa Kỳ định nghĩa, thao túng thị trường là “các giao dịch tạo ra một mức giá giả tạo hoặc duy trì một mức giá nhân tạo cho một chứng khoán có thể giao dịch”.

Hiểu đơn giản hơn, thao túng thị trường là một nỗ lực có chủ đích nhằm lừa dối và lừa gạt các nhà đầu tư bằng cách tác động giả tạo đến cung hoặc cầu đối với một chứng khoán và khiến giá của nó tăng hoặc giảm. Những người sắp xếp các biến động giá nhân tạo sau đó thu lợi từ chúng với chi phí của các nhà đầu tư khác.

Tại Việt Nam, Nghị định 156/2020/NĐ-CP định nghĩa, thao túng thị trường chứng khoán là việc thực hiện hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán, gồm một, một số hoặc tất cả các hành vi như sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng liên tục mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo. Hai, đặt lệnh mua và bán cùng loại chứng khoán trong cùng ngày giao dịch hoặc thông đồng với nhau giao dịch mua, bán chứng khoán mà không dẫn đến chuyển nhượng thực sự quyền sở hữu hoặc quyền sở hữu chỉ luân chuyển giữa các thành viên trong nhóm nhằm tạo giá chứng khoán, cung cầu giả tạo.

Ba, liên tục mua hoặc bán chứng khoán với khối lượng chi phối vào thời điểm mở cửa hoặc đóng cửa thị trường nhằm tạo ra mức giá đóng cửa hoặc giá mở cửa mới cho loại chứng khoán đó trên thị trường. Bốn, giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng lớn đến cung cầu và giá chứng khoán, thao túng giá chứng khoán. Năm, đưa ra ý kiến một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua phương tiện thông tin đại chúng về một loại chứng khoán, về tổ chức phát hành chứng khoán nhằm tạo ảnh hưởng đến giá của loại chứng khoán đó sau khi đã thực hiện giao dịch và nắm giữ vị thế đối với loại chứng khoán đó. Sáu, sử dụng các phương thức hoặc thực hiện các hành vi giao dịch khác hoặc kết hợp tung tin đồn sai sự thật, cung cấp thông tin sai lệch ra công chúng để tạo cung cầu giả tạo, thao túng giá chứng khoán.

Từ những vụ rúng động thế giới đến câu chuyện Việt Nam…

Một trong những vụ thao túng thị trường chứng khoán rúng động thế giới vừa được trang tin trực tuyến Newsroom.unsw.edu.au của Australia đề cập là vụ bán non cổ phiếu GameStop. Đầu tư theo kiểu bán khống có thể gặp phải rủi ro bán non (short squeeze), xảy ra khi cổ phiếu bán khống tăng giá, có thể do đột ngột xuất hiện một tin tức có lợi cho công ty đó. Các nhà đầu tư bán khống sẽ bị buộc phải mua lại số cổ phiếu đã bán nhằm làm giảm tối thiểu khoản lỗ. Việc mua lại cổ phiếu để bù vị thế bán càng làm tăng giá của cổ phiếu, khiến cho thêm nhiều nhà đầu tư bán khống khác phải tiếp tục mua lại cổ phiếu. Kết cục là lượng mua cổ phiếu tăng liên tục và giá cổ phiếu còn nhảy vọt hơn nữa.

Vụ thao túng này có thể tóm tắt như sau: Vào ngày 22/1/2021, khoảng 140% cổ phiếu đang được lưu hành của GameStop Corp., Mỹ (GME) đã bị bán khống, chủ yếu bởi quỹ đầu tư Melvin Capital, có nghĩa là số cổ phiếu bị bán khống được cho mượn lại và bán khống một lần nữa. Các nhà quan sát thị trường tại cộng đồng r/WallStreetBets cho rằng công ty đang bị định giá quá thấp và với lượng cổ phiếu bị bán khống lớn như vậy, họ có thể kích hoạt một đợt bán non bằng cách đưa giá cổ phiếu lên mức các nhà đầu tư bán khống phải bỏ cuộc và bán lại với khoản lỗ lớn.

Vào thời điểm nói trên, một đợt bán non cổ phiếu GameStop cùng các chứng khoán khác diễn ra trên nhiều sàn giao dịch chứng khoán đã gây ra hậu quả tài chính nghiêm trọng cho một số quỹ phòng hộ. Đợt bán non khiến giá cổ phiếu GameStop, một nhà bán lẻ trò chơi điện tử, tăng gần 190 lần so với mức thấp kỷ lục trước đó, với mức giá cao nhất đạt 500 USD một cổ phiếu vào ngày 28/1/ 2021, khiến các nhà đầu tư bán khống bị lỗ nặng. Khoảng 140% cổ phần GameStop đã bị bán khống và áp lực mua lại của các nhà đầu tư chỉ khiến giá cổ phiếu càng ngày càng tăng. Đợt bán non này ban đầu được khởi xướng từ các thành viên của cộng đồng r/wallstreetbets trên Reddit thông qua các ứng dụng giao dịch không hoa hồng như Robinhood và Webull.

Hậu quả vào ngày 28/1, nhiều sàn môi giới, trong đó có Robinhood, tạm dừng việc mua cổ phiếu GameStop và một số chứng khoán khác, khiến công ty nhận phải nhiều chỉ trích và cáo buộc thao túng thị trường từ các chính khách và doanh nhân, trong đó có Thượng nghị sĩ Ted Cruz, Nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez, Donald Trump Jr. và Elon Musk, CEO của Tesla. Nhiều vụ kiện tập thể cũng được đưa ra tại các Tòa án Quận ở New York và Illinois. Nhiều cổ phiếu bị bán tháo khác cũng tăng giá. Phản ứng trước việc các sàn môi giới ngừng cho phép mua cổ phiếu GameStop và các cổ phiếu khác, tổng giá trị vốn hóa thị trường của nhiều đồng tiền ảo cũng tăng.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) đã cảnh báo các nhà đầu tư về giao dịch ngắn hạn dựa trên phương tiện truyền thông xã hội và bảng tin trực tuyến, đồng thời cam kết bảo vệ các nhà đầu tư bán lẻ khỏi “hoạt động giao dịch lạm dụng hoặc thao túng”. Vào tháng 2, Công ty luật Hagens Berman đã thông báo một vụ kiện tập thể chống lại một trong những kẻ chủ mưu chính trên trang Reddit, với cáo buộc thao túng giá.

Tại Việt Nam, ngày 29/3/2022, Cơ quan cảnh sát điều tra đã quyết định khởi tố, bắt giam Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FLC Trịnh Văn Quyết về tội danh thao túng chứng khoán. Ngày 4/4/2022, em gái ruột của Trịnh Văn Quyết là Trịnh Thị Minh Huế cũng bị khởi tố và bắt tạm giam 4 tháng, để điều tra hành vi giúp sức cho Chủ tịch Tập đoàn FLC Trịnh Văn Quyết thao túng chứng khoán.

Mặc dù giá cổ phiếu FLC chưa có biến động lớn, nhưng với quy mô là tập đoàn kinh doanh đa ngành có hàng loạt công ty con, hậu quả của việc thao túng cổ phiếu FLC ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin, tài sản của hàng triệu nhà đầu tư chứng khoán, đồng thời ảnh hưởng đến hàng loạt chủ nợ, bạn hàng, đối tác và hàng vạn người lao động. Vụ việc đang được các cơ quan chức năng mở rộng điều tra, nhưng nhiều ý kiến cho rằng, đây là vụ thao túng giá có tầm ảnh hưởng rộng nhất và gây rúng động lớn nhất trên TTCK Việt Nam trong 22 năm hoạt động đến nay.

Vì sao thao túng thị trường chứng khoán lại bị cấm?

Cổ phiếu của GameStop đã tăng giá hơn 1.500%, điều này không đi kèm với bất kỳ thay đổi nào trong triển vọng của công ty cho sự tăng trưởng. Nhưng, nó lại đi đôi với một loạt các hoạt động quảng bá vô thưởng vô phạt. Một số cho rằng, giao dịch của GameStop chỉ để gây tiếng vang Phố Wall, nhưng làm như vậy, họ đang ngầm thừa nhận hành vi phạm pháp. Từ trường hợp GameStop, một số nhà giao dịch đã khẳng định một cách trơ trẽn rằng họ không quan tâm đến những vấn đề như trên mà “Tôi ghét các tỷ phú nên làm vậy”. Sự cố ý không biết luật này là có vấn đề, do vậy mọi người cần hiểu xem vì sao thao túng thị trường chứng khoán lại nó bị cấm.

1. Giao dịch lôi kéo và bất hợp pháp là gì?

Trong bối cảnh này, chúng ta có hai loại hành vi thao túng: thao túng thông qua giao dịch và thao túng thông qua báo cáo sai sự thật. Giao dịch lôi kéo liên quan đến việc giao dịch cổ phiếu của một công ty chỉ để tạo ra một mức giá giả tạo hoặc để tạo ra sự xuất hiện của khối lượng. Mua cổ phiếu chỉ để di chuyển giá là bất hợp pháp. Bán khống cổ phiếu để di chuyển giá là bất hợp pháp. Đây là trường hợp xảy ra ở nhiều quốc gia, và vi phạm luật theo quy định Mục 9 (a) (2) Đạo luật Giao dịch Chứng khoán Hoa Kỳ năm 1934 và Mục 1041A của Đạo luật Doanh nghiệp Australia năm 2001.

Thao túng thị trường bất hợp pháp có thể bao gồm nhiều hành động. Như mua cổ phiếu để ép giá nhằm kích hoạt một “đợt khống chế”, theo đó những người bán khống phải thoát khỏi vị thế của họ do thị trường đi ngược lại với họ. Điều này bao gồm việc mua cổ phiếu chỉ để nhắm mục tiêu đến các nhà giao dịch khác. Nó cũng có thể bao gồm các kế hoạch bơm và bán phá giá, theo đó cổ phiếu được bán cho các nhà đầu tư không chuyên, thường có thông tin sai lệch và khó hiểu, do đó làm tăng giá, do đó mọi người có thể bán cổ phiếu sau khi chúng tăng giá.

Một ví dụ nguyên mẫu là một giám đốc điều hành (CEO) tư lợi trong một công ty giao dịch mỏng với giả thiết tiền thưởng của CEO gắn liền với giá cổ phiếu. CEO sau đó mua một lượng lớn cổ phiếu, ép giá. Giao dịch lôi kéo này sẽ là bất hợp pháp. Sẽ không có gì khác biệt nếu động cơ là tấn công Wall Street hoặc các quỹ đầu cơ. Loại hành vi này rất khó chứng minh. Việc chọn lọc các giao dịch chân chính từ những giao dịch thao túng có thể khó khăn. Đặc biệt xảy ra khi có một tập hợp các giao dịch nhỏ thay vì một giao dịch lớn, và nơi cổ phiếu đủ thanh khoản để không có giao dịch nào di chuyển giá cả. Một cá nhân chỉ thêm một giao dịch nhỏ, không làm thay đổi giá, sẽ khó có thể thao túng thị trường, trừ khi họ hành động cùng với những người khác.

2. Tuyên bố lôi kéo và bất hợp pháp là gì?

Tuyên bố có tính chất thao túng phát sinh khi người đó đưa ra một tuyên bố sai hoặc gây hiểu lầm, tác động đến giá thị trường (hoặc khiến một người giao dịch), nơi mà người đó hoặc biết, lẽ ra phải biết, hoặc thiếu thận trọng về việc liệu tuyên bố đó có sai hay không. Phần trên diễn giải các quy tắc nêu trong Mục 1041E của Đạo luật Công ty và Quy tắc 10b-5 của SEC Hoa Kỳ. Những tuyên bố như vậy là bất hợp pháp cho dù chúng đến từ công ty đã “ làm thịt người trong cuộc” hoặc đến từ các nhà đầu tư không chuyên nghiệp.

Các cơ quan quản lý phải chứng minh một số vấn đề nếu họ cáo buộc một người đã đưa ra những tuyên bố sai lệch hoặc gây hiểu lầm như vậy. Điều này gồm việc chứng minh, rằng tuyên bố đó là sai và họ biết nó là sai (hoặc, nếu có liên quan đến quyền tài phán, đã cố tình mù quáng hoặc thiếu thận trọng đối với sự thật của nó). Các cơ quan quản lý – hoặc đương sự – cũng phải chứng minh rằng tuyên bố đã gây ra sự thay đổi giá hoặc giao dịch liên quan. Điều này nói chung là dễ và được giả định là đúng như vậy nếu tuyên bố đó là của một người đáng tin cậy. Tuy nhiên, sẽ khó hơn với các bài đăng trên mạng xã hội. Trong trường hợp GameStop nói trên dạng thao túng bằng cách này, xuất hiện một người tuyên bố sai về các nguyên tắc cơ bản của GameStop.

3. Thao túng thị trường có thể cấm được không?

Có những lý do để cấm thao túng thị trường, những giải pháp tiêu biểu dưới đây được xem là có hiệu quả.

Công bằng với nạn nhân:

Vốn dĩ không công bằng với người bị thao túng. Đây là trường hợp cho dù nó có phải là một quỹ đầu cơ hay không. Quỹ đầu cơ đó vẫn được tài trợ bởi số tiền khó kiếm được của mọi người nên phát sinh tâm lý “ăn của người giàu” vừa ngụy biện lại có vẻ dễ chấp nhận. Mặc dù mọi người có thể cảm thấy được biện minh về mặt đạo đức, nhưng họ không thể biện minh với pháp luật. Nó thậm chí còn nghiêm trọng hơn khi nạn nhân là một nhà đầu tư bán lẻ. Nếu hành vi “tăng giá” ép giá tăng, thì các nhà đầu tư bán lẻ bị cuốn theo sự phấn khích cuối cùng sẽ thua khi giá giảm dần về phía thực tế. Đám đông “ăn của người giàu” dường như coi những nạn nhân như vậy chỉ là thiệt hại tài sản thế chấp.

Niềm tin vào thị trường

Một thị trường hiệu quả trong đó mọi người tin tưởng rằng họ sẽ không bị lừa dối là điều cần thiết. Đây là một hệ quả của điểm vừa cập nhật ở trên. Mọi người sẽ né tránh thị trường tài chính nếu họ tin rằng sẽ bị lừa gạt. Đây là trường hợp ngay cả khi những người thực hiện hành vi gian lận là “những người muốn trở thành những người đấu tranh cho tự do”. Cuối cùng, việc giảm bớt sự tham gia sẽ khiến mọi người khó sử dụng thị trường như một kho lưu trữ giá trị hoặc các tập đoàn sử dụng thị trường để huy động vốn.

Lý do phân bổ vốn

Giá đúng là điều cần thiết cho việc phân bổ vốn. Nếu giá không chính xác, thì các công ty được định giá quá cao sẽ thấy hấp dẫn khi phát hành cổ phiếu ở mức giá cao ngất ngưởng. Tuy nhiên, các công ty định giá thấp sẽ đơn giản là né tránh thị trường. Do đó, ngay cả khi hai công ty như vậy có cùng giá trị nội tại, một công ty sẽ bị mua ngoài thị trường, còn công ty kia sẽ huy động vốn với giá quá cao. Các nhà đầu tư trong công ty đầu tiên có thể thua cuộc khi phát hiện ra rằng triển vọng của công ty không tốt như đã được thổi phồng. Tuy nhiên, cuối cùng tất cả mọi người đều thua lỗ vì vốn không được phân bổ chính xác, do đó cản trở sự tăng trưởng tổng thể của doanh nghiệp.

Hàm ý đối với các tài sản khác

Theo công trình nổi tiếng của Robert Merton, người đoạt giải Nobel thì giá đúng sẽ có những tác động mang tính hiệu ứng đôminô. Giá cổ phiếu cuối cùng ảnh hưởng đến giá của các công cụ phái sinh khác, chẳng hạn như quyền chọn (nghĩa là quyền mua và quyền mua). Các dẫn xuất này và đặc điểm của chúng, thường được sử dụng trong các vấn đề cơ bản khác như dự đoán phá sản, ngược lại, nếu giá không chính xác, các hàm ý khác phản ánh không chính xác. Điều này ảnh hưởng đến nền kinh tế chung hơn vì nó tác động đến hoạt động cho vay. Đổi lại, nó lại có tác động đến tăng trưởng kinh tế tổng thể.

Mọi người nên làm gì trước nạn thao túng thị trường chứng khoán?

Phải nói ngay rằng, có nhiều người không hiểu các quy tắc giao dịch. Một số cố tình không biết, đơn giản hơn là không nhận thức được. Giải pháp duy nhất là tăng cường giáo dục tài chính. Điều này có thể bao gồm giáo dục trung học hoặc giáo dục đại học bắt buộc từ các chuyên gia tài chính có trình độ.

Các công ty môi giới cũng phải đóng vai trò dập tắt sự thao túng, như có thể liên quan đến việc tạm dừng giao dịch khi phát hiện hoạt động giao dịch đáng ngờ. Điều này có thể là trên toàn thị trường hoặc dành riêng cho từng cá nhân nếu rõ ràng rằng, cá nhân đó đang giao dịch theo những cách bị cấm nói trên. Tuy nhiên, nó cũng phải liên quan đến việc các nhà giao dịch ít nhất phải thực hiện một khóa học ngắn hạn về thao túng thị trường, để các nhà giao dịch phải thừa nhận, công nhận và đồng ý tuân theo các quy tắc thị trường. Nếu sự thao túng thị trường diễn ra tràn lan, tất cả chúng ta đều thua cuộc. Những kẻ thao túng thị trường không phải là những người đấu tranh cho tự do, không phải là những nhà cách mạng vị tha mà là vì túi tiền của họ hay nhóm lợi ích riêng mà họ đại điện./.

Khắc Nam

Theo BCNN -3/2022

Bài viết Thao túng chứng khoán: Từ những vụ rúng động thế giới đến câu chuyện Việt Nam đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Thái tử Samsung đối mặt với án tù giam, khiến cả đế chế lớn lao đao

Phó chủ tịch Samsung Electronics Lee Jae-yong – con trai cả và cũng là người con trai duy nhất của Lee Kun-hee, cố chủ tịch thế hệ thứ hai của tập đoàn điện tử Hàn Quốc, bị truy tố vì tội thao túng chứng khoán và vi phạm quy định diễn ra từ 5 năm trước vào tháng 9/2020.

Theo đó, sự kế vị của Jae-yong sau cơn đau tim của cha đã được đảm bảo bởi một vụ sáp nhập vào năm 2015, trong đó Cheil Industries, một công ty thời trang và công viên giải trí mà ông Lee là cổ đông lớn nhất, tiếp quản Samsung C&T, một chi nhánh xây dựng. Điều đáng nói là, C&T có cổ phần lớn nhất trong Samsung Life Insurance – công ty có cổ phần lớn trong “viên ngọc quý” của Samsung: Samsung Electronics.

Tuy nhiên trong các điều khoản sáp nhập, một cổ phiếu Cheil được định giá bằng gần ba cổ phiếu C&T, đã bị thao túng để trao cho Lee Jae-yong quyền kiểm soát C&T, và cuối cùng là đế chế Samsung, trong khi bản thân ông Lee không có cổ phần nào trong C&T trước khi sáp nhập.

Vụ sáp nhập này đã phần nào góp phần vào vụ sụp đổ của cựu Tổng thống Hàn Quốc Park Geun-hye, người bị bỏ tù vì tội hối lộ vào năm 2017. Khi đó, Phó chủ tịch Samsung Electronics đã trả 8,7 tỷ won hối lộ cho một người quen của cựu tổng thống Park để đổi lấy ảnh hưởng chính trị với Quỹ hưu trí quốc gia – cổ đông chính của Samsung C&T.

Kết quả là, ông Lee phải ngồi tù 19 tháng, vụ việc kéo theo ​​8 giám đốc điều hành của Samsung bị kết tội và 3 người bị bỏ tù cho đến nay. Hiện tại, “thái tử” Lee vẫn đang phải làm việc với phía toà án mỗi tuần về cáo buộc thao túng giá chứng khoán và gian lận kế toán. Đây chính vụ việc điển hình cho cuộc khủng hoảng kế vị gia đình làm nổi bật sự vướng mắc chặt chẽ và đôi khi gây tranh cãi của chính trị và các tập đoàn của Hàn Quốc (chaebol).

Nộp phạt gấp đôi lợi nhuận thu được, bị cấm giao dịch vĩnh viễn

Trong toàn bộ lịch sử của thị trường chứng khoán Mỹ, đã có nhiều cá nhân sử dụng quyền truy cập thông tin nội bộ để đạt được lợi thế một cách không công bằng. Mặc dù Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đã đưa ra các quy tắc để bảo vệ các khoản đầu tư khỏi tác động của giao dịch nội gián, nhưng các hành vi này thường khó bị phát hiện. Điển hình trong số đó không thể không kể đến sự vụ của Ivan Boesky.

Ivan Boesky là một nhà giao dịch chứng khoán người Mỹ, ông đã trở nên nổi tiếng với một vụ bê bối giao dịch nội gián trong những năm 1980. Vụ bê bối này cũng liên quan đến một số nhân viên công ty khác tại các ngân hàng đầu tư lớn của Mỹ khi họ đã cung cấp cho ông những thông tin mật trong các thương vụ mua bán và sáp nhập công ty sắp tới.

Người đàn ông này cũng sở hữu một công ty môi giới chứng khoán ăn nên làm ra do đầu cơ vào các vụ thâu tóm công ty. Tuy nhiên, “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”, năm 1987 ông bị SEC điều tra sau khi một nhóm các đối tác của công ty ông đâm đơn kiện về các thỏa thuận pháp lý gây hiểu lầm. Sau đó, ông bị phát hiện giao dịch chứng khoán dựa vào các thông tin nội gián. Cụ thể, Ivan đã trả tiền cho nhân viên các công ty hoặc ngân hàng có liên quan đến thương vụ để lấy những thông tin giúp ông giành lợi thế trong việc mua bán.

Cuối cùng, hành vi vi phạm đã giúp ông thu về tổng cộng 50 triệu USD lợi nhuận bất hợp pháp. Ông Boesky bị kết tội giao dịch nội gián vào năm 1986, nhận bản án 3,5 năm tù và phải nộp phạt 100 triệu USD. Mặc dù được thả chỉ sau hai năm, ông đã bị SEC cấm “bước chân” vào thị trường chứng khoán vĩnh viễn.

Hưởng lợi dù công ty gặp khó khăn, phạt 87 tháng tù với khoản bồi thường gần 100 tỷ đồng.

Vào tháng 12/2001, một loại thuốc điều trị ung thư mới có tên là Erbitux của công ty dược phẩm ImClone bị Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) không chấp thuận, khiến công chúng thất vọng hoàn toàn và cổ phiếu chứng kiến sự sụt giảm nhanh chóng.

Tuy nhiên trong khi nhiều nhà đầu tư bị thua lỗ do sự sụt giảm, gia đình và bạn bè của Giám đốc điều hành Samuel Waksal lại không hề hấn gì. Nguyên nhân sau đó được SEC phát hiện ra rằng trước khi công bố quyết định của FDA, Samuel và nhiều giám đốc điều hành đã bán cổ phiếu của họ ở mức giá cao ngất ngưởng 60 USD trước khi rơi xuống chỉ còn hơn 10 USD trong những tháng tiếp theo.

Kết quả, Cựu Giám đốc điều hành ImClone Samuel Waksal đã bị kết án 87 tháng tù giam và bị phạt 4,3 triệu USD sau khi nhận sáu tội danh, bao gồm giao dịch nội gián và gian lận.

Tưởng như thân bại danh liệt nhưng… chỉ phụ tá ngồi tù

Tỷ phú Steven Cohen nổi tiếng là “ông hoàng quản lý quỹ đầu cơ” với quyết định nhạy bén và liều lĩnh. Song chính ông cũng dính líu đến một trong những vụ bê bối giao dịch nội gián lớn nhất lịch sử nước Mỹ.

Quỹ đầu cơ SAC Capital của Cohen được thành lập năm 1992 có trụ sở tại Stamford, Connecticut. Với tư duy nhạy bén, ông đã biến số vốn ban đầu ước tính khoảng 20 triệu USD trở thành quỹ đầu cơ với tài sản quản lý trị giá 14 tỷ USD.

Vào thập niên 1990, SAC đã nổi lên với những lời đồn đoán về việc bơm tiền thù lao môi giới cho những thông tin có giá trị mà các nhà phân tích khuyến cáo. Khi đó, Mathew Martoma – một phụ tá thân cận của Steven Cohen và là giám đốc quản lý danh mục tại CR Intrinsic Investors – đã thu thập những thông tin nội bộ của hai công ty dược Elan Corporation và Wyeth về loại thuốc chữa bệnh Alzheimer từ một bác sĩ. Sau đó, CR Intrinsic Investors đã nhanh chóng xoay chuyển vị thế sang người đầu cơ giá xuống, thu được lợi nhuận và tránh khoản lỗ hàng trăm triệu USD.

Cuối cùng, Quỹ đầu cơ bị kết tội giao dịch nội gián vào năm 2013 và phải trả 1,8 tỷ USD tiền phạt. Tuy nhiên, dù đã cố gắng hết sức, chỉ có phụ tá Mathew Martoma chịu án 9 năm tù giam mà ông chủ Cohen không chịu hề hấn gì bởi vì SAC bao gồm nhiều quỹ đầu tư nhỏ lẻ dưới sự quản lý của nhiều cá nhân, trong khi vị tỷ phú này lại chỉ quan tâm đến lợi nhuận chung của cả tập đoàn.

Hiện tại, ông vẫn dấn thân vào thương trường và các quỹ đầu tư, với tài sản được ước tính là khoảng 10,2 tỷ USD vào năm 2020.

Q.N

Bài viết Cái kết những vụ thao túng cổ phiểu trên thế giới: Người đối mặt với án tù giam, người tưởng “thân bại danh liệt” nhưng lại có “vật tế sống” đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Ngày 24-8, nguồn tin cho biết Công an TP Hà Nội vừa nhận được thư cảm ơn của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) trong công tác phối hợp đảm bảo an ninh trật tự, xử lý vi phạm pháp luật trên thị trường chứng khoán.

Theo đó, thời gian qua, UBCKNN đã nhận được sự phối hợp, hỗ trợ tích cực và hiệu quả của các lực lượng Công an TP Hà Nội, nổi bật là Phòng An ninh Kinh tế, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế và buôn lậu, Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.

Phòng An ninh Kinh tế, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế và buôn lậu đã phối hợp chặt chẽ với UBCKNN trong xác minh, điều tra một số vụ việc có dấu hiệu giao dịch thao túng thị trường chứng khoán, giúp UBCKNN thực hiện xử phạt vi phạm hành chính đối với các đối tượng trong vụ việc chưa đến mức xử lý hình sự với mức phạt tiền cao; đồng thời tiếp tục phối hợp, trao đổi thông tin với UBCKNN trong xử lý các vụ việc trên thị trường chứng khoán.

Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã hỗ trợ UBCKNN trong điều tra truy tìm đối tượng phát tán tài liệu giả mạo. Căn cứ kết quả xác minh của Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, ngày 5-8, Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội đã xử phạt đối tượng cung cấp thông tin sai sự thật và cung cấp công văn giả mạo trên mạng xã hội.

Các vụ việc thao túng thị trường chứng khoán, lan truyền thông tin sai sự thật trên mạng gây ảnh hưởng lớn đến niềm tin, lợi ích của nhà đầu tư, tính bền vững, công khai, minh bạch của thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc điều tra, xác minh, làm rõ các vụ việc, góp phần xử lý kịp thời các tổ chức, cá nhân vi phạm đã góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, nâng cao uy tín của cơ quan quản lý, niềm tin vào kỷ cương, kỷ luật, ý thức tuân thủ pháp luật trên thị trường chứng khoán.

Trong thư, ông Trần Văn Dũng, Chủ tịch UBCKNN, đã thay mặt Ban lãnh đạo gửi lời cảm ơn tới Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội về sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo quý báu đối với các lực lượng Công an TP trong công tác phối hợp với UBCKNN để đảm bảo an ninh, trật tự, xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật trên thị trường chứng khoán.

Bài viết Công an đang điều tra nhiều vụ có dấu hiệu thao túng thị trường chứng khoán đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.