Nguy cơ dịch tay chân miệng, sốt xuất huyết bùng phát: Chủ động phòng ngừa, tránh lây lan trong trường học
Số ca mắc tay chân miệng (TCM) và sốt xuất huyết (SXH) đang gia tăng tại nhiều địa phương, trong đó ghi nhận nhiều trường hợp diễn tiến nặng và tử vong. Nhiều chuyên gia y tế lo ngại, thời tiết mưa bão, ngập lụt cùng thời điểm học sinh quay trở lại trường học làm gia tăng nguy cơ lây truyền bệnh nếu các biện pháp phòng ngừa không được thực hiện hiệu quả.
Nhiều trẻ mắc bệnh chuyển biến nặng
Bé Dương Ngô Gia Khang (3 tuổi, ngụ phường Hưng Long, TPHCM) nhập viện điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 sau nhiều ngày sốt cao, nổi mẩn và mụn nước ở tay, miệng.
Chị Ngô Như Huỳnh, mẹ bé Khang, cho biết, đây là lần thứ 2 bé mắc TCM nhưng lần này diễn tiến nặng hơn. Ban đầu, bé chỉ nổi một vài nốt ở bàn tay, kèm viêm họng, sau đó sốt trên 390C và xuất hiện nhiều mụn nước trong miệng, khiến việc ăn uống khó khăn.
“Trước đó, một bé gần nhà mắc TCM khoảng 2 tuần và đã khỏi bệnh. Tôi nghĩ bé khỏi rồi thì không còn lây nên cho các con chơi cùng nhau. Không biết đây có phải nguyên nhân khiến bé Khang mắc bệnh hay không”, chị Ngô Như Huỳnh lo lắng.

Theo bác sĩ Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), khoa đang điều trị hơn 50 trường hợp mắc TCM, trong đó có 16 ca nặng từ độ 3 trở lên; 6 trường hợp phải đặt nội khí quản, thở máy. Mỗi ngày, khoa tiếp nhận thêm khoảng 40 ca từ khu vực khám ngoại trú chuyển lên.
“Tỷ lệ ca mắc TCM diễn tiến nặng khá cao. Đáng ngại, bệnh có thể gây biến chứng thần kinh, viêm cơ tim, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời”, bác sĩ Dư Tuấn Quy thông tin.
Trong khi đó, mùa mưa ở nhiều khu vực, vật dụng đọng nước tạo điều kiện cho muỗi truyền bệnh SXH sinh sản, phát triển. Số ca mắc SXH cũng gia tăng tại nhiều địa phương.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM, từ đầu năm đến hết tuần qua, thành phố ghi nhận 32.626 ca mắc SXH và số ca vẫn đang có xu hướng tăng. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM cảnh báo người dân không chủ quan, tránh nhầm lẫn SXH với các bệnh sốt thông thường do đều có thể khởi phát với triệu chứng sốt, mệt mỏi. Người từng mắc SXH vẫn có thể mắc lại do virus Dengue có 4 type huyết thanh; ở những lần nhiễm tiếp theo với type khác, nguy cơ diễn tiến nặng có thể gia tăng.
Phòng bệnh từ cơ sở
Theo nhiều chuyên gia y tế, dịch bệnh truyền nhiễm, nhất là TCM, SXH chủ yếu gặp ở trẻ. Đặc biệt, dịch TCM dễ lây lan trong các trường mầm non, mẫu giáo qua dịch tiết, phân, nước bọt, bóng nước hoặc các bề mặt, đồ chơi nhiễm virus gây bệnh. Thời điểm trẻ trở lại trường học, thường xuyên tiếp xúc, sinh hoạt và vui chơi tập thể làm tăng nguy cơ lây truyền bệnh.

Theo bác sĩ Dư Tuấn Quy, để phòng TCM lây lan ở trẻ, sau khi đi làm hoặc tiếp xúc với môi trường bên ngoài, người lớn cần rửa tay sạch trước khi tiếp xúc, chăm sóc trẻ. Với trẻ đã đi học, phụ huynh cần chủ động nắm tình hình dịch bệnh tại lớp, trường. Nếu trẻ từng tiếp xúc gần với người mắc TCM, cần theo dõi sát các dấu hiệu như sốt, nổi ban hoặc mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông và tổn thương trong miệng. Khi trẻ sốt cao kéo dài, giật mình chới với, run tay chân, quấy khóc bất thường, khó ngủ hoặc lừ đừ, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời.
Trước diễn biến các bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng vào đầu năm học, ngành y tế, giáo dục nhiều địa phương đã tăng cường các biện pháp phòng ngừa.
Trong đó, Sở GD-ĐT TPHCM đề nghị UBND các phường, xã, đặc khu và cơ sở giáo dục trên địa bàn quán triệt phương châm “phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở”, xác định nhà trường là một trong những địa bàn trọng điểm kiểm soát nguy cơ dịch bệnh. Thủ trưởng cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện về công tác phòng, chống dịch trong phạm vi đơn vị quản lý.
Tại Hà Nội, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, từ đầu năm đến nay, thành phố ghi nhận gần 5.000 ca TCM và gần 3.000 ca SXH. TP Hà Nội đã yêu cầu các trường mầm non, tiểu học phối hợp rà soát tiền sử tiêm chủng, tổ chức tiêm bù các vaccine theo quy định cho trẻ nhập học; tăng cường theo dõi sức khỏe, vệ sinh trường lớp và phát hiện sớm ca bệnh để xử lý kịp thời.
Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) thông tin, từ đầu năm đến nay, cả nước ghi nhận gần 95.000 ca mắc SXH, trong đó có 14 ca tử vong, tăng 9,3% so với cùng kỳ. Số ca TCM đã lên hơn 113.000 trường hợp và tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước. Ngoài vaccine phòng SXH, dự kiến đầu tháng 10-2026 vaccine phòng TCM sẽ có mặt tại Việt Nam, kỳ vọng bổ sung thêm giải pháp phòng bệnh, góp phần bảo vệ trẻ em trước nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng.