Doanh nghiệp không nên phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng

Trong nhiều phát ngôn gần đây, đại diện Ngân hàng Nhà nước đã khẳng định không có văn bản siết chặt tín dụng đối với bất động sản. Tuy nhiên, trên thực tế, ngay từ đầu năm 2022, các ngân hàng thương mại đã hạn chế cho vay bất động sản. Điều này đã ảnh hưởng tiêu cực tới thị trường, khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình cảnh “đói vốn”.

Trong Diễn đàn “Tháo gỡ điểm nghẽn về chính sách và nguồn vốn để nâng cao hiệu quả thị trường bất động sản”, diễn ra vào ngày 13/9, TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế nhận định: Năm 2022, câu chuyện về dòng vốn doanh nghiệp đang là chủ đề rất nóng của nền kinh tế.

Theo ông Lực, hiện nay, nhiều đơn tổ chức đánh giá bất động sản đang tiềm ẩn nhiều rủi ro, nên các tổ chức tín dụng, ngân hàng đang rất thận trọng trong vấn đề giải ngân vốn, và điều này khiến cho các doanh nghiệp khó tiếp cận hơn vốn vay từ kênh này.

Tuy nhiên, theo ông Lực, không nên đánh đồng tất cả các phân khúc bất động sản đều rủi ro như nhau, mà phải chia rui ro theo từng phân khúc như bất động sản nhà ở, bất động sản công nghiệp và bất động sản văn phòng cho thuê, bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng…

Với riêng bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng, ông Lực cho rằng các doanh nghiệp trông chờ tín dụng ngân hàng, vì rủi ro hơn phân khúc khác, pháp lý lại chưa tốt.

Hơn nữa thông thường các nước khác, phân khúc này huy động vốn từ nhà đầu tư và quỹ đầu tư trong và ngoài nước để họ đẩy mạnh đầu tư vào Việt Nam trong bối cảnh dòng vốn từ tín dụng của chúng ta đang chặt chẽ hơn so với các năm trước.

Dù vậy, TS Cấn Văn Lực cho rằng, các doanh nghiệp không nên phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn tín dụng. Thay vào đó có thể lựa chọn các kênh huy động vốn khác ví dụ từ trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu với doanh nghiệp bất động sản niêm yết, từ các quỹ đầu tư nước ngoài, ví dụ cả từ vốn tham gia dự án đầu tư công.

Trên thực tế, năm 2021, trái phiếu doanh nghiệp phát triển tương đối tốt, tổng phát hành 850.000 tỷ đồng, gần bằng vốn ngân hàng. Tuy vậy, để thúc đẩy trái phiếu doanh nghiệp, Chính phủ sớm ban hành Nghị định 53 sửa đổi thì sẽ tạo kênh dẫn vốn vô cùng quan trọng cho doanh nghiệp.

Ngoài ra doanh nghiệp cũng thu hút FDI, việc này khó nhưng theo tôi đã đến lúc doanh nghiệp bất động sản cần nâng tầm mình lên, nếu doanh nghiệp Việt Nam quan ngại tiếp cận doanh nghiệp FDI thì bao giờ chúng ta mới lớn được

“Nếu chỉ trông mong vào 1 nguồn vốn ngân hàng thì không thể đáp ứng được nhu cầu vốn. Nên theo tôi, doanh nghiệp Việt Nam nên mạnh dạn để huy động vốn từ các kênh khác ngoài kênh vốn từ các ngân hàng”, ông Lực nói thêm.

Phát triển các quỹ đầu tư

Bên cạnh dòng vốn đến từ tín dụng ngân hàng, thì trái phiếu trước đây cũng là một kênh huy động vốn hiệu quả của nhóm doanh nghiệp bất động sản.

Tuy nhiên, trước một vài “scandal” gần đây, và sự kiểm soát chặt chẽ của Bộ Tài chính trong việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp, nhất là nhóm ngành bất động sản đã khiến các doanh nghiệp này chùn bước.

Hậu quả, trong vài tháng gần đây, rất hiếm thấy có doanh nghiệp bất động sản nào phát hành trái phiếu, thậm chí có tháng còn không có lấy một doanh nghiệp thuộc nhóm này.

Nhận định về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam cho rằng: Phát hành trái phiếu là công cụ quan trọng có tác dụng với doanh nghiệp, hiện nay các hoạt động phát hành trái phiếu đang bị trục trặc, hiện hoạt động này đang bị cầm chừng và nhỏ giọt.

Ông Đính cho rằng, một trong các vấn đề là quy định pháp luật và niềm tin của thị trường, của nhà đầu thứ cấp tham gia vào trong thị trường này. Hiện nay các quy định pháp luật về phát hành trái phiếu chúng ta đã phát hiện vấn đề chưa ổn và cho chỉnh sửa.

Như Nghị định 153/NĐ-CP về chào bán giao dịch trái phiếu doanh nghiệp, Chính phủ đã cho chỉnh lại để tạo ra sự quản lý thông thoáng hơn, có sự giám sát tốt hơn, đặc biệt là để bảo vệ lợi ích cho nhà đầu tư và trong hạn chế rủi ro để tạo niềm tin cho họ.

“Việc sửa các quy định này chưa hoàn thành. Tôi mong muốn cần đẩy nhanh, ban hành các quy định để tạo các hành lang…. nhằm tạo niềm tin cho các nhà đầu tư để tiếp tục thúc đẩy hoạt động phát hành trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản có hiệu quả, tốt hơn trong tương lai gần”, ông Đính nói.

Đối với các dòng vốn, chúng ta phải có nhiều cấu trúc, tuy nhiên hiện ngân hàng đã nới “room”, mặc dù không nhiều chỉ vài trăm nghìn tỷ, số đó không thấm tháp gì với thị trường bất động sản.

Tuy nhiên phải hết sức cân nhắc, dòng vốn không nên dễ dãi đưa vào những hoạt động không mang lại lợi ích thiết thực cho xã hội.

Việt Nam cần phải cân nhắc các dòng vốn, đối với các dự án có tính chất có ích cho xã hội, phải phù hợp nhu cầu sử dụng khai thác kinh doanh thì chúng ta cho tiếp cận. Tiếp theo là các dự án sắp hoàn thành thì phải tạo điều kiện để nó tiếp tục hoạt động, để tạo lại lợi ích cho cả doanh nghiệp, xã hội và nền kinh tế.

Vấn đề nữa chúng ta phải tạo nhiều kênh đầu tư, nhiều kênh đầu tư hiệu quả mà chúng ta chưa sử dụng như: Quỹ đầu tư, quỹ ủy thác, quỹ tín thác… trên thế giới đã làm rất nhiều, nhưng ở Việt Nam chưa thành hiện thực.

“Do đó, tôi kiến nghị cần có giải pháp thúc đẩy hoạt động của các loại quỹ này ở thị trường bất động sản Việt Nam”, ông Đính nhấn mạnh.

Đồng tình với nhận định này, ông Vũ Văn Thành, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn VNGroup cho rằng: Khi doanh nghiệp có được nguồn vốn vay từ phát hành trái phiếu đồng nghĩa là doanh nghiệp phải có tài sản thế chấp và doanh nghiệp sẽ được cấp một hạn mức cho vay.

Qua nguồn vốn vay đó, doanh nghiệp sẽ có điều kiện để triển khai các dự án, tuy nhiên, trong quá trình thực thi nếu ngân hàng dừng không cấp vốn sẽ khiến dự án có rủi ro và sẽ khiến doanh nghiệp sẽ rơi vào tình thế khó khăn.

“Vì thế, chúng tôi đề nghị một số điểm như: Trong điều phối tín dụng ngân hàng và trái phiếu đối với hoạt động kinh tế xã hội cố gắng cân bằng. Ngoài ra, nếu có biến động về điều hành tài chính thì cần có thông báo, cảnh báo để cho doanh nghiệp để có giải pháp ứng phó, chuẩn bị nguồn vốn khác phù hợp”, ông Thành nói.

Việt Vũ | Nhà báo & Công luận

Bài viết Doanh nghiệp bất động sản không nên phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Theo thống kê, trong tháng 10/2021, sau nhiều tháng giãn cách, hiện đã có 45/63 địa phương trên cả nước có số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Đáng chú ý, các địa phương chịu nhiều ảnh hưởng của dịch bệnh đều có sự phục hồi ấn tượng, riêng TP. Hồ Chí Minh có mức tăng 31,6%. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp trở lại, thì nhu cầu vay vốn càng gia tăng, trong khi nhiều doanh nghiệp đã không còn đáp ứng được hồ sơ tiếp cận tín dụng của ngân hàng. Hướng đi nào để tháo gỡ được những vấn đề này cũng còn nhiều tranh cãi chưa có hồi phân giải.

Trong một cuộc điều tra mới đây với hơn 12.000 doanh nghiệp của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), có hơn 57% doanh nghiệp được hỏi cho biết khó tiếp cận với các gói vay tín dụng của ngân hàng thương mại do không đảm bảo về hồ sơ vay vốn.

Thực tế, trước tác động của dịch bệnh, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và hệ thống ngân hàng thương mại đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ tín dụng, giảm lãi suất cho vay, góp phần kiểm soát lạm phát, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế,… Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp đã gõ cửa các ngân hàng, nhưng vẫn không vượt qua được rào cản về thủ tục.

Đến nay, tại khu vực TP. Hồ Chí Minh, nhiều doanh nghiệp vẫn duy trì được hoạt động sản xuất kinh doanh trong thời gian giãn cách, vẫn có đầu ra và đơn hàng đều đặn, nhưng những chi phí thực tế phát sinh quá lớn để đảm bảo an toàn phòng chống dịch tại các nhà máy, phân xưởng, dẫn đến hồ sơ của các doanh nghiệp trở nên không còn đủ đáp ứng với những tiêu chí của ngân hàng đề ra.

Ông Nguyễn Chánh Phương, Phó Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM cho biết, chắc chắn các ngân hàng khi cho vay phải nhìn vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Nhưng cho dù kinh doanh rất tốt, thì chi phí về sản xuất, xét nghiệm và các chi phí cho gián đoạn công việc là những nguyên nhân làm giảm hiệu quả kinh doanh.

“Bên cạnh đó, doanh số sụt giảm mà chi phí giữ nguyên nên nhiều doanh nghiệp đang tích cực cấu trúc chi phí cho tốt, làm cơ sở để ngân hàng tiếp tục cho vay. Mặc dù, đã có Thông tư 14 tương đối thông thoáng, nhưng ngân hàng vẫn phải bảo toàn vốn và chọn lựa những doanh nghiệp có lợi nhuận, an toàn”, ông Phương nói.

Trong giai đoạn này, nền kinh tế rất cần các doanh nghiệp mau chóng phục hồi, nhưng các doanh nghiệp lại cần nguồn vốn tín dụng nóng để trở lại, trong khi tiêu chuẩn cho vay không nới lỏng là bài toán khó, cần sự phối hợp của các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp, cũng như vai trò “bà đỡ” định hướng chủ trương từ phía NHNN mới có thể tìm được lời giải.

Trong buổi họp báo tháng 10 vừa qua về thông tin kết quả hoạt động ngân hàng quý 3/2021, Phó Thống đốc NHNN Đào Minh Tú đã khẳng định, NHNN sẽ tạo điều kiện để mở rộng tín dụng, nhưng không hạ điều kiện cho vay.

Cũng theo báo cáo tài chính quý 3 được công bố, đa số các ngân hàng có lợi nhuận tăng trưởng hoặc đi ngang so với cùng kỳ, nhưng tỷ lệ nợ xấu cũng tăng so với đầu năm tại nhiều ngân hàng. Tính đến 30/9/2021, dư nợ xấu tuyệt đối tại 27 ngân hàng niêm yết đã tăng cao hơn 26% so với đầu năm, đây là diễn biến đã được dự báo khi toàn bộ nền kinh tế đang phải đối mặt với nhiều khó khăn từ dịch bệnh.

Mặt khác, thành phần nguồn vốn cho vay của các ngân hàng cũng được cấu trúc từ các nguồn vốn huy động trong dân và các tổ chức tín dụng khác. Cho nên đảm bảo an toàn vốn luôn là ưu tiên hàng đầu của các ngân hàng, trong bối cảnh lượng vốn cho vay cũ còn chưa kịp thu hồi, thì nhu cầu vay vốn mới từ các doanh nghiệp lại rất liên tục và tài sản đảm bảo được xem là một trong những tiêu chuẩn quan trọng trong quyết định giải ngân vốn vay.

Trao đổi với báo giới, chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng đánh giá, vốn tại ngân hàng là loại vốn rất đặc biệt, ở mức độ vừa phải chứ không phải vô tận, được huy động trong toàn dân, do đó ngân hàng phải thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ với người gửi tiền. Vì vậy, tài sản bảo đảm được xem là cơ hội cuối cùng cho chính ngành ngân hàng, nên trong nhiều năm qua, dù chúng ta đã nhiều lần nói đến vấn đề này và cũng có sự cải thiện nhất định về thủ tục, cũng như tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản bảo đảm đó.

Nhìn ở chiều ngược lại, thì tín dụng doanh nghiệp cũng có vai trò quan trọng đối với hệ thống ngân hàng và cả nền kinh tế, là thành phần mang lại nguồn thu lớn cho các ngân hàng, giúp doanh nghiệp có nguồn tài chính kịp thời phục vụ sản xuất kinh doanh. Trong giai đoạn đa phần các doanh nghiệp đều bị ảnh hưởng tiêu cực từ dịch bệnh, việc điều chỉnh linh hoạt các tiêu chuẩn cho vay để phù hợp với tình hình thực tế là một trong những trọng tâm được giới chuyên gia đề xuất, bên cạnh đó các ngân hàng cũng cần có sự theo sát, đồng hành cùng doanh nghiệp để có thể hiểu rõ, hiểu sâu thực trạng của doanh nghiệp và đưa ra những tiêu chuẩn cho vay phù hợp với từng đối tượng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để đáp ứng được các tiêu chuẩn cho vay của ngân hàng, vai trò nội tại của doanh nghiệp là không thể thiếu, chỉ có định hướng tự nâng tầm doanh nghiệp, sử sử dụng vốn hiệu quả và mong muốn hợp tác toàn diện với ngân hàng mới có thể giúp các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong câu chuyện tiếp cận vốn vay.

Ông Nguyễn Hoàng Dũng nhấn mạnh: “Từ phía doanh nghiệp phải hiểu rằng vốn của ngân hàng là vốn của dân, chứ không phải là nguồn vốn tư nhân. Do đó doanh nghiệp cũng phải có trách nhiệm hoàn trả, có thái độ ứng xử tốt khi ngân hàng đòi nợ, giữ đạo đức kinh doanh và nâng tầm quản trị doanh nghiệp tốt hơn, sử dụng vốn có hiệu quả và xây dựng hình ảnh tốt với các ngân hàng”

Bài viết Nhiều doanh nghiệp khó đảm bảo tiêu chuẩn vay vốn đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Theo báo cáo công bố ngày 24/8/2021, Word Bank cho rằng, dịch Covid-19 bùng phát trên diện rộng đã khiến nhiều doanh nghiệp ở các thành phố lớn và một số khu công nghiệp phải đóng cửa phòng dịch. Vì vậy cơ quan phụ trách chính sách tiền tệ cần cảnh giác với rủi ro gia tăng ở khu vực tài chính, cụ thể là quan tâm đến nợ xấu. World Bank cho rằng, mặc dù tín dụng ngân hàng mới hoặc được tái cơ cấu cung cấp hỗ trợ đáng hoan nghênh cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng, nhưng cũng góp phần chuyển giao rủi ro từ khu vực kinh tế thực sang khu vực tài chính.

Báo cáo tài chính đã công bố của gần 30 NHTM cũng cho thấy, tổng nợ xấu nội bảng tăng 4,51% trong 6 tháng đầu năm 2021. Đặc biệt tỷ lệ nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tại một số ngân hàng gần đây tăng nhanh.

Trong khi đó, việc triển khai Nghị quyết 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD vẫn còn nhiều vướng mắc và nghị quyết này cũng sắp sửa hết hiệu lực thi hành.Trong khi đó, nợ xấu cũ vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Theo báo cáo của các TCTD gửi tới NHNN, tổng nợ xấu xác định theo Nghị quyết 42 tính đến ngày 31/12/2020 là 440,4 nghìn tỷ đồng, giảm 4,29% so với cuối năm 2019. Lũy kế từ ngày 15/8/2017 đến ngày 31/12/2020 các TCTD đã xử lý được 331,87 nghìn tỷ đồng nợ xấu xác định theo Nghị quyết số 42. Đến thời điểm này, toàn hệ thống vẫn còn khoảng 425.400 tỷ đồng nợ xấu, chiếm hơn 42% tổng dư nợ xác định theo Nghị quyết số 42.

Về nợ xấu trong tương lai, trao đổi với phóng viên về các giải pháp cấp bách hỗ trợ doanh nghiệp, người dân cũng như nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú cho biết, nếu chỉ tính riêng khoản nợ đã được TCTD thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ, miễn, giảm, hạ lãi suất cho vay khoảng gần 800.000 khách hàng, kể cả các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh tế gia đình thì dư nợ vào khoảng gần 2 triệu tỷ đồng.

Hiện các TCTD tiếp tục thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ theo Thông tư 01 và Thông tư 03. Không những thế, để tiếp tục hỗ trợ khách hàng, theo dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 01, NHNN còn dự kiến mở rộng phạm vi và kéo dài thời hạn áp dụng cơ cấu lại nợ và giữ nguyên nhóm nợ. Như vậy số dư nợ được cơ cấu lại sẽ không dừng ở con số 2 triệu tỷ đồng. Với hậu quả khó lường của Covid-19, chắc chắn sẽ có không ít các khoản nợ được giữ nguyên nhóm nợ chuyển thành nợ xấu trong tương lai.

Rõ ràng, nguy cơ nợ xấu của các TCTD tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới là hiện hữu. Các chuyên gia dự báo, với diễn biến dịch Covid-19 phức tạp như hiện nay, mục tiêu giữ tỷ lệ nợ xấu của toàn hệ thống ở mức dưới 3% như kế hoạch đặt ra hồi đầu năm là rất khó.

Không những thế, về lâu dài Word Bank cho rằng, việc triển khai thực hiện cơ cấu lại thời hạn trả nợ có thể che lấp một phần mức độ dễ bị tổn thương của bên vay và các ngân hàng, vì vậy cần được theo dõi chặt chẽ.

Do đó, cơ quan quản lý cần sớm ban hành kế hoạch xử lý nợ xấu, không cho phép gánh nặng nợ xấu kéo dài trong hệ thống ngân hàng, vì điều này có thể hạn chế vai trò hỗ trợ tăng trưởng bao trùm của hệ thống ngân hàng. Thêm vào đó, cũng cần có cơ chế rõ ràng để xử lý những ngân hàng yếu kém và đang gặp khó khăn, đồng thời tiếp tục tái cơ cấu vốn các ngân hàng để đáp ứng các yêu cầu của chuẩn Basel II.

“Đây là lúc cần thông qua một kế hoạch giải quyết nợ xấu và xây dựng cơ chế rõ ràng để xử lý những ngân hàng yếu kém và gặp khó khăn, đồng thời tiếp tục tái cơ cấu vốn ngân hàng để đáp ứng các yêu cầu theo chuẩn Basel II”, báo cáo của World Bank nhấn mạnh.

Bài viết Áp lực nợ xấu gia tăng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.