“Chúng ta đã tổ chức thi THPT quốc gia môn toán bằng hình thức trắc nghiệm nhiều năm, đã đến lúc cần tổng kết, đánh giá tác động xã hội, hiệu quả đào tạo, nguồn nhân lực từ thi trắc nghiệm trước khi quyết định áp dụng chương trình phổ thông mới” – GS Đỗ Đức Thái, Trưởng Khoa Toán – Tin Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, chủ biên môn toán trong Chương trình giáo dục phổ thông mới – nhìn nhận.

“Giết” sức sáng tạo

GS Đỗ Đức Thái cho rằng hình thức thi trắc nghiệm (chọn một đáp án đúng trong 4-5 đáp án – multiple choice) không đánh giá được những năng lực mà toán học đòi hỏi. Trong giải quyết vấn đề thì khó nhất là nhìn thấy bản chất và tạo ra kết quả tích cực. Đó là giá trị sáng tạo lớn nhất của con người, cũng là cái khó nhất. Bây giờ ngành giáo dục lựa chọn thi toán bằng hình thức trắc nghiệm. Chúng ta đang thử thách học sinh rằng toán học, tìm tính đúng của một bài toán là rất “ăn may”.

Trong trắc nghiệm có rất nhiều loại khác nhau, chúng ta không được đánh giá giáo dục đồng nhất bằng thi trắc nghiệm và bằng trắc nghiệm, nếu đồng nhất tất cả thì sẽ “chết”. Mỗi hình thức trắc nghiệm sẽ phù hợp từng bộ môn khác nhau. Như thi IELTS bằng trắc nghiệm, cũng chọn đáp án đúng trong 4-5 đáp án, nhưng nó là tổ hợp đánh giá, học sinh vẫn phải nghe, nói, đọc, viết.

GS Đỗ Đức Thái đồng ý trong dạy toán học phải dạy học sinh có cảm giác toán, trực giác toán để biết được tính đúng sai, nhưng đấy chỉ là một phần của toán học, mà không phải là phần cơ bản. Phần cơ bản để đào tạo ra được người lao động là người lao động phải biết chịu trách nhiệm đến cùng sản phẩm của mình. Nói cái gì phải có căn cứ, phải đúng, chứ không phải chỉ cảm giác.

Hình thức thi trắc nghiệm đã hướng học sinh đến cảm giác ăn may trong toán học, nhận biết vấn đề bản chất thông qua dấu hiệu bên ngoài, cái đấy là “giết” học trò và giết chết toàn bộ sức sáng tạo của con người. Không có con người nào sáng tạo được từ những kiến thức nhìn nhận qua vài ba dấu hiệu bên ngoài. “Đánh giá kết quả năng lực toán bằng thi trắc nghiệm không đo được năng lực tư duy và lập luận, không đo được năng lực giải quyết vấn đề, không đo được năng lực giao tiếp. Nó chỉ khuyến khích học sinh nhận biết bản chất thông qua dấu hiệu bên ngoài, đó là vô cùng tai hại. Muốn thi trắc nghiệm thì chúng ta phải thay đổi hình thức thi trắc nghiệm” – GS Đỗ Đức Thái phân tích.

TS Trần Nam Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông Năng khiếu – ĐHQG TP HCM, khẳng định kỳ thi THPT quốc gia áp dụng hình thức trắc nghiệm với môn toán là không ổn, trắc nghiệm hoàn toàn là không nên, cần thêm phần tự luận hoặc những hình thức khác.

Sinh viên không biết trình bày lời giải toán

Theo TS Phan Hoàng Chơn, Trưởng Khoa Toán – Ứng dụng Trường ĐH Sài Gòn, đứng trước mỗi kỳ thi quan trọng, nhất là kỳ thi THPT quốc gia, giáo viên sẽ có tâm lý chung là dạy theo ba-rem của những năm trước đó. Nếu là thi trắc nghiệm thì giáo viên chỉ dạy học sinh cách ra đáp án nhanh nhất có thể. Thực tế, sinh viên trong 2 năm gần đây rất yếu kỹ năng trình bày một lời giải. Sinh viên học sư phạm toán mà không biết trình bày một lời giải, trong khi đó, lời giải là cốt lõi của bài toán nên sinh viên “tắc tịt”, bắt buộc giảng viên ĐH phải dạy lại từ đầu như một giáo viên cấp III.

Thi toán bằng hình thức trắc nghiệm không phải là không khả thi vì giúp đánh giá kỹ năng phán đoán vấn đề, giải nhanh ra kết quả. Nhưng cần áp dụng phù hợp vào mục đích kỳ thi để đạt được hiệu quả, như sinh viên thi cử nhân toán, sư phạm toán bằng hình thức trắc nghiệm sẽ không đánh giá được năng lực thực tế. “Thi trắc nghiệm như kiểu Việt Nam hiện nay không đánh giá được tính suy luận lô-gic, chặt chẽ, cách trình bày, nếu những ngành nghề đòi hỏi có năng lực toán thì thi tự luận sẽ tốt hơn” – TS Phan Hoàng Chơn chia sẻ thêm.

Hình thức thi trắc nghiệm môn toán như kỳ thi THPT hiện nay chưa đủ đa dạng để giúp cho nhà tuyển dụng có thể đánh giá năng lực trọn vẹn. Ban ra đề thi cũng cố gắng đưa vào đề thi những câu trắc nghiệm mang tính phát hiện và giải quyết vấn đề nhưng nó chưa đủ. Việc bỏ hẳn tự luận đi là không tốt nên cố gắng giữ lại một vài câu tự luận để giáo viên phải dạy cho học sinh cách trình bày lời giải, trình bày bài toán hợp lý.

GS Đỗ Đức Thái cho biết mình không đồng ý thi toán bằng trắc nghiệm, cũng không cổ vũ lối thi toán bằng tự luận khó như thời “3 chung”. Ra hình thức thi như thế nào, cần phải có một nghiên cứu rất cẩn thận. Cần thể hiện minh bạch với xã hội về thực chất của thi trắc nghiệm toán.

TP.HCM giữ kiểm tra toán bằng tự luận

Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM vừa ra văn bản hướng dẫn thi học kỳ năm học 2019 -2020. Trong đó, đối với môn toán sẽ kiểm tra theo 2 phương án. Thứ nhất, bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan phối hợp chung với tự luận, gồm 2 phần: phần 1, gồm các câu trắc nghiệm khách quan (60% cơ bản và 40% phân hóa, mức độ phân hóa tùy theo trình độ chung của học sinh trong nhà trường); phần 2 là lời giải của từ 20% đến 25% số câu được quy định trong bài kiểm tra (học sinh trình bày ngắn gọn các công thức sử dụng, giải thích, biện luận, tính toán…). Học sinh làm bài kiểm tra trong 90 phút.

Thứ hai, bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan độc lập với tự luận, gồm 2 phần: phần 1 gồm trắc nghiệm khách quan (60% cơ bản và 40% phân hóa, mức độ phân hóa tùy theo trình độ chung của học sinh trong nhà trường); phần 2 gồm một số câu hỏi tự luận ngắn độc lập với phần 1. Học sinh làm bài kiểm tra thành 2 giai đoạn riêng biệt: nộp phiếu trả lời trắc nghiệm khi hết thời gian dành cho phần 1 rồi mới nhận đề và làm tiếp phần kiểm tra tự luận.

Theo Nguyễn Thuận/ NLĐO

Nguồn: https://nld.com.vn/giao-duc-khoa-hoc/dung-thi-mon-toan-theo-cach-an-may-20191126213023639.htm

Bài viết Đừng thi môn toán theo cách… ăn may! đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Có lẽ do chỉ mới triển khai đại trà thi trắc nghiệm gần như tất cả các môn thi (trừ môn văn) của kỳ thi THPT quốc gia trong 3 năm qua nên Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa đưa ra đánh giá toàn diện về hình thức thi này. Về mặt kỹ thuật qua các dữ liệu điểm thi trong 3 năm, có thể thấy hình thức thi trắc nghiệm nói chung, trong đó có môn toán, đã có những tác động rõ rệt.

Điểm liệt, điểm 0 giảm mạnh

Ở những năm thi THPT quốc gia đầu tiên – khi môn toán còn thi dưới hình thức tự luận, đây chính là môn “sát thủ” đối với thí sinh. Năm 2015, trong tổng số 37.000 bài thi bị điểm liệt (từ 1 điểm trở xuống), môn toán có đến 20.667 bài, chiếm 56%. Năm 2016, trong 19.000 bài thi bị điểm liệt thì môn toán có 14.000 bài, chiếm 74%.

Khi đã “trắc nghiệm hóa” gần như toàn bộ các môn thi, số bài thi bị điểm liệt năm 2017 đã giảm mạnh. Theo số liệu điểm thi do Bộ GD-ĐT công bố sau kỳ thi 2017, với 9 môn thi của 5 bài thi, tổng số bài thi bị điểm liệt chỉ còn 6.817, trong đó môn toán chỉ chiếm 23%. Như vậy, dù số môn thi có tăng thêm 1 môn (giáo dục công dân) nhưng số lượng bài thi bị điểm liệt giảm mạnh so với những năm trước đó. Năm 2019, tổng số bài thi bị điểm liệt tiếp tục giảm, chỉ còn 3.100 bài. Ngoại trừ môn văn (môn thi tự luận còn lại duy nhất) có số bài thi bị điểm liệt tăng lên, tất cả các môn thi còn lại đều có số bài thi bị điểm liệt giảm so với năm 2018, trong đó môn toán còn 345 bài (chỉ chiếm 11%), thậm chí còn đứng sau môn ngoại ngữ và lịch sử về số bài thi bị điểm liệt.

Năm 2015, điểm trung bình môn toán chỉ đạt 4,45 (số thí sinh có điểm thi dưới 5 điểm là 39%); năm 2016 tăng lên 5,02. Khi chuyển sang thi trắc nghiệm năm 2017, điểm trung bình môn toán tăng lên 5,19. Đến năm 2018, do đề thi các môn khó nên điểm trung bình môn toán của thí sinh giảm còn 4,86. Năm 2019, Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo), nơi ra đề cho kỳ thi THPT quốc gia, đã điều chỉnh mức độ khó nên điểm trung bình môn toán được nâng lên 5,64.

Tuy nhiên, số lượng thí sinh có điểm thi dưới 5 điểm diễn biến khác. Nếu như năm 2015 (thi tự luận), số thí sinh có điểm thi môn toán dưới 5 chỉ chiếm 39% thì con số này vào năm 2016 (vẫn thi tự luận) vọt lên 63% thì đến năm 2017 (thi trắc nghiệm) là 49% thí sinh, năm 2018 (thi trắc nghiệm) là 49,5% và năm 2019 (vẫn thi trắc nghiệm) giảm còn 34%.

Ngược lại, số thí sinh đạt điểm 10 các môn thi ở các năm cũng dao động rất nhiều, cho thấy đề thi còn rất “phập phù”. Rõ ràng mức độ đồng đều, độ khó của đề thi là một vấn đề chưa được giải quyết suốt nhiều năm qua.

Có phải do “ăn may?”

Một số ý kiến cho rằng thi trắc nghiệm môn toán tạo điều kiện cho gian lận tiêu cực trong thi cử như vụ việc năm 2018 nhưng thật sự, dù hình thức thi là tự luận hay trắc nghiệm đều có thể xảy ra những tiêu cực, sai sót nếu không tuân thủ đúng các quy chế, quy định thi cử. Còn nhớ năm 2016, một thí sinh ở tỉnh Nghệ An đạt điểm 10 môn lý (thi trắc nghiệm) nhưng lại bị 0 điểm môn toán (thi tự luận). Đến nay, trường hợp này không thể truy cứu nguyên nhân vì mọi việc từ coi thi, chấm thi đều đúng quy trình. Với điểm 3 môn khối A vênh nhau đến mức kỳ lạ, mọi việc cũng chìm xuồng theo lời khai của thí sinh thừa nhận đã ngủ gục, không làm bài thi môn toán; còn môn lý thì “khoanh bừa và ăn may”.

Những quy định về làm tròn điểm cho các môn trắc nghiệm (nhất là môn trắc nghiệm có 50 câu) khi xét tốt nghiệp và khi xét tuyển ĐH, CĐ may mắn đã được Bộ GD-ĐT kịp thời điều chỉnh nên đã hợp lý hơn từ năm 2017 đến nay.

Môn toán được thừa nhận là môn bắt buộc cho tất cả thí sinh từ năm 2015. Trước đó, khi thi tuyển sinh ĐH, CĐ 3 chung, thí sinh khối C (ước khoảng 70.000 thí sinh hằng năm) không thi môn toán. Thí sinh thi theo bài thi nhưng các trường ĐH, CĐ xét tuyển theo tổ hợp các môn thi. Có đến xấp xỉ 90% thí sinh đã đăng ký xét tuyển theo 5 tổ hợp môn thi truyền thống: khối A (toán, lý, hóa), khối A1 (toán, lý, ngoại ngữ), khối B (toán, sinh, hóa), khối C (văn, sử, địa) và khối D (toán, văn, ngoại ngữ), có nghĩa là hầu hết thí sinh có dùng điểm môn toán để xét tuyển vào các trường ĐH.

Trong số hơn 200 trường ĐH chỉ có khoảng 10 trường tự tổ chức kỳ thi riêng để xét tuyển một phần chỉ tiêu của trường, thường được gọi dưới tên là kỳ thi đánh giá năng lực. Và trong đề thi đánh giá năng lực của các trường, những kiến thức toán lồng ghép trong đề thi đều dưới hình thức trắc nghiệm.

Dù còn nhiều ý kiến khác nhau về hình thức thi tự luận hay thi trắc nghiệm nhưng thực sự thi trắc nghiệm đã là một xu thế. Vấn đề còn lại là đề thi, trong đó có môn toán hoặc kiến thức môn toán, phải đánh giá được khả năng tư duy, suy luận logic của thí sinh chứ không phải do ăn may.

Tùy ngành, kiểm tra kiến thức toán

Thi đại trà cho các kỳ thi quy mô lớn như kỳ thi THPT quốc gia có thể thi trắc nghiệm nhưng thi tuyển vào ngành toán (vật lý và các ngành đòi hỏi có kiến thức toán) nên có kiểm tra thêm môn toán, điều này phải do chính các trường ĐH tổ chức để tuyển đúng thí sinh có năng lực theo yêu cầu cao của ngành học nhưng rất tiếc hiện nay, không phải là trường nào cũng làm được.

Theo TS Nguyễn Đức Nghĩa/ NLĐO

Link gốc: https://nld.com.vn/giao-duc-khoa-hoc/diem-mon-toan-tang-tu-khi-thi-trac-nghiem-20191110202616984.htm

Bài viết Điểm môn toán tăng từ khi thi trắc nghiệm đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.