Tôi rất nhớ những ngày tháng tuổi thơ, nơi mà điều khó nhất phải làm là quyết định xem bây giờ sẽ chơi trò gì? Ngày đó, niềm vui thật giản dị và ngô nghê. Tôi xin được nhớ về nó với cả một bầu trời niềm vui ùa về và chẳng còn biết già đi là gì nữa…

Mỗi lần nhìn lại thời thơ ấu tự do, thứ nay đã vĩnh viễn mất đi, chôn vùi luôn tất cả những cảm xúc sung sướng hay hạnh phúc mãnh liệt nhất, Tôi thỉnh thoảng vẫn nghĩ trẻ con mới thực sự là lúc mình cảm nhận được hết thảy ý nghĩa của cuộc sống, và chúng ta – những người lớn, bất quá chỉ là nô lệ mãi phụ thuộc, hoài niệm về cái thời đã qua ấy mà thôi. Mục đích sống của mỗi người, có lẽ cũng chỉ có vậy.

Hình ảnh sưu tầm

Bài viết Tôi rất nhớ những ngày tháng tuổi thơ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

“Tôi lại về thăm lại mảnh quê xưa

Dòng sông chảy có rặng dừa soi bóng

Năm tháng trôi, đời tôi bao biến động

Nay lại về “úp mặt sông quê” (*)

Dấu yêu nào chợt sống dậy trong tôi

Đêm trăng hiền từ, tiếng đồng dao con trẻ

Bánh ngọt, trà thơm, rước đèn, phá cỗ

Tôi cuộn tròn thơ ấu dưới trăng quê”.

Dòng sông nhỏ uốn khúc giữa những bãi bồi hoa cỏ. Con sông quê êm đềm chất chứa bao ký ức đẹp của tuổi thơ tôi bây giờ đang đắm say dưới ánh trăng. Ở quê, đêm nào tôi cũng được ngắm trăng. Rảnh rỗi, đám trẻ con chúng tôi lại tụm năm tụm bảy ra bờ sông ngồi xem mặt trăng đêm nay tròn hay khuyết, ngửa cổ lên tìm cái quầng màu xám xịt giữa mặt trăng mà chúng tôi hay bảo nhau rằng: đó là chú Cuội, đó là Hằng Nga. Tuổi thơ êm trôi với bao câu chuyện cổ tích thật đẹp. Những câu chuyện ấy tựa hồ như dòng suối mát lành tự dưng chảy vào trong tâm hồn thơ trẻ của chúng tôi.

Mẹ tôi thường không cho tôi ra bờ sông ngắm trăng vào ban đêm, mặc dù đi cùng tôi có nhiều cu cậu khác nữa. Học bài xong, tranh thủ lúc mẹ loay hoay dọn dẹp mấy thứ linh tinh trong bếp và ngâm đậu nấu chè chuẩn bị cho buổi chợ sớm mai, tôi len lén xách cây đèn con bước ra khỏi nhà. “Điểm hẹn” là gốc cây còng bên bờ sông, chỗ cái bãi bồi với một doi đất thoi loi ra ngoài sông lý tưởng để chúng tôi tâm tình, chuyện trò ríu rít. Có hôm, cuộc “trốn nhà” trót lọt, nhưng cũng có hôm tôi bị mẹ bắt tại trận, mẹ cầm cây roi đứng trước hiên nhà nhìn tôi đăm đăm. Tôi vừa sợ, vừa tủm tỉm cười. Mẹ không bao giờ đánh tôi, chỉ mắng tôi một trận cho chừa cái tôi trốn nhà đi chơi đêm. Biết tôi lém lỉnh nên mẹ nghĩ ra câu chuyện về loài Ma Da ở dưới sông…

Thế rồi đêm trung thu cũng đến, trăng tròn vành vạnh tựa như quả bóng khổng lồ và huyền ảo trên nền trời đầy những bí ẩn gọi mời. Trung thu ở quê đơn giản lắm, không trống, không kèn, không Lân, không pháo. Chỉ một cái lồng đèn ông sao cha tỉ mẩn ngồi làm, dán giấy bóng kiếng xanh đỏ, vài ba viên kẹo hoặc năm nào khấm khá hơn thì mẹ cho thêm bánh pía, bánh in mà thành đêm trung thu ngọt ngào… Thế giới tâm hồn của chúng tôi chứa đầy ca dao, cổ tích, là ánh trăng vàng, là tiếng hát vút cao tận trời mây, là âm vang trẻ con nói cười rộn rã, cái xóm nhỏ êm đềm bên dòng sông bao nhiêu năm vẫn chẳng hề thay đổi, biến thiên.

Những mùa trung thu thanh bình như thế đi qua, chúng tôi ngày một lớn lên, mang trong lòng tình yêu quê nhà da diết. Từng vạt cỏ quê hương, bóng còng trổ bông rụng hồng cả một khoảng đất, cái doi đất gắn liền với câu chuyện huyễn hoặc về loài Ma Da, những vuông sân… tự lúc nào đã hóa tâm hồn tôi để rồi tôi nhớ, tôi thương mỗi lần đi đâu xa và hạnh phúc mỗi khi được trở về nằm trên cỏ xanh nhìn mây trời hiền lành trong trẻo.

Bao nhiêu năm xa quê, tôi sống trong cảm xúc nhớ thương và mãi hoài về một miền quê xa tít. Cuối cùng tôi cũng trở về được quê nhà của mình ngay ngày trung thu trăng sáng.

Tôi bước qua giàn khổ qua bà tôi trồng trước sân. Trong nhà đã lên đèn, mùi trà, mùi bánh thơm dịu nhẹ. Trăng đã vàng ửng góc trời quê. Tôi len lén bước vào trong nhà ôm mẹ tôi từ phía sau mà nước mắt chứa chan, chảy ướt cả vai áo mẹ tôi tự hồi nào không biết. Ngày xưa mẹ ôm tôi vào lòng, giờ đây tôi dang vòng tay ôm của mình ra ôm lấy mẹ để nhận ra mẹ tôi không còn trẻ nữa, mẹ tôi đã gầy còm và sương gió làm phai màu mái tóc mẹ dấu yêu…

(*) Lấy ý từ ca từ bài hát “Khúc hát sông quê” của nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo.

Bài viết Thơ ấu dưới trăng quê đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

“Bánh ú đây! Ai ăn bánh ú nóng hổi không?”.

Đó là tiếng rao quen thương mà mỗi buổi sáng đi làm tôi đều nghe được. Tiếng rao phát ra từ một góc phố cũ, nơi đó có người già ngồi khúm núm bên đôi quang gánh đầy những bánh ú, bánh dừa… với nỗi buồn thoáng hiện lên trên nét mặt nhiều nếp gấp.

Tôi thấy lòng mình nhói lên mỗi khi đi ngang qua góc phố có cụ già bán bánh ú. Trừ những hôm sợ trễ, những lần còn lại tôi đều cố chạy xe thật chậm để nhìn ngắm những chiếc bánh ú xinh xinh, để xót xa cho phận đời của cụ già bán bánh trời mưa vẫn cố trùm tấm nilon lên người ngồi thu lu dưới mái hiên, đôi lần tôi cũng dừng xe lại mua giúp cụ vài chiếc bánh, nói vu vơ vài câu, cười với cụ mà lòng nhói… rồi tôi đi.

Ngày xưa nội tôi cũng từng lam lũ gói từng chiếc bánh ú như thế rồi chèo xuồng đi bán rong xóm. Nhà tôi ở miệt sông nước nên người mua kẻ bán đa phần bằng xuồng ghe, những chiếc xuồng con, nâu trầm rẽ nước xong len lỏi vào những xóm xa xôi heo hút. Bóng dáng của bà tôi đã gắn chặt với dòng sông ấy, mùa mưa, tháng năm, mái chèo của bà vẫn vỗ nhịp sóng sông xa, tiếng rao của bà cứ cất lên cùng thời gian mưa nắng. Những chiếc bánh ú, bánh dừa theo bà tôi trên hành trình sông nước…

Những năm tháng xa xưa nghèo khó, những chiếc bánh ú, bánh dừa của bà tôi nuôi sống mấy miệng ăn. Chiều bà lôi cây cù móc đi móc lá tre, đêm bà ngồi tỉ mẩn gói từng chiếc bánh ú, giấc ngủ của bà tôi cũng chập chờn bởi lẽ bà phải thức để canh cho nồi bánh chín đều, hễ lửa tắt hay nước cạn là bà tôi lại trở mình thức giấc để mồi lửa, châm nước. Dáng bà ngày một gầy gò, còng xuống. Bình minh chưa lên là bà tôi đã xếp bánh ú vào trong mẹt rồi bưng xuống xuồng, bắt đầy một chuyến hành trình xuôi ngược dòng sông cùng tiếng rao hàng chảy trôi vào lòng tôi tự thuở nào không biết. Tôi thương nhất là những ngày trời mưa, bà tôi phiêu dạt trên sông, người ta thường nói đò giang sông nước là chốn hiểm nguy, thế mà bà tôi phải lặn lội một mình, tay chèo, miệng rao, người ướt sũng bất chợt run lên vì lạnh.

Những ngày hè không phải đến lớp, tôi thường xin bà đi cùng. Tôi nhớ lắm những lúc ngồi trước mũi xuồng vọc nước, bà ở phía sau khua mái chèo vỗ nước, khi thì rao hàng, thoảng lại kể chuyện cổ tích hay hát Vân Tiên cho tôi nghe. Những ký ức đó tôi không bao giờ quên – những kỷ niệm vô giá của tuổi thơ, của những ngày nghèo khó nhưng tôi được sống ấm êm bên bà, được bà yêu thương, được bà che chở. Bên gánh bánh ú của bà, tôi đã lớn lên cả về thể xác lẫn tâm hồn, tôi nhìn thấy nỗi cơ cực của bà mình để rồi thương, rồi nhớ, rồi cất giữ những hình ảnh ấy vào tận sâu trong lòng mình, không thể nào quên.

Rồi một ngày tôi phải xa quê, con đường đời rẽ trăm nghìn lối khác. Tôi xa bà, xa gánh bánh ú thơm thơm, xa những ngày nắng tháng mưa, xa chiếc xuồng con có bóng hình người bà lưng còng chèo chống để kiếm từng miếng cơm manh áo. Thành phố xa hoa quá, cơ man những món bánh ngon lạ, bắt mắt, thế sao tôi cứ mãi nhớ về chiếc bánh ú thơm dẻo của bà tôi. Nhớ lắm! Tôi nhớ dáng bà hiền lành, nhớ con sông quê mình êm đềm chảy, nhớ chiếc xuồng của bà chèo đi bán bánh giờ chắc đã “nghỉ hưu” như bà tôi. Tôi đau lòng khi bà không còn đủ sức phiêu diêu trên sông cùng tiếng rao quen thuộc. Thời gian khiến lưng bà tôi ngày một thêm còng, mắt bà tôi ngày thêm yếu.

Bà ơi! Tháng năm có đổi thay, thành phố có xa hoa, nhiều niềm vui, nhiều tiếng nói cười. Nhưng con không bao giờ quên bà và quê hương của mình, chỉ khi con ở bên bà giữa chốn hiền lương an bình ấy con mới được là chính con, mới được vui vẻ, được thỏa sức nói cười mà không phải lo toan, mệt nhoài trong cuộc mưu sinh gian khó…

Bài viết Bánh ú tuổi thơ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

…Đã chiều, viên ngọc đỏ soi bóng mình lần cuối xuống dòng nước rồi tư lự biến mất sau những khoảnh đồi bạt ngàn cây. Đám trẻ xóm núi đã đi học về, cuộc hành trình rượt đuổi với những con nước bắt đầu.

Trong phút chốc những cái đầu nhỏ đã ẩn hiện, nhấp nhô giữa sắc xanh của dòng nước. Đám trẻ cười la, hò hét ầm ĩ cả khúc sông, hình như chúng vui quá khi thoát khỏi cái sự bết bát, nóng nực mới vừa qua trên đường đi học về. Chúng thoăn thoắt trong dòng nước, tung mình, lặn ngụp rồi lộn nhào hệt những anh chàng cá mương đang ngúng nguẩy khoe tài trước các chị em nhà cá cùng họ hàng. Chính những ngày nhỏ được đắm mình trong lòng sông êm ả đã nhào nặn chân tay lũ trẻ thêm dẻo dai và cứng cáp, chúng bơi trên sông như đang chạy trên mặt đất, từng chút một thu vào sự tươi mát ngọt lành đang lững thững chảy đi.

Còn nhớ ngày đó tôi cũng từng có một tuổi thơ huy hoàng như thế. Giống như bao đứa trẻ khác sinh ra tại xóm núi này, tôi sớm được cha đưa xuống sông tập tành bơi lội từ khi mới lên bốn lên năm. Hồi ấy tay chân tôi nhỏ thó, mềm oặt như cọng bún nhưng cứ xuống đến mặt sông là hí hửng, hăng say đòi cha dạy bơi bằng được. Giữa những con nước xanh xanh đổ ào về miền ngược, tôi dường như quá nhỏ bé. Tôi ngồi trên vai cha, hai tay bám chặt, mặt hớn hở nhìn xung quanh và chân bắt đầu đạp nước. Có nhiều anh chị, bạn bè đồng trang lứa tôi thuở đó cũng háo hức bám gót cha mình tới bờ sông, hoà vào dòng nước và tập tễnh những động tác đầu tiên của hành trình lớn khôn. Tôi nhớ có lần cha kẹp hai bên nách tôi và dẫn tôi ra chỗ nước sâu, ông bảo con hãy bơi đi. Ánh mắt cha khi đó rắn rỏi và quả quyết, tôi sợ hãi không biết phải bắt đầu từ đâu, như thế nào. Cha tôi bảo con thử nhớ lại xem con cá và con vịt đã bơi thế nào! Cha vẫn giữ tôi theo từng nhịp chuyển động tay chân và những bài học vỡ lòng đầu tiên khiến tôi không ít lần nuốt phải nước sông. Nước sông ngọt con nhỉ, uống vài ngụm sẽ cho con sức mạnh, cha bảo vậy và con gái ông tin thật, mãi sau này tôi vẫn giữ niềm tin ấy như một sự biết ơn đối với cha mình. Mỗi khi nhìn thấy những đàn cá đang quẫy mình dưới nước hay đàn vịt đang tung tăng lướt trên mặt sông tôi lại tủm tỉm nhớ về tuổi thơ mình, nhớ tới những người thầy đầu tiên…

Lặng tờ thời gian cuốn trôi những con nước, phù sa bồi cho đất hai bên bãi dày thêm, những mùa hè cũng dày lên theo tuổi thơ của mỗi đứa trẻ. Tôi hạnh phúc, bao người cha người mẹ ở xóm núi này cũng hạnh phúc vì vẫn còn dòng sông, vẫn chiều chiều nghe tiếng lũ trẻ ới nhau đi tắm táp. Và dân xóm núi đi xa trở về vẫn có một chốn để hoài niệm, để nhớ nhung, để biết ơn và trân trọng những tháng ngày được ngâm mình trong dòng nước, được cùng dòng nước lớn lên. Nhưng có lẽ người vui nhất, hạnh phúc nhất lại chính là dòng sông. Sau bao bước chuyển của thời gian, sau những lực hấp dẫn của game gọt, diu tu be, tíc tốc… những đứa trẻ xóm núi vẫn nhớ tới sự tồn tại của người mẹ già đã bạc tóc vì tháng năm mà đến bên cùng người mẹ ấy đùa vui, trò chuyện mỗi chiều hạ nắng ươm vàng cánh áo.

Hạnh phúc lớn đôi khi lại bắt nguồn từ chính những điều bé nhỏ. Dòng sông không sinh thành nên hình hài tôi hay hình hài những người dân xóm núi nhưng lại là mẹ lớn của vạn đứa con…

Bài viết Nơi đó có người mẹ tên sông đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Ngày xưa, xóm nghèo nhà tôi là xóm chuyên làm bột lọc để bán khắp chợ. Nhà nào cũng có nương để trồng sắn, loại sắn ba trăng củ nhỏ nhưng nấu ăn rất ngon hoặc loại sắn Ấn Độ củ to nhưng hơi đắng, ăn dễ say nhưng cho rất nhiều bột.

Tuổi thơ tôi lớn lên bên đống sắn trước sân nhà và những thau bột bên giếng nước. Nhiệm vụ của mấy đứa con nít là cạo vỏ sắn. Chúng tôi được trang bị một cái dao cạo bằng thanh tre. Cứ vậy, từ củ sắn này đến củ sắn khác màu nâu sì được cạo trắng bóc.

Trong những năm tháng tuổi thơ đó, sau những buổi ngồi cạo vỏ sắn đến “rục cùi thúi cuống”, chúng tôi thường được mệ hoặc mẹ thưởng cho những chiếc bánh sắn ngọt ngào. Đó là món vô cùng yêu thích mà chúng tôi được ăn ngày còn thơ ấu.

Để làm món bánh sắn, mẹ tôi thường chọn củ sắn ba trăng. Dễ thôi, chỉ cần ra vườn nhổ một bụi là đã đủ. Rồi mẹ lột vỏ và bắt đầu mài. Dụng cụ mài sắn là một tấm tôn được đập phẳng và đục lỗ. Phải khéo léo để mài những củ sắn vào “tấm tôn” này, nếu sơ hở dễ bị đứt tay chảy máu.

Sau khi mài sắn xong, mẹ vắt bớt nước bột, chỉ lấy phần xác sắn, đường bánh đã được giã mịn rồi mẹ cho vào sắn trộn đều.

Phần nhân là nắm đậu đỏ, mẹ bắt lên bếp hầm trước cho mềm và khô lại, sau khi đậu mềm mẹ cũng trộn vào xíu muối và đường.

Mấy đứa chúng tôi ra vườn lấy lá chuối vào hơ trên bếp lửa cho lá được mềm, không bị rách khi gói rồi rọc lá và xé vừa đủ một chiếc bánh.

Sau khi đã chuẩn bị đâu vào đó, mẹ bắt đầu gói bánh bằng cách cho phần xác sắn đã trộn đường vào lá, rồi múc một muỗng đậu cho vào làm nhân và gói như bánh lọc. Mấy đứa chúng tôi phụ mẹ bằng cách cột hai cái bánh vào nhau để khỏi bung lá.

Gói xong, mẹ sắp bánh vào cái rá, rồi bỏ vào nồi và bắt đầu đặt lên bếp hấp. Nhiệm vụ của mấy đứa chúng tôi là ngồi canh lửa cho đến khi bánh chín.

Có lần, mẹ hào phóng còn cho cả dừa xắt sợi vào trộn với bột. Những lần như vậy khá hiếm hoi, nhưng bánh sắn có trộn thêm dừa ăn ngon hơn nhiều.

Bánh chín, lấy ra để nguội để bánh được cứng hơn rồi mẹ mới đem chia cho mỗi đứa vài cái như là phần thưởng. Còn chúng tôi, mỗi đứa mỗi phần nhưng cứ ăn nhin nhín vì sợ hết.

Năm tháng qua đi, xóm nghèo giờ không còn ai làm nghề mài sắn, mùi nước chua hay mùi thum thủm của sắn thúi không còn nữa, chỉ còn trong ký ức những chiếc bánh sắn và mùi vị của ngày xưa là chạm đến vị giác mỗi lần nhớ về, để hôm nào đó về quê, nhìn thấy trong chợ quê mẹt bánh sắn mà nhớ tuổi thơ với phần thưởng ngọt ngào.

Bài viết Bánh sắn tuổi thơ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Nội tôi thường đứng ngó nghiêng giữa trời trưa oi ả, khum tay nhìn lên buồng cao lúc lỉu thân mình. Hễ thấy buồng chuối vừa độ chín vàng, nội nhắc: “Đem cây dao ra cho nội chặt buồng chuối chín bói, treo lên ăn từ từ. Để ngoài này chim chóc kéo đến rỉa hết, tiếc lắm!”. Nghe nội sai, tôi vội vã xách con dao dưới bếp mang ra hè. Nội khéo léo chặt ngang nửa thân cây cho đổ xuống, cắt buồng chuối rồi đem treo trên giàn.

Tôi không biết ông đã xin giống chuối này ở đâu mang về, rồi lặng lẽ xới đất vun trồng tự khi nào. Chỉ nhớ rằng bụi chuối sau hè gắn trọn với những nỗi niềm ký ức tuổi xưa. Dưới bóng chuối xanh rờn, bọn trẻ quê rủ nhau chơi đồ hàng, bắn bi hay chuyện trò rôm rả, chán chường lại lăn ra đánh giấc say mèm.

Thuở thiếu thời hồn nhiên như cỏ dại, lớn lên như chim trời rồi mãi khắc ghi vào tim bóng hình quê hương yêu dấu. Niềm vui tuổi thơ thu gọn trên cánh đồng làng mùa gặt, trên bờ đê lộng gió ban chiều, con diều rập rờn trên nền trời xanh biêng biếc và bụi chuối sau hè bình dị, bao dung. Thật bình yên những trưa trải rơm nằm gốc chuối ôn bài, bi bô đánh vần những bài học đầu đời đến giờ tôi vẫn nhớ.

Con gà mái tơ của nội cục tác cục ta nhảy vào đẻ trứng trong bụi chuối. Bọn trẻ chúng tôi cứ rình rập mãi đến khi chạm được vào quả trứng hồng mới thỏa chí tò mò. Cơm trong nhà không ăn, hai ba đứa lại mang cơm ra gốc chuối ngồi co ro vừa ăn vừa trò chuyện, kể nhau nghe những chuyện vui buồn, cả tình yêu đầu đời mộng mơ con trẻ.

Làm sao quên được vị ngọt tận ruột gan trong quả chuối chín bói trên cây. Chuối chín nhiều, ăn không hết nội sai tôi mang cho nhà hàng xóm “ăn lấy thảo”. Người xóm thương thi thoảng có món ngon vật lạ cũng mang biếu lại cho bà.

Từ buồng chuối chín vàng, nội tôi chế biến ra nhiều món ăn đậm đà hương đồng gió nội. Những trưa nắng nóng mà được ăn chén chè chuối thơm lừng, đậu phộng rang giòn béo ngậy của nội thì không còn gì bằng. Món bánh chuối hấp chan nước cốt dừa trắng đục, vị ngọt đầu lưỡi lan tỏa tận tâm can rồi lắng đọng trong miền tuổi thơ thương nhớ.

Lại nhớ xiết bao những ngày đói khổ mưa dầm, không có gì ăn cơm phải ăn kèm với chuối. Một miếng chuối hai ba muỗng cơm cũng đủ để người quê no lòng, đủ sức gánh gồng qua bao thăng trầm sóng gió. Ngày nọ, đang mải mê bẫy bầy chim sẻ bên hè, tôi bàng hoàng phát hiện ra chỗ cây chuối đã hạ tháng trước mọc lên một chồi non mới.

Tôi hí hửng reo lên, nội bảo: “Cây mẹ chết rồi thì cây con mọc lên từ thân cây mẹ, có gì lạ đâu?”. Tôi cười tít mắt. Rồi cây chuối kia sẽ lại vươn lên với đời, tỏa bóng tuổi thơ và chắt chiu buồng quả. Rồi chúng lại vàng ươm, lại kết đọng trong chén chè thơm hay món bánh chân quê nội làm những chiều quê yên tĩnh…

Xa rồi món bánh tuổi thơ. Xa rồi bụi chuối sau hè đong đầy ký ức. Cả lũ trẻ thân thương trong xóm, bây giờ mỗi đứa một phương. Giữa những chộn rộn quê người, tôi bỗng thấy lòng xuyến xao khi nghe ai đó cất lên lời rao quen thuộc: “Ai bánh chuối, chè chuối, đậu phộng, nước cốt dừa béo ngậy hôn”.

Giọng rao ngân dài như nặng gánh cuộc đời, giọng rao se sắt gói trọn tấm lòng người quê trong món ăn bình dị, nghĩa tình. Tôi bỗng thấy nhớ bà tôi da diết, nhớ sao dáng nội lưng còng, không biết chiều nay nội có lặng lẽ ra khum tay nhìn buồng chuối sau hè mà thủ thỉ: “Chuối chín rồi! Mà sao thằng Lúa vẫn chưa về!”.

Tôi ngập ngừng nghe tiếng gọi quê hương…

Bài viết Hương chuối tuổi thơ đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Không ai đong đếm được rằng, làm sao để có mùa xuân trọn vẹn nơi các gia đình thôn dã. Chắc lẽ phần nhiều đều cho rằng nhờ sự no đủ và niềm vui của mỗi thành viên. Vậy ai là người giữ ấm ngôi nhà? Chắc chắn là người mẹ, cùng với căn bếp của mình. Bởi căn bếp là sức sống của mỗi tổ ấm làng quê, mỗi ngôi nhà, thể hiện sự no đủ. Căn bếp đỏ lửa mỗi ngày thể hiện niềm hạnh phúc mến yêu, bởi nó được thắp lên sau mỗi giờ làm đồng, làm vườn, là nơi người này chăm sóc cho người kia.

Căn bếp thường gắn với hình ảnh của mẹ, lui cui nhỏ bé mà đượm nồng yêu thương. Từ thuở xa xưa, căn bếp đã dành cho người phụ nữ, phục tùng chồng, chăm con, thể hiện đức hạnh và tâm hồn phụ nữ truyền thống. Dù bếp to hay bé, được dựng riêng biệt hay được ngăn ra từ một chái nhà, thì bếp vẫn là một góc sinh hoạt sinh động và thể hiện sâu sắc nhất sự tảo tần của mẹ. Người mẹ luôn là người gìn giữ, thắp ngọn lửa, làm nên sức sống của đồng, của làng và vẻ đẹp bình dị.

Tôi nhớ rất rõ, vào mùa đông các thành viên thường quần tụ bên bếp, vừa nấu cơm vừa sưởi ấm. Có khi mâm cơm được dọn ra ngay trong căn bếp đó. Bọn trẻ chúng tôi cảm nhận được sự quan tâm, tình yêu của mẹ dành cho cha, của cha mẹ dành cho chúng tôi, và cảm thấy hương của mùa quyện trong tình yêu của mỗi thành viên dành cho nhau. Cũng trong căn bếp ấy, mẹ dạy anh em chúng tôi những bài học làm người, sống phải thật thà, lễ nghĩa.

Khi tôi và em gái lớn hơn một chút, có thể đỡ đần mẹ nhặt rau, bắc bếp, nhưng chẳng bao giờ thay thế được mẹ, như thể mẹ sinh ra là để làm ấm căn bếp và nâng niu những bữa ăn bé thơ. Bởi mẹ là người căn cơ, vun vén, chịu ăn đói để các con được no bụng. Tôi hạnh phúc vì điều đó và luôn hoài niệm về những ngày đông rét mướt, cả gia đình quây quần bên bếp lửa đun củi nồng đượm.

Tuổi mẹ mỗi nay đã nhiều, cuộc đời gắn với quê, vườn tược còn con cái đi xa. Mẹ vẫn nấu cơm cho cha ăn mỗi bữa và chờ các con. Dù sống ở phố xá, mỗi tháng tôi đều cố gắng về với mẹ một lần, để lại được nhặt nhạnh những cành củi ở Vườn Hồng cuối làng về đun để “học” lại tuổi thơ.

Mẹ vui lắm, cứ luýnh quýnh cười, chỉ ra ngoài ngõ, bảo: “Em gái con mà cùng được về nấu bếp nữa thì tuyệt quá!”. Em gái tôi lấy chồng bên kia sông. Cũng làng quê gần thị trấn. Em và gia đình chồng bên ấy đã dùng bếp ga, bếp điện, chỉ một dịp xuân nổi lửa bếp củi nấu bánh chưng…

Cuối năm, khi quê mình gieo xong luống mạ chờ xuân về là trải màu xanh ra những cánh đồng, cánh đồng lúa cười trong nắng xuân ngào ngạt hương. Nhưng để có được mùa xanh ấy cây mạ phải trải qua mấy mươi ngày cựa mầm đau đớn trong phôi thai và rét mướt.

Lại nhớ năm nào mẹ sinh mấy con trong mùa đông lạnh giá không có cha ở bên. Cha lên đường đánh giặc khi con én sắp trở về, có nghĩa là vào cuối năm sắp Tết. Mẹ tiễn cha, nước mắt lưng tròng nhưng mừng lòng vì nghĩa cử cha đi vì Tổ quốc, mỗi chiều sưởi ấm cho các con bằng ngọn lửa trong bếp hồng người mẹ yêu con và chờ chồng.

Xuân ấm, tôi bỗng thấy ngọn lửa trong căn bếp bập bùng trăn trở. Nó nói rằng chúng tôi đã lớn lên bằng bao mùa nhọc nhằn của mẹ. Nó nói với tôi rằng, chính mẹ và cha chắp cánh ước mơ cho các con, truyền lan ngọn lửa yêu và khát vọng và tôi cần phải giữ mãi ngọn lửa ấy. Tôi đã đi rất nhiều, nếm biết bao của ngon vật lạ, được nấu ở nhiều căn bếp khác nhau. Nhưng bếp mẹ luôn rộng lượng và ấm áp.

Tôi hằng mong được mãi về bên mẹ, nghe bếp kể chuyện, nghe hơi thở của mùa xuân ấm quyện cùng ngọn lửa của tin yêu, để trở về đúng con người thật của mình, sống chậm lại. Và xin nói lời cảm ơn mẹ, người giữa lửa xuân ấm mãi.

Bài viết Mẹ – người giữ lửa đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Ngày nhỏ, tôi cũng đã từng đi chợ nổi với má tôi. Chợ nổi quê tôi nhỏ hơn chợ nổi Cái Răng, chợ nằm ở ngã ba con sông cách nhà tôi chừng mươi phút bơi xuồng. Chợ nổi trở thành một phần ký ức trong tâm hồn tôi, gắn liền với hình bóng người má yêu thương tảo tần, mỗi sớm mai lại gói ghém rau, cà, dưa, ớt… mang ra chợ bán kiếm mấy đồng ít ỏi. Má tôi cũng từng có năm tháng bơi xuồng đi bán hàng bông trên sông, đời má cơ cực, đời người trên sông cũng cơ cực chẳng khác gì cánh lục bình phiêu dạt. Thấy má cực quá, lại dậy sớm, đội nắng đội mưa, ba khuyên má thôi thì lên bờ làm vườn, làm ruộng, đừng đi bán hàng bông lênh đênh bấp bênh mà có dư dả gì đâu. Má cười cười, quệt mồ hôi rồi nói lên bờ biết lấy gì mà sống hả mình?

Câu nói của má khiến tôi cứa gan, chột dạ. Đã bao lần đi xuồng bán buôn cùng với má, tôi hiểu được cảnh khổ của người mưu sinh trên sông. Dòng sông này đã chứng kiến những buồn vui của người xóm nghèo, người tứ xứ, dòng sông soi bóng cuộc đời của họ. Má nói con sông trước nhà đã cưu mang đoạn đời tuổi trẻ của má, trước khi má lấy ba làm chồng. Ba má đã sống với nhau mấy chục năm trời, tôi lớn lên, lưng má dần cong xuống. Mà dòng sông nước nhà bao tháng năm vẫn vậy, có chăng là nó rộng hơn do sóng đánh, bờ đất lở lõm vào bên trong. Bờ đất có lở chứ lòng ba má, lòng người quê vẫn vậy, chưa hề đổi thay. Tình yêu nối dài từ thuở tóc xanh cho đến khi mái đầu lưa thưa sợi bạc.

Bao người thương nhau cũng từ những lần họp chợ. Bao giọt nước mắt cũng từng rơi trên xóm chợ sông quê. Tôi nhớ có lần tôi chứng kiến người chồng đánh vợ mấy bạt tai trên chiếc ghe bầu, rồi người vợ buồn quá đội nón lá có giang ghe đi đâu biệt xứ luôn. Những cuộc chia ly cũng diễn ra bịn rịn trên chợ nổi. Tôi cũng từng chia tay má trên chợ nổi. Năm ấy, tôi nhận được giấy báo trúng tuyển đại học, má tôi mừng rơm rớm. Má chèo xuồng đưa tôi ra chợ nổi đón đò dọc ra tỉnh rồi bắt xe lên thành phố đi học tiếp. Tiền bán hàng bông má gói ghém, chắt chiu đưa cho tôi trang trải việc học. Nhìn má tỉ mẩn xếp phẳng từng tờ tiền rồi đưa cho tôi, thương trào nước mắt, nhưng tôi biết làm sao được, đời là những cuộc chia ly. Sông đoàn viên. Sông dang dở. Sông tiễn người về phố thị, mỏi mòn ngóng vọng người phương xa…

Năm tháng trôi qua, chợ nổi chỉ còn trong ký ức. Hôm tôi về quê, tôi không thấy chợ nổi sầm uất trong mỗi sớm mai ngoài ngã ba sông kia nữa. Tôi hỏi má, má tôi buồn buồn bảo người ta không còn họp chợ nữa, chợ đã tan từ lâu rồi, dòng sông cũng buồn thiu, thiếu vắng. Tôi bật khóc. Chợ nổi – một phần tâm hồn tôi bấy giờ đã chìm sâu vào quá vãng, chìm sâu vào nắng mưa, sông nước quê mình. Biết bao giờ tôi gặp lại những người thương hồ năm xưa từng nói từng cười, từng í ới nhau kể về đoạn đời gian khó.

Chợ nổi trong tim tôi…

Bài viết Về ngang chợ nổi đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Không mấy khi tôi để ý đến đôi bàn chân của cha tôi, để rồi một hôm giữa kỳ mưa dầm cha sai tôi ra bờ ao hái ngọn bòng bòng để cha đập giập xát vô mấy kẽ ngón chân bị nước ăn tôi mới nhìn bàn chân cha tôi. Đó là đôi chân to bản, móng chân bị cùn và nhem nhẻm màu phèn. Đầu ngón chân và lòng bàn chân của cha nứt nẻ từng đường ngang dọc, thấy mà thương. Đôi chân cha tần tảo một đời gồng gánh cả gia đình tôi đi qua bao biến động. Đôi chân chưa một lần xỏ vào đôi dép mới, bao giờ cha tôi cũng đi chân trần, lội vườn, lội mương, đi ruộng. Mùa mưa đất mềm thì cha đỡ đau chân, gặp mùa hạn, đất đồng cằn cỗi, gốc rạ trơ trơ đâm vào chân cha nhói đau. Ngồi nhìn cha nhẹ nhàng lấy bòng bòng giã nhuyễn chườm lên chân, tôi thấy mắt mình cay cay.

Tôi vẫn ra sức bảo vệ đôi bàn chân của mình qua những gai góc, chân dính bùn thì tôi ra bờ sông ngồi rửa, kỳ cọ, móng chân dài thì tôi tỉ mẩn cắt gọn rồi ngắm nghía. Chưa bao giờ tôi đi chân trần, mẹ nói xứ mình hồi xưa là đồn giặc, những trận đánh mịt mù khói lửa trong quá khứ để lại dưới lòng đất nào miễn, nào đầu đạn, toàn những vật sắc nhọn. Bởi vậy, tôi đi đâu cũng xỏ dép vào chân. Chỉ có cha tôi không biết bảo vệ đôi chân của mình. Tôi cứ trách, đất cứng vậy mà chân cha nện ền ệt xuống đất. Cha càn vào đám cỏ tranh ngoài bờ sông nhổ ít tranh đem về bện lại lợp nhà, cũng chân trần. Ngày xưa cha cõng tôi trên vai, chân cha chạy rong ruổi trên đồng thả diều, chân cha lội xuống triền sông đầy nước đưa tôi ra ngồi lưng trâu đen bóng. Chân cha bết bùn, đen nhẻm, mùa mưa nước ăn lở loét, mùa nắng chân cha đen bóng, trời trở lạnh những vết thương ở đôi bàn chân cha tôi cứ nứt toác ra, đau buốt không chịu được. Đêm đêm mẹ tôi phải lấy dây cột chân cha treo lên vách nhà cho đỡ đau. Tôi biết cha nhức dữ lắm, ngày đó rong chơi lỡ đạp gai thôi cũng thấy đau ê cả bàn chân rồi, huống chi bao nhiêu năm tháng cha tôi đã đi qua không biết bao nhiêu nơi, giẫm lên không biết bao nhiêu đau khổ của cuộc đời mà cha không một lời vãn than…

Mẹ đi chợ mua cho cha đôi dép. Vậy mà chẳng mấy lần tôi thấy cha xỏ dép vào chân. Cha nói ở nhà, đi vườn, lội ruộng mang dép làm gì, nó dơ, nó đứt quai thì tiếc lắm! Cha cọ rửa sạch sẽ rồi cất nó vào dưới gầm giường. Thoảng có đám tiệc gần nhà cha tôi mới mang dép, quần áo tươm tất mà đi, không thì đôi dép vẫn nằm buồn rười rượi trong xó tăm tối, còn chân cha vẫn bước đi, hiên ngang và kiêu hãnh trên mảnh đất quê mình. Đôi chân cha trở thành nỗi ám ảnh trong tâm khảm của tôi, nó giúp tôi hiểu ra mỗi vết nứt, mỗi thương tổn trên đôi chân là một nỗi đau cha gánh chịu trong suốt ngần ấy năm. Tóc cha bạc màu, thời gian phủ trùm lên người quê yêu dấu, đôi chân cha vẫn bước từng bước chắc nịch như ngày xưa, dẫu có lúc tôi thấy cha ngồi nhíu mày xoa bóp chân mình bằng thứ thuốc rượu dân gian mẹ tôi ngâm, những cơn nhức mỏi cứ hành hạ cha tôi suốt những năm cha già nua, tôi khôn lớn.

Tôi đi học, đi làm, lần về nhà tôi có mua cho cha đôi dép. Tôi đã đủ lớn để nhận ra đôi chân ấy đã dìu dắt, nâng đỡ tôi qua bao giông tố cuộc đời. Mẹ nói chân tôi giống chân cha như đúc. Đôi dép tôi mua cha mang vừa vặn, nhưng cha lại cẩn thận gói nó vào cái túi nilon để dưới gầm giường. Vẫn cái thói quen cũ. Cha chỉ biết lo lắng cho đôi chân của tôi có rắn rỏi, mạnh mẽ giữa thị thành xa xôi hay không, còn chân cha, cha nào đoái hoài?

Ôi cha của tôi, đôi chân mang trọn những niềm thương nỗi nhớ. Chiều ngồi nhìn cha xoa bóp bàn chân đã tê dại đi vì năm tháng ngược xuôi, nước mắt tôi cứ lũ lượt tuôn trào… Cha ơi!…

Bài viết Đôi bàn chân của cha đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.

Tôi đi ngang qua những cánh đồng sau mùa gặt trong một sáng bình minh tươi tỉnh. Đứng trên bờ đất cao ngắm dãi đồng sớm mai được nắng xuân trải rợp một sắc vàng lung linh tinh khôi. Từ lúc xa quê đến giờ, đã bao lần tôi trở lại nơi này, mỗi lần là một xúc cảm khác nhau len lỏi trong lòng, ấm áp và trong trẻo, nó vây lấy hồn tôi, nó khiến tôi mỉm cười rồi bình tâm hít một hơi thật sâu làn gió mát lành phảng phất hương lúa vàng sót lại cuối mùa hoa lẫn hương đồng quê nội cỏ…

Má nói “Tết thì phải về nhà, ăn Tết xứ người thấy vậy chứ… không có vui”. Nhớ lời má dặn, Tết năm nào tôi cũng về nhà. Dẫu có khi chuyến xe chở tôi về là chuyến xe cuối cùng của năm cũ về xóm xa heo hút. Chừng ấy năm xa xứ làm ăn, chưa lần nào tôi ăn Tết xứ người, chưa lần nào tôi bỏ má. Cứ được nghỉ là lòng tôi lại đau đáu hướng về quê hương. Tôi qua đò, đi bộ một quãng mới về đến xóm. Lần nào cũng vậy, tôi thường đứng trên bờ đất này ngắm nhìn quê hương của mình. Những cánh đồng mùa lúa đẹp như trải vải lụa vàng. Khi đã suốt lúa, cánh đồng trơ gốc rạ nhưng vẫn giữ lấy nét đẹp mộc mạc, bình dị, tựa hồ như tâm hồn thuần khiết và hồn hậu của người quê.

Tôi co chân nhảy qua con đập. Con đập này hồi xưa, lúc tôi còn bé xíu, mỗi lần đi ngang là má cõng tôi. “Để má cõng con qua nghen” – câu nói đó của má cứ luẩn quẩn đâu đó trong đầu tôi mỗi khi tôi đi ngang qua nơi này. Má cõng tôi đi, trên đôi vai của má, tôi thấy mình bé nhỏ, được chở che, được yêu thương…

Bà tôi đón tôi trước sân nhà. Nhà tôi ở cuối con đường xóm nhỏ, cạnh ngã ba sông, chỗ mà hồi xưa tôi với má hay bơi xuồng ra vớt lục bình, vớt bèo tai tượng về băm nhuyễn ra trộn với cám cho vịt rỉa. Ngôi nhà nhỏ nơi tôi gắn bó suốt chặng dài tuổi thơ đầy ắp tiếng cười, khiến tôi bình yên vô ngần. Tôi ôm choàng lấy bà, thời gian khiến lưng bà thêm còng, tóc bà bạc phếu. Bà bảo tôi ra cái lu sau hè khoát nước rửa mặt cho sảng khoái. Dường như đó là một thói quen. Hễ đi xa về, đi đâu về là bà lại bảo tôi khoát nước rửa mặt, để nước rửa trôi bụi bẩn, muộn phiền, khiến tôi thư thả. Má dọn cơm cho tôi ăn. Bữa cơm quây quần, chúng tôi ngồi bên nhau, bà vẽ miếng cá thật to bỏ vào chén của tôi, thêm cái trứng cá béo bở. Tôi kể bà nghe chuyện ở xứ người. Còn bà với má kể tôi nghe chuyện ở xứ mình, chuyện mùa lúa năm nay, chuyện bán bầy gà ăn Tết…

Tôi nằm trên đồng. Cánh đồng sạch sẽ còn sót lại vài bụi lúa cuối mùa chưa ai gặt, thơm thơm, nồng nàn – dư vị quen thương chưa bao giờ tôi quên được. Tôi gọi đó là “mùi quê”. Ở thành phố thì lắm mùi, nhưng “mùi quê” vẫn len lỏi từng góc nhỏ tim tôi, gợi nhớ gợi thương, kéo chân tôi về với bình yên xưa cũ. Bầu trời biêng biếc, đôi cánh chim trời vỗ cánh bay về phương Nam. Trên cánh đồng này tôi từng cười từng hát, từng bình yên. Ba nắm tay tôi đi những bước đầu đời đẹp như giấc mộng. Má dặn tôi đời có đánh gục mình thì mình vẫn gắng gượng mà đứng lên, sống như cỏ dại, không bao giờ khuất phục. Khi nào mệt mỏi thì tìm về quê nhà để thanh tĩnh trong lòng sau những cuồng xoáy bão giông…

Tôi về. Mùa này quê tôi đẹp lắm, dường như là đẹp nhất trong mười hai tháng trôi nhanh như con sông hiền lành trước nhà. Gió quê an trú thổi mát tâm hồn tôi, gợi những kí ức xa xưa. Nắng xuân rơi trên đồng, gió xuân lồng lộng cọng rơm vàng lất phất trước sân nhà. Ôi quê hương bình dị của tôi, dẫu thành phố đầy những mời gọi xa hoa thì tình cảm của tôi dành cho quê hương vẫn không hề thay đổi. Dẫu đi bốn phương trời thì đất quê, cảnh quê, người quê và những hoài niệm về quê hương vẫn chiếm một vị trí không đổi trong tâm trí tôi!

Bài viết Mùi quê đã xuất hiện đầu tiên vào ngày Sài Gòn Voice.