Du lịch và nỗi niềm trăn trở “tạo ra nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế”

Theo Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc, bức tranh du lịch quốc tế trong nửa đầu năm 2026 khá trầm lắng. Lượng khách quốc tế toàn cầu chỉ tăng 0,4% so với cùng kỳ năm trước; riêng quý II giảm 1%. Triển vọng tăng trưởng du lịch quốc tế năm 2026 đã được điều chỉnh xuống còn 1 – 2%, thấp hơn mức dự báo được đưa ra trước đó.

Trong bối cảnh chung đó, du lịch Việt Nam lại ghi nhận những tín hiệu tích cực. 8 tháng đầu năm, lượng khách quốc tế tiếp tục tăng mạnh, các thị trường đường dài có mức tăng đáng chú ý như: Châu Âu đạt gần 3 triệu lượt, châu Mỹ khoảng 887.000 lượt, châu Úc gần 489.000 lượt. Sự gia tăng của các thị trường này cho thấy sức hút của Việt Nam đang được mở rộng, không chỉ ở khu vực châu Á mà lan tới những thị trường có khoảng cách địa lý xa hơn.

Tuy nhiên, tăng trưởng về lượng khách mới chỉ là một mặt của câu chuyện. Mục tiêu đến năm 2030 của Việt Nam là đón 45 – 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa; tổng thu từ khách du lịch đạt 80 – 90 tỷ USD và đóng góp trực tiếp 10 – 12% GDP. Ngành Du lịch cũng đặt mục tiêu có khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú và 20 khu du lịch quốc gia được công nhận. Những con số này cho thấy, quy mô tăng trưởng được đặt ra rất lớn. Để hiện thực hóa mục tiêu, ngành Du lịch không thể chỉ chạy theo số lượng khách mà phải chuyển trọng tâm sang chất lượng, hiệu quả và giá trị lâu bền.

Chương trình hành động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định bảy nhóm nhiệm vụ trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế, tổ chức không gian và thu hút đầu tư đến phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực và bảo vệ tài nguyên, môi trường. Đáng chú ý, định hướng sản phẩm được mở rộng đáng kể. Bên cạnh biển đảo, nghỉ dưỡng và di sản, Việt Nam hướng tới phát triển du lịch MICE (hội thảo, hội nghị…), du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch cộng đồng, nông nghiệp – nông thôn, thể thao mạo hiểm, du thuyền, giáo dục, du lịch cửa khẩu và khu vực biên giới.

Nếu tăng trưởng khách quốc tế là động lực trước mắt, thì việc hình thành các sản phẩm mới và không gian du lịch liên kết tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Du lịch miền Trung là một ví dụ rõ nét. Đây là khu vực có điều kiện để hình thành những hành trình liên vùng, thay vì phát triển các điểm đến theo cách riêng lẻ. Liên kết du lịch đang được cụ thể hóa bằng những sản phẩm giao thông – trải nghiệm mới. Lấy ví dụ như tỉnh Quảng Trị và Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026 – 2030, hướng tới phát triển tuyến tàu du lịch “Con đường di sản miền Trung”.

Từ góc độ thị trường, sự thay đổi trong hành vi của thế hệ trẻ cũng đang tạo ra những cơ hội mới. Theo phân tích của Adventure360, thế hệ trẻ đang hình thành một cách lựa chọn điểm đến khác. Họ không tìm kiếm những địa danh nổi tiếng, mà quan tâm các địa điểm ít đông đúc và khám phá nhiều nơi trong cùng một hành trình. Khảo sát của Tập đoàn khách sạn Hilton (Mỹ) cũng cho thấy, nguồn cảm hứng đi du lịch của thế hệ trẻ chủ yếu xuất phát từ không gian mạng, như Youtube, Facebook, TikTok chiếm tới 84% quyết định. Những dữ liệu này đưa ra tầm quan trọng về chuyển đổi số trong du lịch hiện nay.

Do đó, trong Chương trình hành động thực hiện Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (đã được điều chỉnh), chuyển đổi số được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Ngành Du lịch hướng tới xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh, phát triển các ứng dụng phục vụ du khách và doanh nghiệp, kết nối với thương mại điện tử, thanh toán không tiền mặt, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về du lịch. Cùng với công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và yêu cầu phát triển xanh cũng ngày càng trở nên quan trọng.