Năm 2020, chị Hoà (Hà Nội) mua được căn hộ 2 phòng ngủ giá gần 2 tỷ đồng, trong đó vay ngân hàng một nửa. Chị làm kế toán, hành chính nhân sự ở một công ty nhỏ về buôn bán, sửa chữa máy tính còn chồng làm nhân viên bán hàng. Dù có nhà nhưng anh chị không ở mà cho thuê giá 8,5 triệu/tháng và thuê một căn trọ nhỏ giá 4 triệu đồng để có thêm tiền trả nợ. Đợt dịch bùng phát khiến chị Hoà phải nghỉ việc ở nhà, trong khi thu nhập của chồng cũng giảm hơn một nửa. Căn nhà cho thuê sau khi khách trả đến nay vẫn chưa tìm được người thuê mới. Số tiền trả nợ ngân hàng 18 triệu/tháng trước đây còn dễ trang trải thì nay đã trở nên rất khó xoay sở. Chị có làm đơn xin hỗ trợ cơ cấu nợ và giảm lãi suất song được biết sau thời gian cơ cấu nợ 4 tháng, số tiền gốc, lãi sẽ dồn chia đều cho những tháng sau. Như vậy số tiền phải trả hàng tháng sau thời gian cơ cấu sẽ còn nhiều hơn, trong khi thu nhập chưa biết bao giờ phục hồi.

Cùng tình cảnh, anh Thảo (TP.HCM) cũng mua căn hộ 2 phòng ngủ và vay ngân hàng 800 triệu đồng. Quán ăn nhỏ của gia đình anh phải đóng cửa hoàn toàn trong gần 3 tháng nay khiến thu nhập cả nhà giảm tới 70%. Với lãi suất 10,2%/năm, số tiền phải trả cho ngân hàng hàng tháng là 14 triệu đồng. Anh có hỏi nhân viên ngân hàng để được giãn nợ thì phía chi nhánh ngân hàng cho biết đang xử lý rất nhiều đơn xin cơ cấu nợ tương tự, hiện đang xin chỉ đạo của hội sở để có quyết định cụ thể.

Người mua xe trả góp cũng lâm vào cảnh khốn khổ vì không có thu nhập để trả nợ ngân hàng. Vay mua chiếc xe giá trị hơn 600 triệu từ cuối năm 2019, anh Lâm (TP.HCM) tính dùng để vừa đi làm, vừa chở khách kiếm thêm thu nhập. Nhưng rồi dịch bệnh hơn 1 năm nay, thu nhập thất thường tháng nhiều tháng ít, và đến mấy tháng nay là gần như không có khiến anh phải vay mượn người thân để xoay sở trả nợ ngân hàng. Năm ngoái anh có làm đơn xin hỗ trợ, nhưng mãi không thấy ngân hàng phản hồi. Sau đó, anh đành rao bán xe để thoát khỏi cảnh nợ nần nhưng mãi không ai mua.

Nhiều nhà xe cũng trong tình cảnh chật vật vì lỡ vay ngân hàng. Một nhà xechạy tuyến đường dài Nghệ An – Hà Nội – Bắc Ninh cho biết có 4 chiếc xe, trong đó 3 chiếc còn đang vay nợ ngân hàng từ năm 2018. Dịch bệnh xảy ra hơn một năm nay, thu nhập của nhà xe giảm sút nghiêm trọng, ngay cả những ngày lễ tết cũng không còn nhiều khách như những năm trước. Chưa kể trong các đợt giãn cách, xe gần như nằm im một chỗ không làm ra tiền, trong khi đó nợ thì vẫn phải trả đều đặn. Chủ xe cho biết gom góp cố gắng trả nợ trong thời gian qua nhưng đến hiện tại thì đã kiệt sức, cũng tính bán bớt xe nhưng xe khách thời điểm này bị mất giá quá nhiều.

Ngân hàng Nhà nước cho biết, để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 01/2020/TT-NHNN ngày 13/3/2020 và Thông tư 03/2021/TT-NHNN ngày 2/4/2021 (sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2020/TT-NHNN) quy định về việc tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng do dịch bệnh.

Theo đó, khách hàng được tổ chức tín dụng đánh giá đáp ứng các điều kiện như: Không có khả năng trả nợ đúng hạn nợ gốc và/hoặc lãi theo hợp đồng do doanh thu, thu nhập sụt giảm bởi ảnh hưởng của dịch COVID-19; Có khả năng trả nợ đầy đủ nợ gốc và/hoặc lãi theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại; Khoản vay, cho thuê tài chính phát sinh nghĩa vụ nợ, trả nợ gốc, lãi trong thời gian quy định (nợ phát sinh trước ngày 10/6/2021…) thì được tổ chức tín dụng xem xét, cơ cấu lại thời hạn trả nợ theo quy định.

Tuy nhiên, việc xem xét, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi… thuộc thẩm quyền của tổ chức tín dụng. Bởi vậy, tuỳ vào từng ngân hàng, có nơi khách hàng được hỗ trợ nhanh chóng, có nơi phải chờ và làm rất nhiều thủ tục.

Hiện NHNN đang tiếp tục lấy ý kiến sửa Thông tư 03 theo hướng mở rộng phạm vi cơ cấu nợ. Theo đề xuất, thời gian cơ cấu nợ sẽ được kéo dài đến 30/6/2022 thay vì 31/12/2021. Phạm vi các khoản dư nợ được miễn giảm lãi, phí mở rộng đến trước ngày 1/8/2021, thay vì 10/6/2020 như hiện nay.

Mới đây, Chính phủ cũng đã giao NHNN tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trọng tâm nhằm hỗ trợ khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 như việc cơ cấu lại các khoản nợ. Ngoài ra, khuyến khích và tạo điều kiện để các ngân tiết giảm chi phí, tiếp tục giảm lãi suất cho vay, nhất là đối với các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân hoạt động tại các địa bàn có dịch đang diễn biến phức tạp, hỗ trợ các đối tượng khách hàng có khoản vay nhỏ đang rất khó khăn do bị ảnh hưởng của dịch bệnh.

Bài viết Người vay mua nhà, mua xe khốn đốn với gánh nặng trả nợ ngân hàng đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Giới chuyên môn cho rằng, trong khi các ngân hàng sẽ mất nhiều chi phí, thời gian dài xử lý nợ xấu nhằm thu hồi được vốn, điều quan trọng nhất mà các ngân hàng cần triển khai ngay từ bây giờ là chủ động phòng ngừa rủi ro tín dụng.

Phòng ngừa rủi ro tín dụng

Ông Nguyễn Lê Ngọc Hoàn, Chuyên gia tài chính cho biết, làn sóng COVID-19 thứ tư trở lại đang khiến nợ xấu có nguy cơ bùng phát khi nhiều tổ chức, cá nhân sẽ bị kiệt sức chống chịu và cạn nguồn thu nhập, giảm khả năng trả nợ. Thay vì báo lãi cao, ngân hàng có thể tăng trích lập dự phòng tối đa để phòng các tình huống xấu.

Bên cạnh đó, Công ty CP Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định, theo quy định của Thông tư 03/2021/TT-NHNN với việc cho phép cơ cấu lại các khoản nợ phát sinh trong giai đoạn từ ngày 23/01/2020 đến 10/06/2020, các ngân hàng thương mại có thể xem xét mở rộng lượng dư nợ tái cơ cấu với thời hạn giãn nợ tối đa 12 tháng.

Đối với các khoản cho vay mới, ngân hàng cũng cần lường trước các rủi ro và không chạy đua cho vay nhằm tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá. Hiện tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế trong 5 tháng đầu năm nay đã đạt 4,67%. Ở cùng kỳ năm trước, con số này chỉ đạt chưa tới 2%. Một số các ngân hàng thương mại còn sắp cạn room tín dụng. Trong khi, tỷ lệ hấp thu vốn tín dụng của nền kinh tế và tốc độ chu chuyển vốn trong nền kinh tế vẫn bị giới chuyên môn còn rất thấp.

Khoan sức doanh nghiệp

Theo Tổng cục Thống kê, trong 5 tháng đầu năm nay, có 59.800 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh. Trong đó, 31,8 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 22,3% so với cùng kỳ năm trước; 20 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể, tăng 20,7%; 8 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng 32,3%. Như vậy trung bình mỗi tháng có gần 12 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Số doanh nghiệp phá sản và giải thể đang tăng cao hơn cùng kỳ năm ngoái, cho thấy khó khăn của doanh nghiệp. Và số lượng này dự báo sẽ còn tăng mạnh hơn nữa do đợt COVID-19 thứ tư đang diễn ra.

TS. Trần Du Lịch cho rằng, một khi tình hình tài chính doanh nghiệp và tài chính cá nhân còn khó khăn vì đại dịch, thì vấn đề “căn cốt” vẫn là phải làm sao để họ khôi phục sản xuất kinh doanh, khôi phục nguồn thu nhập thì mới có nguồn vốn trả nợ ngân hàng. Phải chăng đây là lúc các ngân hàng cần xem xét lợi ích các bên một cách tổng thể?

Bài viết Chờ phục hồi năng lực… trả nợ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Một số dự án của EVN và PVN đã trả nợ trước hạn

Báo cáo của Bộ Tài chính về tình hình nợ Chính phủ bảo lãnh cho thấy, tính đến hết năm 2018, tổng dư nợ được Chính phủ bảo lãnh là hơn 437 nghìn tỷ đồng (giảm khoảng 18.550 tỷ đồng so với năm 2017), chiếm 13,5% tổng nợ công và bằng 7,9% GDP.

Bộ Tài chính cho biết: Do trong năm 2018, Chính phủ đã phê duyệt chủ trương cấp bảo lãnh cho 2 dự án điện (Sông Hậu 1 của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam – PVN và Vĩnh Tân 4 mở rộng của Tập đoàn Điện lực Việt Nam – EVN) trị giá hơn 1,6 tỷ USD nên tỷ trọng vốn đã cấp bảo lãnh chính phủ cho các doanh nghiệp đã có sự thay đổi so với năm 2017.

Dư nợ bảo lãnh ngành điện hiện chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục bảo lãnh Chính phủ do dư nợ của các lĩnh vực khác đang giảm dần do không cấp bảo lãnh mới.

Bộ Tài chính đánh giá: Các dự án đầu tư nguồn điện đảm bảo lượng điện tiêu thụ và có hợp đồng bán điện dài hạn nên có nguồn thu ổn định và đảm bảo khả năng trả nợ tốt so với các lĩnh vực khác.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng bảo lãnh trong lĩnh vực điện tập trung chủ yếu tại một số tập đoàn lớn như EVN, PVN và Vinacomin với trị giá vay lớn tạo nên tỷ trọng dư nợ lớn trong danh mục sẽ làm tăng rủi ro nếu doanh nghiệp có vấn đề về tài chính.

EVN là đơn vị có số nợ vay được Chính phủ bảo lãnh nhiều nhất bởi việc đầu tư nguồn điện rất tốn kém. Theo Bộ Tài chính, tổng vốn đã cấp bảo lãnh cho EVN đến 31/12/2018 vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong lĩnh vực điện (58,43%) nhưng đã giảm 1,94 điểm % so với năm 2017. Trong khi con số này của PVN đã tăng thêm 1,54 điểm % so với năm 2017, chiếm 17,61%. Tỷ trọng của các doanh nghiệp khác giảm nhẹ do không có cấp bảo lãnh trong năm 2018.

Các dự án ngành điện đều đang trả nợ bình thường, một số dự án của EVN và PVN đã trả nợ trước hạn.

Trong lĩnh vực hàng không, năm 2018 Tổng công ty Hàng không Việt Nam (VNA) và Công ty cổ phần Cho thuê máy bay tiếp tục đảm bảo việc trả nợ đầy đủ, đúng hạn. VNA vẫn tiếp tục thực hiện trả nợ trước hạn một số khoản vay có lãi suất cao hoặc có thời hạn trả nợ còn lại ngắn từ nguồn thu kinh doanh của doanh nghiệp với trị giá 31 triệu USD.

Đến cuối năm 2018, dư nợ bảo lãnh đối với lĩnh vực hàng không là hơn 1,3 tỷ USD, giảm so với cuối năm 2017.

Còn nhiều dự án gặp khó khăn trong trả nợ

Theo Bộ Tài chính, một số dự án xi măng được Chính phủ bảo lãnh đang được trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt phương án tái cơ cấu khoản nợ vay Quỹ tích lũy trả nợ như Xi măng Hạ Long, Xi măng Đồng Bành đã thu xếp tự trả nợ vay nước ngoài được Chính phủ bảo lãnh. Các dự án còn lại đang trả nợ bình thường.

Dự án xi măng sông Thao sau khi được tái cơ cấu đã trả hết khoản vay được Chính phủ bảo lãnh, khoản vay Quỹ tích lũy và tất toán toàn bộ nghĩa vụ nợ với Bộ Tài chính.

Đến cuối 2018, dư nợ bảo lãnh đối với lĩnh vực xi măng là hơn 94 triệu USD, giảm gần một nửa so với cuối năm 2017 do các dự án đang trong giai đoạn trả gốc.

Dù vậy, Bộ Tài chính vẫn đánh giá: Lĩnh vực xi măng vẫn là lĩnh vực có rủi ro bán hàng do ảnh hưởng của thị trường xây dựng và vẫn cần được các bộ quản lý theo dõi sát sao.

Một số dự án khác được Chính phủ bảo lãnh đang đối mặt nhiều khó khăn, khiến Chính phủ phải tạm ứng trả nợ thay.

Dự án gặp khó khăn dài hạn trong quá trình vận hành và trả nợ là dự án Xekaman 3 của Công ty CP Điện Việt Lào. Dự án bị sự cố địa chất bất khả kháng và vẫn đang trong quá trình khắc phục. Hiện nay công ty nỗ lực khắc phục sự cố và tái cơ cấu lịch trả nợ cả trong và ngoài nước để có thể vượt qua thời kỳ khó khăn, ổn định, sản xuất và trả nợ.

“Công ty có rủi ro về tài chính và vận hành đối với dự án Xekaman 3 nếu việc khắc phục sự cố không đảm bảo tiến độ và kết quả dự án”, Bộ Tài chính lưu ý.

Ngoài ra, trong năm 2018, dự án nhà máy giấy Phương Nam đã kết thúc việc trả nợ cho ngân hàng Societe Generale và Tổng công ty Giấy đang nhận nợ với Quỹ tích lũy trả nợ đối với các khoản mà Quỹ đã ứng trả cho ngân hàng.

Do dự án này đem bán đấu giá nhiều lần không ai mua nên đến nay chưa có nguồn để trả nợ mà Quỹ tích lũy đã ứng trả thay.

Đối với dự án BT đường Hồ Chí Minh đoạn La Sơn – Túy Loan do Bộ Giao thông vận tải là chủ đầu tư đang gặp vấn đề về trả nợ. Lý do là chưa được Bộ Kế hoạch và Đầu tư bố trí vốn đầu tư trong Kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2016-2020. Bộ Tài chính có nhiều văn bản đề nghị hai Bộ trao đổi, báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Năm 2018, Quỹ tích lũy trả nợ đã phải ứng vốn theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ với số tiền hơn 44 triệu USD.

“Đây là vấn đề nổi cộm và cần phải xử lý dứt điểm để tránh vi phạm nghĩa vụ của bên vay và bên bảo lãnh là Chính phủ Việt Nam”, Bộ Tài chính lưu ý.

Theo Lương Bằng/ VietnamNet

Bài viết Bảo lãnh vay 400 nghìn tỷ, nhiều dự án Chính phủ phải trả nợ thay đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.